Adhyaya 375

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे धारणा नाम चतुःसप्तत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चसप्तत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः समाधिः अग्निर् उवाच यदात्ममात्रं निर्भासं स्तिमितोदधिवत् स्थितं चैतन्यरूपवद्ध्यानं तत् समाधिरिहोच्यते

Như vậy, trong Agni Mahāpurāṇa, chương thứ 374 được gọi là “Dhāraṇā”. Nay bắt đầu chương thứ 375: “Samādhi”. Agni nói: Phép thiền định trong đó chỉ có Chân Ngã (Ātman) tự chiếu sáng, an trụ tĩnh lặng như đại dương yên không gợn, đứng vững trong bản thể của thuần thức—điều ấy ở đây được gọi là samādhi.

Verse 2

ध्यायन्मनः सन्निवेश्य यस्तिष्ठेदचलस्थिरः निर्वातानलवद्योगी समाधिस्थः प्रकीर्तितः

Người nào trong khi thiền quán, an trí tâm ý vững chắc và đứng yên bất động, kiên định—như ngọn lửa ở nơi không gió—thì vị yogin ấy được tôn xưng là an lập trong samādhi.

Verse 3

न शृणोति न चाघ्राति न पश्यति न वम्यति न च स्पर्शं विजानाति न सङ्कल्पयते मनः

Người ấy không nghe, không ngửi; không thấy, không nói; không nhận biết xúc chạm, và tâm không khởi lên saṅkalpa (ý niệm, ý hướng).

Verse 4

न चाभिमन्यते किञ्चिन्न च बुध्यति काष्ठवत् एवमीश्वरसंलीनः समाधिस्थः स गीयते

Người ấy không chấp ngã vào bất cứ điều gì, cũng không nhận thức các đối tượng bên ngoài; như khúc gỗ. Vì vậy, khi hòa nhập vào Đấng Tối Thượng, người ấy được gọi là kẻ an trụ trong samādhi.

Verse 5

यथा दीपो निवातस्यो नेङ्गते सोपमा स्मृता ध्यायतो विष्णुमात्मानं समाधिस्तस्य योगिनः

Như ngọn đèn đặt nơi không gió thì không lay động—đó là ví dụ được truyền nhớ. Cũng vậy, đối với yogin quán niệm Viṣṇu là Tự Ngã, sự vững lặng của tâm ấy chính là samādhi.

Verse 6

उपसर्गाः प्रवर्तन्ते दिव्याः सिद्धिप्रसूचकाः पातितः श्रावणो धातुर्दशनस्वाङ्गवेदनाः

Các triệu chứng báo trước khởi lên—những dấu hiệu mang tính thiêng cho biết sắp thành tựu siddhi; như chảy dịch ở tai, sự rụng/thoái của mô hay “chất” trong thân, đau răng, và đau nhức các chi phần của chính mình.

Verse 7

प्रार्थयन्ति च तं देवा भोगैर् दिव्यैश् च योगिनं नृपाश् च पृथिवीदानैर् धनैश् च सुधनाधिपाः

Chư thiên cũng khẩn cầu vị yogin ấy bằng những hưởng thụ cõi trời; còn các vua chúa—những bậc chủ nhân giàu có—khẩn cầu bằng việc ban đất đai và của cải.

Verse 8

वेदादिसर्वशास्त्रञ्च स्वयमेव प्रवर्तते अभीष्टछन्दोविषयं काव्यञ्चास्य प्रवर्तते

Mọi học môn—khởi từ Veda và các śāstra—tự nhiên phát khởi và vận hành; và đối với người ấy, thi ca cũng tuôn ra, lấy các thể luật (chandas) mà người ấy ưa muốn làm phạm vi.

Verse 9

रसायनानि दिव्यानि दिव्याश् चौषधयस् तथा समस्तानि च शिल्पानि कलाः सर्वाश् च विन्दति

Người ấy đạt được các chế phẩm rasāyana thần diệu, cùng các dược thảo thần diệu; lại còn thông thạo mọi nghề thủ công và tinh thông hết thảy các nghệ thuật.

Verse 10

सुरेन्द्रकन्या इत्य् आद्या गुणाश् च प्रतिभादयः तृणवत्तान्त्यजेद् यस्तु तस्य विष्णुः प्रसीदति

Bắt đầu từ (thí dụ) “surendrakanyā…”, các phẩm chất thi ca—như pratibhā (thiên tài sáng tạo) v.v.—người tu nên vứt bỏ như cỏ rác; vì đối với người như thế, Viṣṇu trở nên hoan hỷ (ban ân).

Verse 11

अणिमादिगुणैश्वर्यः शिष्ये ज्ञानं प्रकाश्य च भुक्त्वा भोगान् यथेच्छातस्तनुन्त्यक्त्वालयात्ततः

Được ban quyền năng tự tại của các đức tính thần thông bắt đầu từ aṇimā (vi tế), người ấy làm sáng tỏ tri thức nơi đệ tử; rồi, sau khi thọ hưởng các dục lạc theo ý muốn, liền xả bỏ thân này và sau đó đạt đến sự tan hòa (hấp thụ tối hậu).

Verse 12

तिष्ठेत् स्वात्मनि विज्ञान आनन्दे ब्रह्मणीश्वरे मलिनो हि यथादर्श आत्मज्ञानाय न क्षमः

Nên an trụ trong chính Tự Ngã của mình—trong vijñāna (tri kiến chứng ngộ), trong ānanda (hỷ lạc), trong Brahman là Đấng Tối Chủ. Vì tâm không thanh tịnh như tấm gương bị hoen ố: không đủ khả năng cho chân tri về Tự Ngã.

Verse 13

सर्वाश्रयन्निजे देहे देही विन्दति वेदनां योगयुक्तस्तु सर्वेषां योगान्नाप्नोति वेदनां

Bản ngã có thân, nương tựa nơi chính thân mình, thì cảm thọ khổ đau; còn người hợp nhất với Yoga—nhờ mọi pháp môn của Yoga—thì không mắc phải khổ thọ.

Verse 14

आकाशमेकं हि यथा घटादिषु पृथग् भवेत् तथात्मैको ह्य् अनेकेषु जलाधारेष्विवांशुमान्

Như hư không chỉ một mà dường như bị phân chia trong các bình, chậu và vật tương tự, cũng vậy Chân Ngã chỉ một mà dường như thành nhiều trong vô số thân—như mặt trời phản chiếu trong nhiều bình nước.

Verse 15

ब्रह्मखानिलतेजांसि जलभूक्षितिधातवः इमे लोका एष चात्मा तस्माच्च सचराचरं

Phạm (Brahman), hư không, gió và lửa; nước, đất và các yếu tố cấu thành—các thế giới này và chính Chân Ngã này: từ Đấng ấy phát sinh mọi loài, cả động lẫn bất động.

Verse 16

गृद्दण्दचक्रसंयोगात् कुम्भकारो यथा घटं करोति तृणमृत्काष्ठैर् गृहं वा गृहकारकः

Như người thợ gốm, nhờ sự kết hợp của nắm đất sét, cây gậy và bàn xoay mà làm ra cái bình; hoặc như thợ xây dựng dựng nhà bằng rơm, đất sét và gỗ—cũng vậy, quả được thành tựu do sự phối hợp của phương tiện tác động và vật liệu.

Verse 17

करणान्येवमादाय तासु तास्विह योनिषु मृजत्यात्मानमात्मैवं सम्भूय करणानि च

Vì thế, Chân Ngã mang lấy các khí cụ (các căn) mà đi vào những thai sinh khác nhau trong đời này; rồi khi lại hội tụ cùng các khí cụ ấy, nó tự thanh tịnh hóa chính mình.

Verse 18

कर्मणा दोषमोहाभ्यामिच्छयैव स बध्यते ज्ञानाद्विमुच्यते जीवो धर्माद् योगी न रोगभाक्

Con người bị trói buộc bởi nghiệp, bởi lỗi lầm và mê vọng, và quả thật bởi chính dục vọng. Ngã cá thể (jīva) được giải thoát nhờ tri kiến; và nhờ dharma, hành giả yoga không trở thành kẻ mắc bệnh tật.

Verse 19

वर्त्याधारस्नेहयोगाद् यथा दीपस्य संस्थितिः विक्रियापि च दृष्ट्वैवमकाले प्राणसंक्षयः

Như ngọn đèn đứng vững nhờ sự phối hợp đúng đắn của tim đèn, giá đỡ và dầu, cũng vậy—khi thấy sự rối loạn tương tự (các yếu tố duy trì thân thể)—thì sinh khí (prāṇa) hao mòn, dẫn đến cái chết yểu.

Verse 20

अनन्ता रश्मयस्तस्य दीपवद् यः स्थितो हृदि सितासिताः कद्रुनीलाः कपिलाः पीतलोहिताः

Quang tuyến của Ngài là vô tận. Đấng an trú trong tim như ngọn đèn phát ra những tia nhiều sắc—trắng và đen, nâu và xanh đen, hung vàng (kapila), vàng và đỏ.

Verse 21

ऊर्ध्वमेकः स्थितस्तेषां यो भित्त्वा सूर्यमण्डलं ब्रह्मलोकमतिक्रम्य तेन याति पराङ्गतिं

Trong các lộ trình ấy, có một lộ trình được thiết lập là đường thượng hành: người xuyên qua quỹ cầu mặt trời, vượt qua cả Brahmaloka—nhờ con đường ấy mà đạt đến cứu cánh tối thượng, siêu việt.

Verse 22

यदस्यान्यद्रश्मिशतमूर्ध्वमेव व्यवस्थितं तेन देवनिकायानि धामानि प्रतिपद्यते

Một trăm tia khác của Ngài, chỉ an trụ theo hướng thượng; nhờ luồng quang ấy, người ta đạt đến các cảnh giới (dhāma) thuộc về các đoàn thể chư thiên.

Verse 23

ये नैकरूपाश्चाधस्ताद्रश्मयो ऽस्य मृदुप्रभाः इह कर्मोपभोगाय तैश् च सञ्चरते हि सः

Những tia quang của Ngài, đa dạng hình tướng và tỏa xuống phía dưới, có ánh sáng dịu mềm; chính nhờ các tia ấy mà Ngài vận hành nơi đây để chúng sinh thọ hưởng quả của nghiệp (karma).

Verse 24

बुद्धीन्द्रियाणि सर्वाणि मनः कर्मेन्द्रियाणि च अहङ्कारश् च बुद्धिश् च पृथिव्यादीनि चैव हि

Tất cả các căn tri giác, tâm (manas) và các cơ quan hành động; cùng với ngã chấp (ahaṅkāra) và trí tuệ (buddhi); lại thêm các đại chủng thô bắt đầu từ đất—đó chính là những thành phần cấu thành cần được hiểu rõ.

Verse 25

अव्यक्त आत्मा क्षेत्रज्ञः क्षेत्रस्त्यास्य निगद्यते ईश्वरः सर्वभूतस्य सन्नसन् सदसच्च सः

Tự ngã vô hiển (avyakta ātman) được gọi là “Kẻ biết về Trường” (kṣetrajña); và “Trường” (kṣetra) của nó cũng được gọi như vậy. Ngài là Chúa tể của mọi hữu tình—cả hữu và vô; và Ngài cũng là vừa hiện hữu vừa phi hiện hữu.

Verse 26

बुद्धेरुत्पत्तिरव्यक्ता ततो ऽहङ्कारसम्भवः तस्मात् खादीनि जायन्ते एकोत्तरगुणानि तु

Từ Vô hiển (Avyakta) phát sinh trí tuệ (buddhi); từ đó sinh ra ngã chấp (ahaṅkāra). Từ ngã chấp ấy sinh ra hư không và các đại chủng còn lại; mỗi yếu tố mang các phẩm tính tăng dần từng một theo thứ tự.

Verse 27

शब्दः स्पर्शश् च रूपञ्च रसो गन्धश् च तद्गुणाः यो यस्मिन्नाश्रितश् चैषां स तस्मिन्नेव लीयते

Âm thanh, xúc chạm, hình sắc, vị và hương—đó là các phẩm tính của những đại chủng. Phẩm tính nào nương vào nền tảng nào thì sẽ tan nhập trở lại chính nền tảng ấy mà thôi.

Verse 28

सत्त्वं रजस्तमश् चैव गुणास्तस्यैव कीर्तिताः रजस्तमोभ्यामाविष्टश् चक्रवद्भ्राभ्यते हि सः

Sattva, rajas và tamas được tuyên bố chính là các guṇa (phẩm tính) của nó (tâm/ hữu tình có thân). Khi bị rajas và tamas chi phối, người ấy quả thật quay cuồng, lang thang như bánh xe.

Verse 29

अनादिरादिमान् यश् च स एव पुरुषः परः लिङ्गेन्द्रियैर् उपग्राह्याः स विकार उदाहृतः

Đấng vô thủy mà lại là nguồn của mọi khởi đầu—chỉ Ngài là Purusha Tối Thượng. Cái được nhận biết qua thân vi tế (liṅga) và các căn được gọi là “vikāra” (sự biến đổi).

Verse 30

यतो देवाः पुराणानि विद्योपनिषदस् तथा श्लोकाः सूत्राणि भाष्याणि यच्चान्यद्माङ्भयं भवेत्

Từ Đấng ấy (nguồn thiêng liêng) phát sinh chư thiên, các Purāṇa, các khoa học và các Upaniṣad; lại còn các kệ tụng, các sūtra, các luận giải, và mọi điều khác thuộc phạm vi ngôn ngữ.

Verse 31

पितृयानोपवीथ्याश् च यदगस्त्यस्य चान्तरं तेनाग्निहोत्रिणो यान्ति प्रजाकामा दिवं प्रति

Theo lối phụ của Pitṛyāna, và qua khoảng không gắn với (vùng sao) Agastya, những người hành trì lễ Agnihotra—mong cầu con cháu—tiến về cõi trời.

Verse 32

ये च दानपराः सम्यगष्टाभिश् च गुणैर् युताः अष्टाशीतिसहस्राणि मुनयो गृहमेधिनः

Và những gia chủ thật sự chuyên tâm bố thí, lại đầy đủ tám đức tính—những người ấy chính là tám mươi tám nghìn vị muni sống đời gia chủ.

Verse 33

पुनरावर्तने वीजभूता धर्मप्रवर्तकाः सप्तर्षिनाग्वीथ्याश् च देवलोकं समाश्रिताः

Vào thời kỳ vũ trụ tái hồi, những bậc làm “hạt giống” cho sự tái tạo—các vị khởi xướng và truyền bá Dharma—tức Bảy Hiền Thánh (Saptarṣi) và Nāgavīthī, đều nương về cõi chư thiên, Devaloka.

Verse 34

तावन्त एव मुनयः सर्वारम्भविवर्जिताः तपसा ब्रह्मचर्येण सङ्गत्यागेन मेधया

Chỉ những ai mới thật là bậc Muni: người đã lìa bỏ mọi sự khởi công, vững bền nhờ khổ hạnh (tapas), nhờ phạm hạnh (brahmacarya), nhờ xả ly chấp trước, và nhờ trí tuệ phân biệt (medhā).

Verse 35

यत्र यत्रावतिष्ठन्ते यावदाहूतसंप्लवं वेदानुवचनं यज्ञा ब्रह्मचर्यं तपो दमः

Bất cứ nơi nào các Ngài an trú, và cho đến khi xảy đến cuộc đại hồng thủy được triệu gọi (sự tan rã tối hậu), ở đó thịnh hành: tụng đọc Veda, các lễ tế (yajña), phạm hạnh, khổ hạnh và tự chế (dama).

Verse 36

श्रद्धोपवासः सत्यत्वमात्मनो ज्ञानहेतवः स त्वाश्रमैर् निदिध्यास्यः समस्तैर् एवमेव तु

Niềm tin (śraddhā), sự trai giới/nhịn ăn tôn giáo (upavāsa) và tính chân thật đối với chính mình là những nhân duyên của tri kiến tâm linh. Vì thế, Chân Ngã/Chân Lý ấy cần được quán niệm bền bỉ bằng mọi āśrama (các giai đoạn đời sống), đúng theo cách này.

Verse 37

द्रष्टव्यस्त्वथ मन्तव्यः श्रोतव्यश् च द्विजातिभिः य एवमेनं विन्दन्ति ये चारण्यकमाश्रिताः

Vì vậy, hàng “nhị sinh” (dvija) phải trực chứng, rồi suy tư quán chiếu, và cũng phải lắng nghe từ giáo huấn có thẩm quyền. Những ai nhờ vậy mà đạt đến Ngài/Chân Lý ấy—những người nương theo hạnh āraṇyaka (đời sống rừng núi để quán niệm)—quả thật tìm thấy Chân Thật.

Verse 38

उपासते द्विजाः सत्यं श्रद्धया परया युताः क्रमात्ते सम्भवन्त्यर्चिरहः शुक्लं तथोत्तरं

Những bậc nhị sinh, đầy đủ tín tâm tối thượng, phụng thờ Chân lý; và đối với họ, theo thứ tự, hiện khởi các nấc của con đường sáng—cõi Lửa, ban ngày, nửa tháng sáng, rồi tiếp đến lộ trình phương Bắc.

Verse 39

अयनन्देवलोकञ्च सवितारं सविद्युतं ततस्तान् पुरुषो ऽभ्येत्य मानसो ब्रह्मलौकिकान्

Người ấy đạt đến thế giới an lạc của chư thiên, cõi của Savitṛ, và cõi Vidyut rực sáng; rồi sau đó, người ấy chỉ bằng tâm mà tiến gần các tầng giới thuộc Phạm thiên (Brahma-loka).

Verse 40

करोति पुनरावृत्तिस्तेषामिह न विद्यते यज्ञेन तपसा दानैर् ये हि स्वर्गजितो जनाः

Đối với những người đã chinh phục cõi trời nhờ tế lễ, khổ hạnh và bố thí, thì ở đây không còn sự trở lại (vào kiếp phàm) nữa.

Verse 41

धूमं निशां कृष्णपक्षं दक्षिणायनमेव च पितृलोकं चन्द्रमसं नभो वायुं जलं महीं

(Linh hồn lìa đời đi theo) khói, đêm, nửa tháng tối, và hành trình phương Nam của mặt trời; rồi đến thế giới tổ tiên, đến cõi trăng, đến hư không, đến gió, đến nước, và đến đất.

Verse 42

क्रमात्ते सम्भवन्तीह पुनरेव व्रजन्ति च एतद्यो न विजानाति मार्गद्वितयमात्मनः

Theo thứ tự, họ sinh ra nơi đây rồi lại ra đi. Ai không hiểu hai con đường của Ngã—con đường trở lại và con đường giải thoát—thì vẫn bị ràng buộc trong vòng luân hồi này.

Verse 43

दन्दशूकः पतङ्गो वा भवेद्कीटो ऽथवा कृमिः हृदये दीपवद्ब्रह्म ध्यानाज्जिवो मृतो भवेत्

Nhờ thiền định, linh hồn cá thể như thể đã chết đối với bản ngã thế tục. Dù trở thành rắn, bướm đêm, côn trùng hay giun—khi quán tưởng Phạm (Brahman) trong tim như ngọn đèn, cảm thức ngã riêng biệt của jīva được dập tắt.

Verse 44

न्यायागतधनस्तत्त्वज्ञाननिष्ठो ऽतिथिप्रियः श्राद्धकृत्सत्यवादी च गृहस्थो ऽपि विमुच्यते

Ngay cả người tại gia cũng được giải thoát: người có của cải do phương tiện công chính, kiên trú trong tri kiến về thực tại, vui thích kính đãi khách, thực hành nghi lễ śrāddha, và nói lời chân thật.