Sutra 81
Devanagari script
धर्ममूलत्वात्कामफलत्वाच्चार्थस्य धर्मार्थकामानुबन्धा यार्थस्य सिद्धिः सा सर्वार्थसिद्धिः । इति सिद्धयह् ॥ कZ_०९.७.८१ ॥
Transliteration
dharmamūlatvāt kāmaphalatvāc cārthasya dharmārthakāmānubandhā yārthasya siddhiḥ sā sarvārthasiddhiḥ | iti siddhayaḥ
Translation
Vì artha (quyền lực/tài sản vật chất của nhà nước) lấy dharma làm gốc và cho kāma làm quả, nên sự đạt được artha mà vẫn gắn liền với dharma và kāma được gọi là “thành tựu mọi mục tiêu” (sarvārtha-siddhi). Đó là các “cách thức thành công”.
Word by Word
धर्ममूलत्वात्because artha has dharma as its root/foundation
धर्ममूलत्वात्:
TypeNoun
Rootधर्म; मूल; त्व
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; पञ्चमी (हेतौ/कारणे); धर्मस्य मूलम् इति धर्ममूलम्; धर्ममूल + त्व = धर्ममूलत्व; तस्मात् = धर्ममूलत्वात्
कामफलत्वात्and because it yields kāma (desired enjoyments) as its fruit
कामफलत्वात्:
TypeNoun
Rootकाम; फल; त्व
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; पञ्चमी (हेतौ/कारणे); कामस्य फलम् इति कामफलम्; कामफल + त्व = कामफलत्व; तस्मात् = कामफलत्वात्
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
अर्थस्यof artha (material/political welfare; statecraft)
अर्थस्य:
TypeNoun
Rootअर्थ
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; षष्ठी (सम्बन्धे)
धर्मdharma
धर्म:
TypeNoun
Rootधर्म
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा (समाहार-द्वन्द्वे पूर्वपद)
अर्थartha
अर्थ:
TypeNoun
Rootअर्थ
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा (समाहार-द्वन्द्वे मध्यपद)
कामkāma
काम:
TypeNoun
Rootकाम
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा (समाहार-द्वन्द्वे उत्तरपद)
अनुबन्धाःare mutually connected / are linked as consequences
अनुबन्धाः:
TypeNoun
Rootअनुबन्ध
Formपुंलिङ्ग; बहुवचन; प्रथमा
यस्यof which / whose
यस्य:
TypePronoun
Rootयद्
Formसर्वनाम; पुं/नपुं; एकवचन; षष्ठी (सम्बन्धे)
सिद्धिःsuccess; accomplishment
सिद्धिः:
TypeNoun
Rootसिद्धि
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा
साthat (i.e., such success)
सा:
TypePronoun
Rootतद्
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा
सर्वार्थसिद्धिःthe accomplishment of all aims / complete success
सर्वार्थसिद्धिः:
TypeNoun
Rootसर्व; अर्थ; सिद्धि
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; सर्वेषाम् अर्थानाम् सिद्धिः
इतिthus
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formउद्धरण/निगमनार्थक अव्यय
सिद्धयः(these are) the successes / accomplishments
सिद्धयः:
TypeNoun
Rootसिद्धि
Formस्त्रीलिङ्ग; बहुवचन; प्रथमा (पाठभेदे ‘सिद्धयह्’ = ‘सिद्धयः’)
Entities Mentioned
D
dharmaA
arthaK
kāmaFAQs
Artha is not treated as standalone expediency; it is valid ‘complete success’ only when institutionally tethered to dharma (norms/justice) and produces socially acceptable welfare/fulfilment (kāma).