Adhyaya 245

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे आयुधलक्षणादिर्नाम चतुश् चत्वारिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चचत्वारिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः रत्नपरीक्षा अग्निर् उवाच रत्नानां लक्षणं वक्ष्ये रत्नं धार्यमिदं नृपैः वज्रं मरकतं रत्नं पद्मरागञ्च मौक्तिकं

Như vậy, trong Agni Mahāpurāṇa kết thúc chương thứ 244 mang tên “Đặc tướng của vũ khí và các đề mục liên hệ”. Nay bắt đầu chương thứ 245: “Khảo nghiệm châu báu”. Agni nói: “Ta sẽ trình bày các đặc tướng của châu báu—những bảo vật mà các bậc quân vương nên đeo: kim cương, lục bảo, hồng ngọc và trân châu.”

Verse 2

इन्द्रनीलं महानीलं वैदूर्यं गन्धशस्यकं चन्द्रकान्तं सूर्यकान्तं स्फटिकं पुलकं तथा

Indranīla (lam ngọc), Mahānīla (lam ngọc xanh thẫm), Vaidūrya (mắt mèo), Gandhaśasyaka (bảo thạch sắc cỏ thơm), Candrakānta (nguyệt quang thạch), Sūryakānta (nhật quang thạch), Sphaṭika (pha lê thạch anh), và Pulaka (đá lốm đốm/nhám) cũng được liệt kê.

Verse 3

कर्केतनं पुष्परागं तथा ज्योतीरसं द्विज स्पटिकं राजपट्टञ्च तथा राजमयं शुभं

Này bậc nhị sinh, còn có karketana (bảo thạch đỏ), puṣparāga (hoàng ngọc/topaz), và cả jyotīrasa; lại có pha lê (sphaṭika), rājapaṭṭa, cùng rājamaya cát tường.

Verse 4

सौगन्धिकं तथा गञ्जं शङ्खब्रह्ममयं तथा गोमेदं रुधिराक्षञ्च तथा भल्लातकं द्विज

“Cũng nên xét đến saugandhika, lại có gañja; và các vật chất phát sinh từ vỏ ốc (śaṅkha) cùng những thứ gọi là ‘brahma-maya’; lại có gomeda (hessonite), rudhirākṣa (hạt chuỗi đỏ), và bhallātaka (hạt điều nhuộm), hỡi bậc nhị sinh.”

Verse 5

धूलीं मरकतञ्चैव तुथकं सीसमेव च पीलुं प्रवालकञ्चैव गिरिवज्रं द्विजोत्तम

Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, cũng nên nhận biết: bụi mịn (dhūlī), lục bảo, tuthaka (phèn xanh/blue vitriol), chì, pīlu, san hô, và girivajra (khoáng chất cứng, như “kim cương núi”).

Verse 6

भुजङ्गममणिञ्चैव तथा वज्रमणिं शुभं टिट्टिभञ्च तथा पिण्डं भ्रामरञ्च तथोत्पलं

Cũng (được gọi tên) là Bảo châu Rắn và Bảo châu Vajra cát tường; lại còn các loại bảo châu/bùa hộ mệnh mang tên Ṭiṭṭibha, Piṇḍa, Bhrāmara và Utpala nữa.

Verse 7

सुवर्णप्रतिबद्धानि रत्नानि श्रीजयादिके अन्तःप्रभत्वं वैमल्यं सुसंस्थानत्वमेव च

Những bảo thạch được nạm trong vàng—như các loại Śrī, Jaya và những loại tương cận—phải có ánh sáng nội tại, độ trong sạch (không tì vết), và hình thể cân xứng, đoan chính.

Verse 8

सुधार्या नैव धार्यास्तु निष्प्रभा मलिनास् तथा खण्डाः सशर्करा ये च प्रशस्तं वज्रधरणम्

Kim cương chỉ thuộc loại “có thể sửa chữa” thì không nên đeo; cũng vậy, những viên không có ánh, bị đục bẩn, nứt vỡ, hoặc lẫn hạt sạn (cát vụn) đều không nên dùng. Chỉ việc đeo một viên kim cương đáng khen, không tì vết, mới được chuẩn nhận.

Verse 9

अम्भस्तरति यद्वज्रमभेद्यं विमलं च यत् षट्कोणं शक्रचापाभं लघु चार्कनिभं शुभम्

Hình tướng linh thiêng ấy gọi là Vajra: “vượt qua nước”, không thể xuyên phá và thanh tịnh; có dạng lục giác, giống cung của Indra (cầu vồng), nhẹ, rực sáng như mặt trời và cát tường.

Verse 10

शुकपक्षनिभः स्निग्धः कान्तिमान्विमलस् तथा स्वर्णचूर्णनिभैः सूक्ष्मैर् मरकतश् च विन्दुभिः

Nó phải giống cánh vẹt, bóng mượt, rạng rỡ và không tì vết; lại có những đốm li ti như bụi vàng, cùng các chấm như ngọc lục bảo.

Verse 11

स्फटिकजाः पद्मरागाः स्यू रागवन्तो ऽतिनिर्मलाः जातवङ्गा भवन्तीह कुरुविन्दसमुद्भवाः

Ngọc Padmarāga sinh từ pha lê (sphaṭika) có sắc màu đậm đà và cực kỳ trong sạch; còn những viên phát sinh từ kuruvinda thì ở đây được gọi là jātavaṅga.

Verse 12

सौगन्धिकोत्था काषाया मुक्ताफलास्तु शुक्तिजाः विमलास्तेभ्य उत्कृष्टा ये च शङ्खोद्भवा मुने

Ngọc trai (muktāphala) phát sinh từ nguồn saugandhika có sắc nâu vàng; tuy vậy, ngọc trai cũng được sinh ra từ vỏ trai (śukti). Những viên trong sạch thì trội hơn các loại khác; và, hỡi bậc hiền triết, loại tối thượng được nói là sinh từ vỏ ốc tù và (śaṅkha).

Verse 13

नागदन्तभवाश्चाग्र्याः कुम्भशूकरमत्स्यजाः वेणुनागभवाः श्रेष्ठा मौक्तिकं मेघजं वरं

Ngọc trai sinh từ ngà voi (nāgadanta) được xem là bậc nhất; cũng có loại phát sinh từ cá kumbha, từ lợn rừng và từ cá. Loại xuất xứ từ veṇunāga là tốt nhất; và ngọc trai sinh từ mây trời thì thật ưu việt.

Verse 14

वृत्तत्वं शुक्रता स्वाच्छ्यंमहत्त्वं मौक्तिके गुणाः इन्द्रनीलं शुभं क्षीरे राजते भ्राजते ऽधिकं

Tính tròn, ánh bóng, độ trong và kích thước lớn—đó là các phẩm chất của ngọc trai. Lam ngọc indranīla tốt là điềm cát tường; khi đặt trong sữa, nó càng tỏa sáng rực rỡ hơn.

Verse 15

रञ्जयेत् स्वप्रभावेण तममूल्यं विनिर्दिशेत् नीलरक्तन्तु वैदूर्यं श्रेष्ठं हारादिकं भजेत्

Nên định giá bảo thạch theo cách nó tự phát ra ánh rực và hiện sắc màu nhờ chính quang lực nội tại của mình, rồi từ đó xác lập giá trị. Trong các loại vaidūrya (đá mắt mèo), giống màu lam và hơi đỏ được xem là thượng hạng, thích hợp dùng làm vòng cổ và các đồ trang sức tương tự.