Adhyaya 238

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे रामोक्तनीतिर्नाम सप्तत्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथाष्टत्रिंशदधिकशततमो ऽध्यायः राजधर्माः राम उवाच स्वाम्यमात्यञ्च राष्ट्रञ्च दुर्गं कोषो बलं सुहृत् परस्परोपकारीदं सप्ताङ्गं राज्यमुच्यते

Như vậy, trong Agni Mahāpurāṇa kết thúc chương mang tên “Lời dạy về chính trị của Rāma”, chương thứ 237. Nay bắt đầu chương 238, “Pháp của bậc vương”. Rāma nói: “Vua (chủ quyền), các đại thần, lãnh thổ và dân chúng, thành lũy, kho tàng, quân đội, và đồng minh (thế lực thân hữu)—bảy chi phần này nương tựa hỗ trợ lẫn nhau, được gọi là một vương quốc (quốc gia).”

Verse 2

स्वसमृद्धिष्वित्यादिः, मीनव्रतचरिष्णुतेत्यन्तः ज पुस्तके नास्ति राज्याङ्गानां वरं राष्ट्रं साधनं पालयेत् सदा कुलं शीलं वयः सत्त्वं दाक्षिण्यं क्षिप्रकारिता

“Bắt đầu từ ‘trong sự thịnh vượng của chính mình…’ và kết thúc bằng ‘…người giữ giới nguyện cá (mīna-vrata)’—đoạn này không có trong bản chép tay ‘ja’. Quốc thổ/quốc gia (rāṣṭra) là phần quan trọng bậc nhất trong các bộ phận của vương quyền; phải luôn bảo hộ các phương tiện (tài nguyên và công cụ) để duy trì nó—xét theo dòng dõi, hạnh kiểm, tuổi tác, phẩm chất/độ kiên định, lòng hào hiệp và khả năng thi hành nhanh chóng (làm tiêu chuẩn).

Verse 3

अविसंवादिता सत्यं वृद्धसेवा कृतज्ञता दैवसम्पन्नता बुद्धिरक्षुद्रपरिवारता

Sự chân thật không mâu thuẫn giữa lời nói và việc làm, giữ vững chân lý, phụng sự bậc trưởng thượng, lòng biết ơn, được phúc phần của thần linh, trí tuệ, và có vòng giao du cao quý (không hèn kém)—đó là các đức hạnh.

Verse 4

शक्यसामन्तता चैव तथा च दृढभक्तिता दीर्घदर्शित्वमुत्साहः शुचिता स्थूललक्षिता

Và (người ấy) phải có khả năng chế ngự các chư hầu lân cận cho dễ quản, cùng với lòng trung thành bền vững; tầm nhìn xa và tinh thần chủ động; sự thanh khiết trong hạnh kiểm; và những dấu hiệu rõ ràng, hiển nhiên của phẩm hạnh tốt.

Verse 5

विनीतत्वं धार्मिकता साधोश् च नृपतेर्गुणाः प्रख्यातवंशमक्रूरं लोकसङ्ग्राहिणं शुचिं

Khiêm cung, sống theo chính pháp, và hạnh kiểm như bậc thánh thiện—đó là các đức của một vị vua; (vua) phải thuộc dòng dõi danh tiếng, không tàn bạo, là người quy tụ và giữ dân chúng gắn kết, và thanh tịnh.

Verse 6

कुर्वीतात्सहिताङ्क्षी परिचारं महीपतिः वाग्मी प्रगल्भः स्मृतिमानुदग्रो बलवान् वशी

Bậc chúa tể của đất (nhà vua) nên dùng làm cận thần một người biết cảnh giác và hợp tác, giỏi biện thuyết, tự tin, ghi nhớ bổn phận, hăng hái, mạnh mẽ và tự chế.

Verse 7

नेता दण्डस्य निपुणः कृतशिल्पपरिग्रहः पराभियोगप्रसहः सर्वदुष्टप्रतिक्रिया

Người nắm giữ daṇḍa (người thi hành công lý) phải tinh thông daṇḍa (kỷ luật hình phạt), được rèn luyện qua các nghệ thuật và pháp môn thực hành đã thâu nhận, có thể chịu đựng những cáo buộc và truy tố thù địch, và giỏi các biện pháp đối trị mọi loại ác hạnh.

Verse 8

प्रवृत्तान्ववेक्षी च सन्धिविग्रहतत्त्ववित् गूढमन्त्रप्रचारज्ञो देशकालविभागवित्

Người ấy phải là kẻ quan sát và giám sát các việc đang diễn tiến, hiểu rõ chân lý về sādhi và vigraha (liên minh và đối địch), biết cách vận dụng và lưu chuyển mưu nghị mật, và tinh tường trong việc phân định đúng đắn nơi chốn và thời điểm.

Verse 9

आदाता सम्यगर्थानां विनियोक्ता च पात्रवित् क्रोधलोभभयद्रोहदम्भचापलवर्जितः

Người ấy phải là kẻ thâu nhận tài vật một cách chính đáng, biết phân bổ đúng mực, và biết rõ người thọ nhận xứng đáng—không vướng giận dữ, tham lam, sợ hãi, phản bội, giả dối, và tính thất thường.

Verse 10

परोपतापपैशून्यमात्सर्येर्षानृतातिगः वृद्धोपदेशसम्पन्नः शक्तो मधुरदर्शनः

Người ấy không gây khổ cho kẻ khác và không nói lời gièm pha; đã vượt qua đố kỵ, ghen ghét và dối trá; được đầy đủ lời chỉ dạy của bậc trưởng lão; có năng lực, và dung mạo cùng phong thái đều hòa nhã, dịu hiền.

Verse 11

गुणानुरागस्थितिमानात्मसम्पद्गुणाः स्मृताः कुलीनाः शुचयः शूराः श्रुतवन्तो ऽनुरागिणः

Những ai bền vững trong lòng mến chuộng đức hạnh, đầy đủ tài sản nội tâm và các phẩm chất thiện lành, được ghi nhớ là bậc chân quý tộc—thanh tịnh trong hạnh kiểm, dũng mãnh, uyên học, và giàu tình thân ái.

Verse 12

एत् सदेत्यन्तः पाठः ग पुस्तके नास्ति तद्वच्च दृढभक्तितेति ग कृतशिल्पः स्ववग्रह इति घ , ञ च सर्वदुष्टप्रतिग्रह इति ख , घ , छ च परच्छिद्रान्ववेक्षी चेति घ , ञ च गुणवन्तो ऽनुगामिन इति ग दण्डनीतेः प्रयोक्तारः सचिवाः स्युर्महीपतेः सुविग्रहो जानपदः कुलशीककलान्वितः

Các đại thần (saciva) là người thi hành chính sách trị phạt và trị quốc của vua theo daṇḍanīti. Họ phải có thể chất và phong thái vững vàng, am tường việc nước, có gia thế và hạnh kiểm tốt, lại tinh thông các nghệ thuật và kỹ năng thực hành.

Verse 13

वाग्मी प्रगल्भश् चक्षुष्मानुत्साही प्रतिपत्तिमान् स्तम्भचापलहीनश् च मैत्रः क्लेशसहः शुचिः

Người ấy phải hùng biện và tự tin, có tầm nhìn sáng suốt, tinh tấn và có năng lực phán đoán; không kiêu mạn, không thất thường; thân thiện, chịu đựng gian khổ và thanh khiết trong hạnh kiểm.

Verse 14

सत्यसत्त्वधृतिस्थैर्यप्रभावारोग्यसंयुतः कृतशिल्पश् च दक्षश् च प्रज्ञावान् धारणान्वितः

Được trang bị chân thật, liêm chính, nghị lực, sự vững bền, uy lực cá nhân và sức khỏe tốt; được huấn luyện về nghệ thuật và thủ công, thành thạo và hiệu quả, có trí tuệ, lại có năng lực ghi nhớ và sự điềm tĩnh—đó là bậc lý tưởng.

Verse 15

दृढभक्तिरकर्ता च वैराणां सचिवो भवेत् स्मृतिस्तत्परतार्थेषु चित्तज्ञो ज्ञाननिश् चयः

Người ấy phải trung thành bền vững và không hành động theo xung động riêng; có thể làm mưu thần ngay cả khi giao thiệp với kẻ thù. Phải có trí nhớ đáng tin về những việc phù hợp mục tiêu, hiểu biết tâm ý người khác, và có sự xác tín vững chắc trong tri thức.

Verse 16

दृढता मन्त्रगुप्तिश् च मन्त्रिसम्पत् प्रकीर्तिता त्रय्यां च दण्डनीत्यां च कुशलः स्यात् पुरोहितः

Sự kiên định và việc giữ kín mưu nghị được tuyên xưng là phẩm chất ưu việt của bề tôi. Và vị quốc sư tế quan (purohita) phải tinh thông cả Tam Veda (trayyā) lẫn khoa học trị quốc và hình phạt, tức daṇḍanīti.

Verse 17

अथर्वदेवविहितं कुर्याच्छान्तिकपौष्टिकं साधुतैषाममात्यानां तद्विद्यैः सह बुद्धिमान्

Vị vua có trí nên cử hành các nghi lễ trấn an và tăng phúc thịnh vượng theo Atharvaveda, cùng với những người tinh thông pháp ấy, để mưu cầu an lạc và nề nếp tốt đẹp cho các đại thần của mình.

Verse 18

चक्षुष्मत्तां च शिल्पञ्च परीक्षेत गुणद्वयं स्वजनेभ्यो विजानीयात् कुलं स्थानमवग्रहं

Cần khảo xét hai phẩm chất: con mắt tinh tường (khả năng phân biệt sáng suốt) và kỹ năng thực hành; lại nên nhờ người thân tộc của họ mà biết rõ gia tộc, địa vị xã hội và mức độ đáng tin (thành tích đã qua).

Verse 19

परिकर्मसु दक्षञ्च विज्ञानं धारयिष्णुतां गुणत्रयं परीक्षेत प्रागलभ्यं प्रीतितां तथा

Trước khi bổ nhiệm, phải xét bộ ba phẩm chất: sự khéo léo trong công việc, tri thức chân thật và lòng bền chí; đồng thời cũng thử xem hạnh kiểm trước đây và thiện ý trung thành (sự quy thuận vui lòng) của họ.

Verse 20

कथायोगेषु बुद्ध्येत वाग्मित्वं सत्यवादितां उतसाहं च प्रभावं च तथा क्लेशसहिष्णुतां

Trong nghệ thuật có kỷ luật của việc kết cấu và diễn thuyết truyện tích, cần trau dồi: tài hùng biện, lời nói chân thật, nhiệt tâm, sức thuyết phục, và cả khả năng chịu đựng gian lao.

Verse 21

धृतिं चैवानुरागं च स्थैर्यञ्चापदि लक्षयेत् भक्तिं मैत्रीं च शौचं च जानीयाद्व्यवहारतः

Phải nhận ra sự kiên định và lòng gắn bó, cùng sự vững vàng khi gặp hoạn nạn; và từ cách ứng xử thực tế mà biết được lòng sùng kính, tình bằng hữu và sự thanh khiết trong hạnh kiểm của người ấy.

Verse 22

कृतशीलश्चेति ज चिन्तको ज्ञाननिश् चय इति ग परीक्षेत गुणत्रयमिति ज प्रतिभां तथेति ज स्वजनेभ्य इत्य् आदिः, क्लेशसहिष्णुतामित्यन्तः पाठः छ पुस्तके नास्ति संवासिभ्यो बलं सत्त्वमारोग्यं शीलमेव च अस्तब्धतामचापल्यं वैराणां चाप्यकीर्तनं

Từ những người cùng chung sống (bạn đồng cư), nên thâu nhận sức mạnh, dũng khí, sức khỏe và hạnh kiểm; lại thêm sự khiêm cung không kiêu mạn và sự vững vàng không thất thường—và ngay giữa kẻ thù cũng nên giữ cho mình không bị nhắc đến như điều tiếng (không trở nên tai tiếng).

Verse 23

प्रत्यक्षतो विजानीयाद् भद्रतां क्षुद्रतामपि फलानुमेयाः सर्वत्र परोक्षगुणवृत्तयः

Nên xét biết trực tiếp (từ điều hiển lộ) cả sự tốt đẹp lẫn sự thấp kém; vì ở khắp nơi, những vận hành tiềm ẩn của các phẩm tính phải được suy ra từ kết quả của chúng.

Verse 24

शस्याकरवती पुण्या खनिद्रव्यसमन्विता गोहिता भूरिसलिला पुण्यैर् जनपदैर् युता

Đất lành phước đức là đất giàu hoa màu và khoáng sản, lợi cho bò, nhiều nguồn nước, và liên kết (hoặc bao quanh) bởi các xứ sở, thôn ấp có công đức.

Verse 25

रम्या सकुञ्जरबला वारिस्थलपथान्विता अदेवमातृका चेति शस्यते भूरिभूतये

Một địa điểm được khen là đem lại phú túc dồi dào khi nó mỹ lệ, có sức mạnh như voi, có nước, nền đất vững và đường sá, lại không bị quấy nhiễu bởi các linh thể “mẫu thần” gây hại.

Verse 26

शूद्रकारुवणिक्प्रायो महारम्भः कृषी बलः सानुरागो रिपुद्वेषी पीडासहकरः पृथुः

Người ấy phần nhiều giao du với Śūdra, thợ thủ công và thương nhân; khởi sự những công việc lớn, mến chuộng nông nghiệp và sức lực; có tình nghĩa, ghét kẻ thù, chịu đựng khổ nhọc, và thân hình to rộng (vạm vỡ).

Verse 27

नानादेश्यैः समाकीर्णो धार्मिकः पशुमान् बली ईदृक्जनपदः शस्तो ऽमूर्खव्यसनिनायकः

Một quốc độ đông đúc người từ nhiều xứ, giữ đạo (dharma), giàu gia súc và hùng mạnh—quốc độ như vậy đáng khen, nhất là khi được lãnh đạo bởi người không ngu muội và không làm nô lệ cho các thói xấu.

Verse 28

पृथुसीमं महाखातमुच्चप्राकारतोरणं पुरं समावसेच्छैलसरिन्मरुवनाश्रयं

Nên lập một thành thị có ranh giới rộng, hào lớn, tường lũy và cổng thành cao—đặt ở nơi nương tựa vào núi, sông, sa mạc và rừng cây.

Verse 29

जलवद्धान्यधनवद्दुर्गं कालसहं महत् औदकं पार्वतं वार्क्षमैरिणं धन्विनं च षट्

Một pháo thành phải có nước, lương thực (ngũ cốc) và của cải; phải lớn và chịu đựng được thời gian. Sáu loại thành lũy là: thủy thành, sơn thành, lâm/mộc thành, sa mạc thành, thành trên đất khô (đồng bằng), và thành trên dải đất cát khô.

Verse 30

ईप्सितद्रव्यसम्पूर्णः पितृपैतामहोचितः धर्मार्जितो व्ययसहः कोषो धर्मादिवृद्धये

Kho tàng phải đầy đủ những vật lực được mong cầu và cần thiết, xứng hợp với chuẩn mực truyền từ cha và ông; được tích lũy bằng phương tiện chính đáng (dharma) và có thể gánh nổi chi tiêu—để dharma và các mục tiêu khác của đời sống được tăng trưởng.

Verse 31

पितृपैतामहो वश्यः संहतो दत्तवेतनः विख्यातपौरुषो जन्यः कुशुलः शकुनैर् वृतः

Người ấy thuộc dòng dõi cha ông, dễ bề điều khiển, kỷ luật và tổ chức chặt chẽ, là thuộc hạ được trả lương; nổi tiếng về dũng lực, xuất thân từ tầng lớp chiến binh phổ thông, có năng lực, và được các thầy xem điềm (đọc chim báo) tháp tùng.

Verse 32

नानाप्रहणोपेतो नानायुद्धविशारदः सत्त्वमारोग्यं कुलमेव चेति ज मख्यव्यसननायक इति ग उच्चप्रकारगोपुरमिति घ , ञ च नानायोधसमाकीर्णौ नीराजितहयद्विपः

Được trang bị nhiều loại vũ khí và tinh thông nhiều phương thức chiến trận—đó là các dấu hiệu. Dũng khí, không bệnh tật và dòng dõi cao quý: ấy là dấu hiệu “ja”. Người lãnh đạo trong việc vượt qua tai ương và các thói nghiện/ác tật: ấy là “ga”. Pháo lũy có tường thành cao và tháp cổng (gopura): ấy là “gha”. Và “ña”: vị trí quân đội chật kín nhiều hạng chiến sĩ, ngựa và voi được trang sức rực rỡ, sáng ngời.

Verse 33

प्रवासायासदुःखेषु युद्धेषु च कृतश्रमः अद्वैधक्षत्रियप्रायो दण्डो दण्डवतां मतः

Trong những khổ nhọc do đi xa, do gắng sức và do đau đớn—và cả trong chiến trận—hình phạt, theo những bậc am tường về hình luật, được xem là điều đã khiến kẻ chịu phạt trải qua lao nhọc. Hình phạt ấy chủ yếu áp dụng cho giai cấp kṣatriya, và phải thẳng thắn, công minh, không hai lòng (không thiên vị).

Verse 34

योगविज्ञानसत्त्वारूढ्यं महापक्षं प्रियम्वदं आयातिक्षममद्वैधं मित्रं कुर्वीत सत्कुलं

Nên kết bạn với người thuộc gia tộc tốt: người an trú trong yoga và tri thức chân thật, được hậu thuẫn vững mạnh (bởi đồng minh), lời nói dịu ngọt, chịu đựng được bất hạnh, không say men kiêu mạn, và không hai lòng.

Verse 35

दूरादेवाभिगमनं स्पष्टार्थहृदयानुगा वाक् सत्कृत्य प्रदानञ्च त्रिविधो मित्रसङ्ग्रहः

Đến gần (người dự định kết minh) dù từ xa, nói lời rõ nghĩa và hợp lòng người, và dâng tặng lễ vật với sự kính trọng—đó là ba phương cách để thu phục bạn hữu.

Verse 36

धर्मकामार्थसंयोगो मित्रात्तु त्रिविधं फलं औरसं तत्र सन्नद्धं तथा वंशक्रमागतं

Từ một người bạn phát sinh lợi ích ba mặt: sự hội tụ của dharma (bổn phận/chính đạo), kāma (hưởng thụ chính đáng) và artha (lợi ích vật chất). Trong tình bạn ấy, mối gắn kết cũng được xác lập vững chắc như một quan hệ tự nhiên của huyết thống, và như điều được truyền nhận theo dòng dõi và kế thừa.

Verse 37

रक्षितं व्यसनेभ्यश् च मित्रं ज्ञेयं चतुर्विधं मित्रे गुणाः सत्यताद्याः समानसुखदुखता

Bạn hữu nên được hiểu là có bốn loại; bạn chân thật là người che chở ta khỏi tai ương. Đức hạnh nơi bạn bắt đầu từ sự chân thật, và gồm cả việc cùng chia sẻ vui buồn—đứng bên nhau như nhau trong lúc hân hoan và khi khổ nạn.

Verse 38

वक्ष्ये ऽनुजीविनां वृत्ते सेवी सेवेत भूपतिं दक्षता भद्रता दार्ढ्यं क्षान्तिः क्लेशसहिष्णुता

Ta sẽ trình bày phép tắc của những người sống nhờ phụng sự: kẻ bề tôi nên phụng sự nhà vua, đầy đủ năng lực, đức hạnh, sự kiên định, lòng nhẫn nại và sức chịu đựng gian lao.

Verse 39

सन्तोषः शीलमुत्साहो मण्डयत्यनुजीविनं यथाकालमुपासीत राजानं सेवको नयात्

Sự tri túc, hạnh kiểm tốt và tinh thần nỗ lực hăng hái làm rạng rỡ người sống nương nhờ (kẻ bề tôi). Người bề tôi nên chầu vua đúng thời, và hành xử theo chính sách đúng đắn (lời khuyên hợp đạo).

Verse 40

परस्थानगमं क्रौर्यमौद्धत्यं मत्सरन्त्यजेत् विगृह्य कथनं भृत्यो न कुर्याज् ज्यायसा सह

Hãy tránh việc đến chỗ của người khác (khi không có cớ), sự tàn bạo, kiêu mạn và lòng ganh tị. Kẻ bề tôi không nên, sau khi cãi vã, nói lời gây tranh chấp với bậc trên.

Verse 41

गुह्यं मर्म च मन्त्रञ्च न च भर्तुः प्रकाशयेत् रक्ताद् वृत्तिं समीहेत विरक्तं सन्त्यजेन्नृपं

Không nên tiết lộ cho người chồng điều bí mật, chỗ hiểm yếu, hay thần chú (mantra) của chủ. Nên tìm kế sinh nhai nơi người còn gắn bó và ban ân, và nên rời bỏ vị vua đã trở nên lạnh nhạt, không còn đoái hoài.

Verse 42

अकार्ये प्रतिषेधश् च कार्ये चापि प्रवर्तनं सङ्क्षेपादिति सद्वृत्तं बन्धुमित्रानुजीविनां

Tự kiềm chế (và ngăn người khác) khỏi điều không nên làm, và khuyến khích điều nên làm—tóm lại, đó là quy tắc của hạnh kiểm tốt (sad-vṛtta) dành cho những người sống nương nhờ thân tộc và bạn hữu.

Verse 43

मित्रं कुर्वीत सत्क्रियमिति ज तत्र सम्बद्धमिति ग आजीव्यः सर्वसत्त्वानां राजा पर्जन्यवद्भवेत् आयद्वारेषु चाप्त्यर्थं धनं चाददतीति च

“Nên kết bạn bằng hạnh kiểm đáng kính” (theo một dị bản); “điều ấy liên hệ với văn mạch ấy” (theo dị bản khác). Nhà vua phải là nguồn sinh kế của mọi loài, nuôi dưỡng như Parjanya (thần mưa); và để việc thu nhận được đúng phép, nhà vua cũng thu của cải tại các cửa ngõ doanh thu (nguồn thuế khóa).

Verse 44

कुर्यादुद्योगसम्पन्नानध्यक्षान् सर्वकर्मसु कृषिर्वणिक्पथो दुर्गं सेतुः कुञ्जरबन्धनं

Nhà vua nên bổ nhiệm các giám quan (adhyakṣa) năng nổ và hữu hiệu cho mọi công vụ—về nông nghiệp, các tuyến thương lộ, thành lũy, cầu/đường đắp, và việc buộc giữ cùng quản trị voi.

Verse 45

खन्याकरबलादानं शून्यानां च निवेशनं अष्टवर्गमिमं राजा साधुवृत्तो ऽनुपालयेत्

Một minh quân phải đúng phép thi hành bộ biện pháp tám phần này: thu khoản từ mỏ, thuế khóa, trưng dụng quân dịch, và việc định cư (phục hồi) các vùng đất bỏ hoang hay trống vắng.

Verse 46

आमुक्तिकेभ्यश् चौरेभ्यः पौरेभ्यो राजवल्लभात् पृथिवीपतिलोभाच्च प्रजानां पञ्चधा भयं

Đối với dân chúng, nỗi sợ có năm mặt: từ kẻ được thả (tội phạm), từ trộm cướp, từ dân thành thị, từ kẻ được vua sủng ái, và từ lòng tham của bậc chúa tể cõi đất (người trị vì).

Verse 47

अवेक्ष्यैतद्भयं काले आददीत करं नृपः अभ्यन्तरं शरीरं स्वं वाह्यं राष्ट्रञ्च रक्षयेत्

Sau khi xét rõ mối hiểm nguy này đúng thời, nhà vua nên thu thuế; đồng thời phải tự hộ vệ thân mình từ bên trong, và từ bên ngoài bảo hộ vương quốc/đất nước nữa.

Verse 48

दण्डांस्त दण्डयेद्राजा स्वं रक्षेच्च विषादितः स्त्रियः पुत्रांश् च शत्रुभ्यो विश्वसेन्न कदाचन

Nhà vua phải trừng phạt bằng hình phạt thích đáng; và luôn cảnh giác để tự bảo vệ mình. Lại phải che chở phụ nữ và các con trai khỏi kẻ thù, và tuyệt đối không bao giờ đặt lòng tin nơi địch thủ.