Mantra 14

Sukta 8

Sanskrit (Devanagari)

ऊर्ध्वं भरन्तमुदकं कुम्भेनेवोदहार्यऽम्। पश्यन्ति सर्वे चक्षुषा न सर्वे मनसा विदुः

IAST Transliteration

ūrdhvám bhárantam udakáṃ kumbhéneva udahā́ryam | páśyanti sárve cákṣuṣā ná sárve mánasā vidúḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

As water that is drawn aloft, as though with a pitcher, so is it borne upward: all men behold it with the eye, yet not all discern it with the mind.

Translation

Như nước được kéo lên cao, như thể múc bằng vò, nó cũng được mang lên trên như vậy: ai nấy đều thấy bằng mắt, nhưng không phải ai cũng hiểu bằng tâm.

Word by Word

• ऊर्ध्वम्: upwards, aloft
• ऊर्ध्वम्: क्रियाविशेषण (गत्यर्थ-विशेषण)
• Type: Adjective (used adverbially)
• Root: ऊर्ध्व (प्रातिपदिक)

• भरन्तम्: carrying, bearing
• भरन्तम्: कर्म (पश्यन्ति—जिसे देखते हैं)
• Type: Verb-participle
• Root: √भृ (भरणे)

• उदकम्: water
• उदकम्: कर्म (भरन्तम्—जिसे वह ढोता है)
• Type: Noun
• Root: उदक (प्रातिपदिक)

• कुम्भेन: with a pot, by a jar
• कुम्भेन: करण (उदहार्यम्—जिससे उठाया/निकाला जाता है)
• Type: Noun
• Root: कुम्भ (प्रातिपदिक)

• इव: as if, like
• इव: उपमान-निर्देशक (तुलना)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (निपात)

• उदहार्यम्: to be drawn up/raised (as water to be lifted)
• उदहार्यम्: विशेषण (उदकम्)
• Type: Adjective/Verbal derivative
• Root: उद्-√हृ (हरणे) → उदाहार्य (प्रातिपदिक)

• पश्यन्ति: they see
• पश्यन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √पश् (दर्शने)

• सर्वे: all
• सर्वे: कर्तृ (पश्यन्ति)
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: सर्व (सर्वनाम/विशेषण-प्रातिपदिक)

• चक्षुषा: with the eye, by sight
• चक्षुषा: करण (पश्यन्ति—जिससे देखते हैं)
• Type: Noun
• Root: चक्षुस् (प्रातिपदिक)

• न: not
• न: निषेधक
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• सर्वे: all
• सर्वे: कर्तृ (विदुः)
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: सर्व (सर्वनाम/विशेषण-प्रातिपदिक)

• मनसा: with the mind
• मनसा: करण (विदुः—जिससे जानते हैं)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)

• विदुः: they know, understand
• विदुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √विद् (ज्ञाने)

Attribution

Rishi: As AV 10.8 brahmodya tradition (often treated as anonymous/collective).

Devata: Implicitly Prajāpati/hidden principle; explicitly none (didactic simile).

Chandas: Anuṣṭubh-like (two pādas with compact didactic phrasing; metrical classification may vary in AV).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"Simple wonder at the image → quiet correction → calm clarity.","listener_experience":"A brief ‘click’ of insight; encourages humility and deeper inquiry.","intensity":4}