Adhyaya 224

Verse 1

इत्य् आग्नेये महाओपुराणे स्त्रीरक्षादिकामशास्त्रं नाम त्रयोविंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ चतुर्विंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः राजधर्माः पुष्कर उवाच राजपुत्रस्य रक्षा च कर्तव्या पृथिवीक्षिता धर्मार्थकामशास्त्राणि धनुर्वेदञ्च शिक्षयेत्

Như vậy, trong Agni Mahāpurāṇa kết thúc chương thứ 223, mang tên “Luận về việc bảo hộ phụ nữ và các đề mục liên hệ của Kāma-śāstra.” Nay bắt đầu chương thứ 224 về Rāja-dharma (bổn phận của bậc quân vương). Puṣkara nói: “Hỡi bậc cai trị cõi đất, việc bảo vệ hoàng tử nhất định phải được bảo đảm; và nên dạy cho người các luận thư về dharma, artha, kāma, cùng Dhanurveda (khoa học cung tiễn và chiến trận).”

Verse 2

शिल्पानि शिक्षयेच्चैवमाप्तैर् मिथ्याप्रियंवदैः शरीररक्षाव्याजेन रक्षिणो ऽस्य नियोजयेत्

Như vậy, nên cho người (hoàng tử) học các nghệ thuật thực hành do những kẻ đáng tin cậy—dù nói lời êm tai nhưng có thể không chân thật—đảm trách; và lấy cớ bảo vệ thân thể mà bổ nhiệm lính canh cho người.

Verse 3

न चास्य सङ्गो दातव्यः क्रुद्धलुब्धविमानितैः अशक्यन्तु गुणाधानं कर्तुं तं बन्धयेत् मुखैः

Không nên cho người ấy kết giao với kẻ nóng giận, tham lam hay kiêu mạn. Nếu không thể gieo vào người ấy các đức hạnh, thì phải kiềm chế bằng lời răn dạy nghiêm khắc và sự quở trách thẳng thắn.

Verse 4

अधिकारेषु सर्वेषु विनीतं विनियोजयेत् मृगयां पानमक्षांश् च राज्यनाशंस्त्यजेन्नृपः

Trong mọi chức vụ trọng trách, nhà vua nên bổ nhiệm người có kỷ luật và được rèn luyện chu đáo. Bậc quân vương phải từ bỏ săn bắn, rượu chè và cờ bạc bằng xúc xắc—những tệ nạn đưa đến sự suy vong của quốc độ.

Verse 5

दिवास्वप्नं वृथाट्याञ्च वाक्पारुष्यं विवर्जयेत् निन्दाञ्च दण्डपारुष्यमर्थदूषणमुत्सृजेत्

Hãy tránh ngủ ban ngày, lang thang vô ích và lời nói thô bạo; đồng thời từ bỏ sự phỉ báng, sự tàn nhẫn trong hình phạt và việc làm hoen ố tài sản (tham ô, chiếm dụng).

Verse 6

आकाराणां समुछेदो दुर्गादीनामसत्क्रिया अर्थानां दूषणं प्रोक्तं विप्रकीर्णत्वमेव च

Việc cắt xén, làm méo dạng các hình thái từ; việc xử lý sai các cách diễn đạt khó và tương tự; việc làm hỏng ý nghĩa—đó đều được nêu là lỗi; và cả sự dàn trải tản mạn, bố cục rời rạc cũng vậy.

Verse 7

अदेशकाले यद्दानमपात्रे दानमेव च अर्थेषु दूषणं प्रोक्तमसत्कर्मप्रवर्तनं

Bố thí ở nơi chốn và thời điểm không thích hợp, cũng như bố thí cho kẻ không xứng đáng—được tuyên là vết nhơ của tài sản, và trở thành sự khuyến kích đối với hành vi phi chính pháp.

Verse 8

कामं क्रोधं मदं मानं लोभं दर्पञ्च वर्जयेत् ततो भृत्यजयङ्कृत्वा पौरजानपदं जयेत्

Nên từ bỏ dục vọng, sân hận, say đắm, kiêu mạn, tham lam và ngạo mạn. Sau đó, trước hết khiến tôi tớ và thuộc hạ trung thành, kỷ luật vững vàng, rồi mới thu phục lòng dân trong thành thị và cư dân thôn dã.

Verse 9

जयेद्वाह्यानरीन् पश्चाद्वाह्याश् च त्रिविधारयः गुरवस्ते यथा पूर्वं कुल्यानन्तरकृत्रिमाः

Sau khi trước hết chinh phục các kẻ thù bên ngoài, rồi phải củng cố tuyến phòng thủ ngoại vi bằng ba loại hào. Bề rộng và bề sâu của chúng nên theo như đã nêu trước; các hào được bố trí theo thứ tự, kể cả những hào đào đắp nhân tạo.

Verse 10

पितृपैतामहं मित्रं सामन्तञ्च तथा रिपोः कृत्रिमञ्च महाभाग मित्रन्त्रिविधमुच्यते

Hỡi bậc cao quý, bạn hữu được nói là có ba loại: (1) bạn hữu truyền đời, nối từ cha và ông; (2) đồng minh láng giềng, tức chư hầu/tiểu vương kề cận; và (3) bạn hữu do tạo lập, được kết thành bằng mưu lược và lợi ích, thậm chí từ kẻ thù.

Verse 11

स्वाम्यमात्यञ्जनपदा दुर्गं दण्दस्तथैव च कोषो मित्रञ्च धर्मज्ञ सप्ताङ्गं राज्यमुच्यते

Hỡi người am tường dharma, vương quốc được nói là có bảy chi phần: quân vương, các đại thần, dân chúng và lãnh thổ, thành lũy kiên cố, quyền uy cưỡng chế (hình phạt/quân đội), quốc khố, và các đồng minh.

Verse 12

मूलं स्वामी स वै रक्ष्यस्तस्माद्राज्यं विशेषतः राज्याङ्गद्रोहिणं हन्यात्काले तीक्ष्णो मृदुर्भवेत्

Quân vương là cội rễ (nền tảng); vì thế nhất định phải được bảo hộ—do đó vương quốc, hơn hết, phải được gìn giữ. Kẻ phản bội các chi phần của quốc gia phải bị trừng phạt, thậm chí xử tử; song tùy thời và tùy cảnh, nên nghiêm khắc hoặc khoan hòa.

Verse 13

एवं लोकद्वयं राज्ञो भृत्यैर् हासं विवर्जयेत् भृत्याः परिभवन्तीह नृपं हर्षणसत्कथं

Vì vậy, bề tôi của nhà vua phải tránh đùa cợt (với vua), bởi điều ấy làm tổn hại phúc lợi của vua trong cả hai cõi. Thật vậy, bề tôi ở đời này dễ sinh tâm khinh nhờn bậc quân vương khi có những lời tâng bốc nhằm mua vui (cho vua).

Verse 14

लोकसङ्ग्रहणार्थाय कृतकव्यसनो भवेत् स्मितपूर्वाभिभाषी स्यात् लोकानां रञ्जनं चरेत्

Để quy tụ lòng người và giữ sự ủng hộ của công chúng, cần chuyên tâm vào văn học và văn hóa tao nhã. Hãy nói sau khi mỉm cười trước, và hành xử sao cho làm vui lòng, cảm hóa và chinh phục dân chúng.

Verse 15

दीर्घसूत्रस्य नृपतेः कर्महानिर्ध्रुवं भवेत् रागे दर्पे च माने च द्रोहे पापे च कर्मणि

Với vị vua hay trì hoãn, sự thất bại trong việc trị quốc là điều chắc chắn—nhất là khi hành động bị chi phối bởi ái luyến, kiêu căng, tự phụ, phản trắc và những việc làm tội lỗi.

Verse 16

अप्रिये चैव वक्तव्ये दीर्घसूत्रः प्रशस्यते सुप्तमन्त्रो भवेद्राजा नापदो गुप्तमन्त्रतः

Dẫu phải nói điều trái ý, người tiến hành với sự cân nhắc vẫn được khen ngợi. Nhà vua phải giữ kín mưu nghị; từ mưu nghị được gìn giữ cẩn mật, tai họa không phát sinh.

Verse 17

तस्माद्राष्ट्रमिति ख , ग , घ , छ , ज , ञ , ट च ज्ञायते हि कृतं कर्म नारब्धं तस्य राज्यकं आकारैर् इङ्गितैर् गत्या चेष्टया भाषितेन च

Vì thế, từ các âm tiết kha, ga, gha, cha, ja, ña và ṭa mà hiểu được thuật ngữ ‘rāṣṭra’ (quốc độ/quốc gia). Quả thật, việc đã làm của nhà vua và công cuộc vương chính chưa khởi sự cũng được nhận biết qua nét mặt, cử chỉ, dáng đi, động tác và lời nói của ngài.

Verse 18

नेत्रवक्तविकाराभ्यां गृह्यते ऽन्तर्गतं पुनः नैकस्तु मन्त्रयेन् मन्त्रं न राजा बहुभिः सह

Điều giữ kín trong lòng lại có thể suy ra từ sự biến đổi của đôi mắt và nét mặt. Vì vậy, không nên bàn mưu (mantra) một mình; và bậc quân vương cũng không nên nghị sự cùng lúc với quá nhiều người.

Verse 19

बहुभिर्मन्त्रयेत् कामं राजा मन्त्रान् पृथक् पृथक् मन्त्रिणामपि नो कुर्यान् मन्त्री मन्त्रप्रकाशनं

Nhà vua có thể, tùy ý mình, bàn định các chính sách với nhiều bề tôi, nhưng phải xét từng việc riêng rẽ. Còn bề tôi thì, ngay cả giữa các bề tôi với nhau, cũng không được tiết lộ mưu nghị (mantra) của vua.

Verse 20

क्वापि कस्यापि विश्वासो भवतीह सदा नृणां निश् चयश् च तथा मन्त्रे कार्य एकेन सूरिणा

Ở đời, con người đôi khi có thể đặt lòng tin nơi một ai đó; nhưng trong việc mưu nghị (mantra), quyết định vững chắc nên do một bậc hiền trí duy nhất đảm trách.

Verse 21

नश्येदविनयाद्राजा राज्यञ्च विनयाल्लभेत् त्रैविद्येभ्यस्त्रयीं विद्यां दण्डनीतिञ्च शाश्वतीं

Vua sẽ diệt vong vì thiếu kỷ luật; nhờ kỷ luật mà đạt được vương quyền. Từ các bậc tinh thông ba Veda, nhà vua nên học tri thức Veda tam phần, và cả khoa học trị quốc bằng hình phạt—daṇḍanīti—vốn trường cửu.

Verse 22

आन्वीक्षिकीञ्चार्थविद्यां वार्तारम्भांश् च लोकतः जितेन्द्रियो हि शक्नोति वशे स्थापयितुं प्रजाः

Chỉ người đã chế ngự các căn (jiteindriya) mới có thể, nhờ ānvīkṣikī (khoa học khảo sát), artha-vidyā (khoa học về chính trị và tài phú), và vārttā (các công việc sinh kế thực tiễn) học từ đời, mà khiến thần dân quy phục trong trật tự trị bình.

Verse 23

पूज्या देवा द्विजाः सर्वे दद्याद्दानानि तेषु च द्विजे दानञ्चाक्षयो ऽयं निधिः कैश्चिन्न नाश्यते

Tất cả chư thiên và mọi bậc “nhị sinh” đều đáng được tôn kính; nên bố thí cúng dường đến họ. Bố thí dâng cho bậc nhị sinh là kho báu không cạn—tuyệt nhiên không tiêu mất.

Verse 24

सङ्ग्रामेष्वनिवर्तित्वं प्रजानां परिपालनं दानानि ब्राह्मणानाञ्च राज्ञो निःश्रेयसम्परं

Đối với bậc quân vương: kiên định không thoái lui nơi chiến trận, bảo hộ và trị dân đúng pháp, cùng việc bố thí—đặc biệt cúng dường các Bà-la-môn—đó là những phương tiện tối thượng dẫn đến niḥśreyasa (phúc lạc cứu cánh).

Verse 25

कृपणानाथवृद्धानां विधवानाञ्च योषितां योगक्षेमञ्च वृत्तिञ्च तथैव परिकल्पयेत्

Người ấy phải chu cấp đúng pháp cả sự che chở lẫn sự nuôi dưỡng, và cũng sắp đặt phương kế sinh nhai cho kẻ bần cùng, người không nơi nương tựa, người già yếu, và các phụ nữ góa chồng.

Verse 26

वर्णाश्रमव्यवस्थानं कार्यन्तापसपूजनं न विश्वसेच्च सर्वत्र तापसेषु च विश्वसेत्

Nên duy trì đúng đắn trật tự varṇa và āśrama, và tôn kính các bậc khổ hạnh. Tuy vậy, chớ đặt lòng tin khắp nơi một cách bừa bãi; hãy đặt niềm tin nơi các bậc khổ hạnh (thật sự có kỷ luật).

Verse 27

विश्वासयेच्चापि परन्तत्त्वभूतेन हेतुना तस्य कर्मकमिति ख क्वचित् कस्यापि इति ख , ग , घ , ज , ट च वकविच्चिन्तयेदर्थं सिंहवच्च पराक्रमेत्

Cũng nên gây dựng niềm tin nơi người khác bằng lý do đặt nền trên chân lý tối thượng; đó là hành đạo thích đáng của người ấy. Trong vài trường hợp (tùy dị bản), người hùng biện và biết phân định phải suy xét mục tiêu cần đạt, rồi hành động dũng mãnh như sư tử.

Verse 28

वृकवच्चावलुम्पेत शशवच्च विनिष्पतेत् दृढप्रहरी च भवेत् तथा शूकरवन्नृपः

Như sói, phải biết chộp lấy và đoạt lấy; như thỏ, phải bật đi thật nhanh; phải là người ra đòn vững chắc, quyết liệt—và như lợn rừng, bậc quân vương phải không ngừng thúc tiến, không chịu lùi bước.

Verse 29

चित्रकारश् च शिखिवद् दृढभक्तिस् तथाश्ववत् भवेच्च मधुराभाषी तथा कोकिलवन्नृपः

Người họa sĩ phải có lòng tận tín bền chắc như chim công, và như ngựa thì kỷ luật, hữu dụng trong việc phục dịch. Bậc quân vương cũng vậy, nên nói lời ngọt dịu như chim cuốc (cúc cu).

Verse 30

काकशङ्की भवेन्नित्यमज्ञातां वसतिं वसेत् नापरीक्षितपूर्वञ्च भोजनं शयनं स्पृशेत्

Phải luôn cảnh giác như quạ, cư trú ở nơi không xa lạ (tức đã hiểu rõ điều kiện), và không nên dùng thức ăn hay giường nằm chưa được xét kỹ từ trước.

Verse 31

नाविज्ञातां स्त्रियं गच्छेन्नाज्ञातां नावमारुद्वेत् राष्ट्रकर्षी भ्रस्यते च राज्यार्थाच्चैव जीवितात्

Không nên lui tới người đàn bà không rõ lai lịch, cũng không nên lên chiếc thuyền không rõ. Vì kẻ bóc rút quốc gia sẽ suy sụp—mất cả mục đích của vương quyền và thậm chí mất mạng.

Verse 32

भृतो वत्सो जातबलः कर्मयोग्यो यथा भवेत् तथा राष्ट्रं महाभाग भृतं कर्मसहं भवेत्

Như con bê được nuôi dưỡng, khi đã lớn mạnh thì trở nên thích hợp cho công việc; cũng vậy, hỡi bậc cao quý, một quốc gia được chăm lo chu đáo sẽ có thể gánh vác và hoàn thành các nhiệm vụ.

Verse 33

सर्वं कर्मेदमायत्तं विधाने दैवपौरुषे तयोर्दैवमचिन्त्यं हि पौरुषे विद्यते क्रिया

Mọi hành động ở đời đều nương vào pháp tắc đã định, gồm thiên mệnh (daiva) và nỗ lực của con người (pauruṣa). Trong hai điều ấy, thiên mệnh thật khó lường; còn nơi nỗ lực của người, có hành vi chủ ý và dụng công.

Verse 34

जनानुरागप्रभवा राज्ञो राज्यमहीश्रियः

Quyền chủ tể của bậc quân vương và sự phú thịnh lớn lao của quốc độ phát sinh từ lòng mến phục và thiện ý của muôn dân.