Adhyaya 230

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे माङ्गल्याध्यायो नाम एकोनत्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ त्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः शकुनानि पुष्कर उवाच तिष्ठतो गमने प्रश्ने पुरुषस्य शुभाशुभं निवेदयन्ति शकुना देशस्य नगरस्य च

Như vậy, trong Agni Mahāpurāṇa, chương mang tên “Māṅgalya” là chương thứ 229. Nay bắt đầu chương thứ 230: “Điềm báo (Śakuna)”. Puṣkara nói: Các điềm báo cho con người biết kết cục cát tường hay bất tường—khi đang đứng yên, khi lên đường, hoặc khi đến hỏi việc—và cũng báo trước tốt xấu cho một vùng đất và cho một thành thị.

Verse 2

सर्वः पापफलो दीप्तो निर्दिष्टो दैवचिन्तिकैः शान्तः शुभफलश् चैव दैवज्ञैः समुदाहृतः

Hiện tượng bừng cháy được các nhà giải đoán điềm báo tuyên rằng đem lại toàn bộ quả báo tội lỗi; còn hiện tượng an tĩnh cũng được các nhà chiêm tinh–tiên tri công bố là đem lại quả lành cát tường.

Verse 3

षट्प्रकारा विनिर्दिष्टा शकुनानाञ्च दीप्तयः वेलादिग्देशकरणरुतजातिविभेदतः

Các biểu hiện của điềm (śakuna) được nêu là có sáu loại, phân biệt theo thời điểm, phương hướng, địa điểm, karaṇa (yếu tố lịch thiên văn), âm thanh/tiếng kêu, và loài giống.

Verse 4

पूर्वा पूर्वा च विज्ञेया सा तेषां बलवत्तरा दिवाचरो रात्रिचरस् तथा रात्रौ दिवाचरः

Trong các phần ấy, phần đứng trước phải được hiểu là mạnh hơn phần theo sau. Vì vậy, kẻ hoạt động ban ngày trở thành kẻ hoạt động ban đêm; và trong ban đêm, (lại) trở thành kẻ hoạt động ban ngày.

Verse 5

क्रूरेषु दीप्ता विज्ञेया ऋक्षलग्नग्रहादिषु धूमिता सा तु विज्ञेया याङ्गमिष्यति भास्करः

Trong các thế bố trí hung (liên hệ đến nakṣatra, lagna, các hành tinh v.v.), nếu diện mạo Mặt Trời bừng cháy thì phải hiểu là “rực lửa”. Nhưng khi Mặt Trời sắp chuyển sang vị trí/cung khác, thì phải hiểu là “mờ khói”.

Verse 6

यस्यां स्थितः सा ज्वलिता मुक्ता चाङ्गारिणी मता एतास्तिस्रः स्मृता दीप्ताः पञ्च शान्तास् तथापराः

Ngọn lửa mà nó trú ngụ được gọi là “jvalitā” (bừng cháy); khi được buông ra thì được xem là “aṅgāriṇī” (than hồng). Ba trạng thái ấy được ghi nhớ là các trạng thái “dīptāḥ” (sáng rực); và cũng có năm trạng thái khác thuộc loại “śāntāḥ” (an tĩnh).

Verse 7

दीप्तायान्दिशि दिग्दीप्तं शकुनं परिकीर्तितं ग्रामो ऽरण्या वने ग्राम्यास् तथा निन्दितपादपः

Điềm chim được tuyên bố là đặc biệt hệ trọng khi, ở một phương đang rực cháy, nó hiện ra như “phương bốc lửa” (tựa như sáng rực theo hướng ấy). Cũng vậy, đó là dị tượng bất tường khi làng mạc trở nên như hoang dã, khi trong rừng lại có chim loài ở làng, và khi có cây bị chê trách là cây xấu, không lành.

Verse 8

देशे चैवाशुभे ज्ञेयो देशदीप्तो द्विजोत्तमः क्रियादीप्तो विनिर्दिष्टः स्वजात्यनुचितक्रियः

Ngay cả ở một miền bất tường, hỡi bậc tối thượng trong hàng Nhị sinh, vẫn phải nhận biết người được gọi là “rực sáng theo nơi chốn”. Và người được chỉ rõ là “rực sáng theo hành sự/nghi lễ” khi các việc làm và phép tắc của họ không thích hợp, không tương xứng với địa vị giai cấp (varna) của chính mình.

Verse 9

रुतदीप्तश् च कथितो भिन्नभैरवनिस्वनः जातिदीप्तस् तथा ज्ञेयः केवलं मांसभोजनः

“Rutadīpta” được nói là người có âm thanh khác thường, như tiếng gầm của Bhairava. Cũng vậy, “Jātidīpta” nên hiểu là kẻ chỉ sống nhờ việc ăn thịt mà thôi.

Verse 10

दीप्ताच्छान्तो विनिर्दिष्टः सर्वैर् भेदैः प्रयत्नतः मिश्रैर् मिश्रो विनिर्दिष्टस्तस्य वाच्यं फलाफलं

Thể thức gọi là “Dīptācchānta” được định nghĩa cẩn trọng theo mọi phân loại phụ. Thể thức “Miśra” (hỗn hợp) cũng được định nghĩa theo các dạng pha trộn; đối với thể ấy, cần nêu rõ quả lành và quả dữ (công đức và tội lỗi), tức kết quả thuận và nghịch.

Verse 11

गोश्वोष्ट्रगर्दभश्वानः सारिका गृहगोधिका चटका भासकूर्माद्याः कथिता ग्रामवासिनः

Bò, ngựa, lạc đà, lừa và chó; chim sáo (myna); thằn lằn trong nhà; chim sẻ; quạ; cùng rùa và các loài khác—đều được nêu là những sinh vật cư trú nơi làng xóm (loài sống gần người).

Verse 12

अजाविशुकनागेन्द्राः कोलो महिषवायसौ ग्राम्यारण्या विनिर्दिष्टाः सर्वे ऽन्ये वनगोचराः

Dê, cừu, vẹt và Chúa tể loài rắn (Nāgendra), cùng với heo rừng, trâu và quạ—được kinh nêu rõ là thuộc cả hai loại: loài nuôi trong nhà và loài ở rừng; còn tất cả loài khác đều được xếp vào hạng sinh vật lang thang nơi rừng (hoang dã).

Verse 13

मार्जारकुक्कुटौ ग्राम्यौ तौ चैव वनगोचरौ तयोर्भवति विज्ञानं नित्यं वै रूपभेदतः

Mèo và gà trống thường được xem là loài nuôi trong nhà; nhưng chính những giống ấy cũng có khi thấy lang thang trong rừng. Tuy vậy, sự nhận biết để phân biệt chúng vẫn luôn phát sinh từ sự khác nhau về hình tướng (đặc điểm quan sát được).

Verse 14

गोकर्णशिखिचक्राह्वखरहारीतवायसाः कुलाहकुक्कुभश्येनफेरुखञ्जनवानराः

Gokarṇa, công, cakrāhva (ngỗng đỏ), lừa, vẹt xanh và quạ; lại nữa chim kulāha, gà trống, diều hâu, cú, chim chìa vôi và khỉ—đều là những loài được kể vào việc xem điềm (đọc điềm báo).

Verse 15

शतघ्नचटकश्यामचासश्येनकलिञ्जलाः तित्तिरः शतपत्रञ्च कपोतश् च तथा त्रयः

Śataghnā, Caṭaka, Śyāma, Cāsa, Śyena và Kaliñjala; lại có Tittira, Śatapatra, và cũng nêu ba loại Kapota (bồ câu/cu gáy).

Verse 16

खञ्जरीटकदात्यूहशुकराजीवकुक्कुटाः भारद्वाजश् च सारङ्ग इति ज्ञेया दिवाचराः

Khañjarīṭa (chim chìa vôi), dātyūha (chim nước), śuka (vẹt), jīvaka (trĩ), kukkuṭa (gà trống), chim bharadvāja và sāraṅga—được hiểu là những loài chim hoạt động ban ngày.

Verse 17

वागुर्युलूकशरभक्रौञ्चाः शशककच्छपाः लोमासिकाः पिङ्गलिकाः कथिता रात्रिगोचराः

Vāgurī, loài cú (ulūka), śarabha, chim krauñcha, thỏ và rùa—cùng các loài gọi là Lomāsikā và Piṅgalikā—được nói là những kẻ lang thang về đêm.

Verse 18

सर्वे ऽन्ये च वनेचरा इति झ हंषाश् च मृगमार्जारनकुलर्क्षभुजङ्गमाः वृकारिसिंहव्याघ्रोष्ट्रग्रामशूकरमानुषाः

Tất cả các loài khác cũng được mô tả là loài sống trong rừng; và còn có chim haṃsa, hươu, mèo, cầy mangut (nakula), gấu, rắn, sói, các thú dữ thù nghịch, sư tử, hổ, lạc đà, các loài vật ở làng, lợn và con người.

Verse 19

श्वाविद्वृषभगोमायुवृककोकिलसारसाः तुरङ्गकौपीननरा गोधा ह्य् उभयचारिणः

Nhím, bò đực, chó rừng (gomāyu), sói, chim cu cu (kokila) và chim hạc (sārasa); ngựa, người mặc khố (kaupīna), và kỳ đà (godhā)—những loài ấy quả thật được gọi là “ubhayacārin” (đi lại trong hai cõi/thuộc hai phạm vi).

Verse 20

बलप्रस्थानयोः सर्वे पुरस्तात्सङ्घचारिणः जयावहा विनिर्दिष्टाः पश्चान्निधनकारिणः

Trong cuộc hành quân và tiến quân của đạo binh, tất cả những ai đi theo đội ngũ chỉnh tề ở phía trước được tuyên là đem lại thắng lợi; còn những kẻ tụt lại phía sau thì bị nói là gây ra tai họa, thậm chí tổn thất chí mạng.

Verse 21

गृहाद्गम्य यदा चासो व्याहरेत् पुरुतः स्थितः नृपावमानं वदति वामः कलहभोजने

Khi một người ra khỏi nhà rồi đứng phía trước mà cất lời, và trong lời ấy bày tỏ sự khinh mạn đối với nhà vua—đó là điềm xấu thuộc phía trái, báo trước sự cãi vã và tranh chấp, liên hệ đến bữa ăn/đồ ăn.

Verse 22

याने तद्दर्शनं शस्तं सव्यमङ्गस्य वाप्यथ चौरैर् मोषमथाख्याति मयूरो भिन्ननिस्वनः

Khi khởi hành bằng xe hay lên đường, thấy điềm ấy được khen là cát tường đối với người mà phía trái là thuận lợi; nhưng con công kêu tiếng đứt đoạn, chói tai thì báo trước nạn trộm cướp.

Verse 23

प्रयातस्याग्रतो राम मृगः प्राणहरो भवेत् ऋक्षाखुजम्बुकव्याघ्रसिंहमार्जारगर्दभाः

Hỡi Rāma, khi đang khởi hành, nếu có con vật xuất hiện ngay phía trước như chắn đường, đó là điềm có thể đoạt mạng; những loài mang điềm ấy gồm gấu, chuột, chó rừng, hổ, sư tử, mèo và lừa.

Verse 24

प्रतिलोमास् तथा राम खरश् च विकृत्रस्वनः वामः कपिञ्जलः श्रेष्ठस् तथा दक्षिणसंस्थितः

Cũng vậy, hỡi Rāma, điềm gọi là Pratiloma, và cả Khara với tiếng kêu thô ráp, méo mó—đều được xem là điềm thuộc phía trái. Còn Kapiñjala thì là điềm tốt nhất khi ở phía phải.

Verse 25

पृष्ठतो निन्दितफलस्तित्तिरिस्तु न शस्यते एणा वराहाः पृषता वामा भूत्वा तु दक्षिणाः

Nếu tiếng kêu/dấu hiệu của chim đa đa (tittiri) vọng từ phía sau, thì cho kết quả bị chê là bất tường nên không khuyến dùng. Còn hươu (eṇa), lợn rừng (varāha) và linh dương đốm (pṛṣata) xuất hiện bên trái thì được xem như dấu hiệu bên phải, tức là cát tường.

Verse 26

भवन्त्यर्थकरा नित्यं विपरीता विगर्हिताः वृषाश्वजम्बुकव्याघ्राः सिंहमार्जारगर्दभाः

Những điềm này luôn đem lại lợi lộc; nhưng nếu thấy theo chiều ngược lại thì bị chê là bất tường: bò đực, ngựa, chó rừng, hổ, sư tử, mèo và lừa.

Verse 27

वाञ्छितार्थकरा ज्ञेया दक्षिणाद्वामतो गताः शिवा श्यामाननाच्छूच्छूः पिङ्गला गृहगोधिका

Nên hiểu rằng, khi chúng đi từ bên phải sang bên trái thì là những điềm có năng lực thành tựu điều mong cầu: śivā (điềm cát tường), kẻ mặt sẫm, tiếng kêu “chūcchū”, piṅgalā (màu vàng nâu), và thằn lằn trong nhà (gṛha-godhikā).

Verse 28

शूकरी परपुष्टा च पुन्नामानश् च वामतः प्रतिलोमास्तथेत्यादिः, सिंहमार्जारगर्दभा इत्य् अन्तः पाठः ज भ पुस्तकद्वये नास्ति स्त्रीसञ्ज्ञा भासकारूषकपिश्रीकर्णश्छित्कराः

“Śūkarī, Parapuṣṭā và Punnāmāna; còn những gì ở phía trái thì gọi là ‘pratiloma’ (nghịch/đối), v.v.” Dị bản nội “siṃha–mārjāra–gardabhā” không có trong hai bản thủ bản ký hiệu Ja và Bha. Đây là các danh xưng giống cái: Bhāsakā, Ārūṣakā, Piśrīkarṇā và Chitkarā.

Verse 29

कपिश्रीकर्णपिप्यीका रुरुश्येनाश् च दक्षिणाः जातीक्षाहिशशक्रोडगोधानां कीर्तनं शुभं

Việc thấy hoặc xưng danh con khỉ, śrīkarṇa (một loài nhỏ giống thằn lằn), con kiến, hươu ruru và chim ưng—khi xảy ra ở phía phải—là cát tường; cũng vậy, việc xướng niệm (kīrtana) tên hoa nhài, cầy mangut (ichneumon), rắn, thỏ, lợn rừng và kỳ đà/iguana là cát tường.

Verse 30

ततः सन्दर्शनं नेष्टं प्रतीपं वानरर्क्षयोः कार्यकृद्बली शकुनः प्रस्थितस्य हि यो ऽन्वहं

Sau đó, không nên mong gặp sự chạm trán bất lợi—như gặp khỉ và gấu đối diện nghịch hướng. Nhưng đối với người đã lên đường thực hiện công việc, con chim điềm báo mạnh mẽ và hữu hiệu, nếu theo sát ngày này qua ngày khác, được xem là kẻ đem lại thành tựu cho việc làm.

Verse 31

भवेत्तस्य फलं वाच्यं तदेव दिवसं बुधैः मता भक्ष्यार्थिनो बाला वैरसक्तास्तथैव च

Các bậc trí giả nói rằng kết quả (điềm) ấy chỉ nên được nêu cho chính ngày đó. Những người như vậy được hiểu là trẻ nhỏ đi tìm thức ăn, và cũng vậy, là kẻ chuyên chú vào thù hận.

Verse 32

सीमान्तमभ्यन्तरिता विज्ञेया निष्फला द्विज एकद्वित्रिचतुर्भिस्तु शिवा धन्या रुतैर् भवेत्

Hỡi bậc lưỡng sinh, tiếng chim kêu phát ra từ bên trong ranh giới nhà/viên trạch phải hiểu là “vô quả” (không cho kết quả). Nhưng nếu nghe một, hai, ba hoặc bốn lần, thì chính những tiếng kêu ấy trở thành cát tường và đem lại phúc lộc.

Verse 33

पञ्चभिश् च तथा षड्भिरधन्या परिकीर्तिता सप्तभिश् च तथा धन्या निष्फला परतो भवेत्

Một pāda (nhịp/câu) gồm năm âm tiết, và cũng vậy sáu âm tiết, được tuyên là “bất lợi” (không thịnh). Nhưng pāda bảy âm tiết lại được tuyên là “hữu lợi” (cát tường). Vượt quá mức ấy thì trở thành “vô quả”.

Verse 34

नृणां रोमाञ्चजननी वाहनानां भयप्रदा ज्वालानला सूर्यमुखी विज्ञेया भयवर्धनी

Nàng được biết là nguyên nhân khiến người ta nổi gai ốc và là kẻ gieo sợ hãi cho thú cưỡi cùng xe cộ. Với danh xưng Jvālānalā—ngọn lửa và hỏa—và Sūryamukhī, “mặt như mặt trời”, nàng phải được hiểu là kẻ làm tăng trưởng nỗi sợ.

Verse 35

प्रथमं सारङ्गे दृष्टे शुभे देशे शुभं वदेत् संवत्सरं मनुष्यस्य अशुभे च शुभं तथा

Khi vừa thấy sāraṅga (chim dùng làm điềm) ngay lần đầu ở nơi cát tường, nên đoán điều lành cho người ấy trọn một năm. Và cũng vậy, dù ở nơi bất tường, vẫn nên tuyên là cát tường (riêng đối với điềm này).

Verse 36

तथाविधन्नरः पश्येत्सारङ्गं प्रथमे ऽहनि आत्मनश् च तथात्वेन ज्ञातव्यं वत्सरं फलं

Người làm đúng theo phép đã dạy, nếu thấy sāraṅga (nai đốm) vào ngày đầu tiên, thì phải hiểu—ngay bởi dấu hiệu ấy—kết quả sẽ đến với mình trong suốt cả năm.