Adhyaya 223

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे राजधर्मो नाम द्वाविंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ त्रयोविंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः राजधर्माः पुष्कर उवाच वक्ष्ये ऽन्तःपुरचिन्तां च धर्माद्याः पुरुषार्थकाः अन्योन्यरक्षया तेषां सेवा कार्या स्त्रिया नृपैः

Như vậy, trong Agni Mahāpurāṇa, chương thứ 222 mang tên “Rājadharma (Bổn phận của bậc quân vương)” được kết thúc. Nay bắt đầu chương thứ 223 về “Các Rājadharma”. Puṣkara nói: “Ta cũng sẽ trình bày việc quản trị nội cung (hoàng thất). Dharma và các mục đích khác của đời người cần được bảo toàn; vì thế, nhờ sự che chở lẫn nhau, các vua chúa phải bảo đảm phụ nữ trong cung được chăm nom và phụng sự một cách thích đáng.”

Verse 2

मासेनैकेनेति छ , ज च धर्ममूलो ऽर्थविटपस् तथा कर्मफलो महान् त्रिवर्गपादपस्तत्र रक्षया फलभागं भवेत्

“(Người ta nói:) ‘chỉ trong một tháng…’—Dharma là gốc, Artha là cành nhánh, và quả lớn là kết quả của nghiệp (karma). Đó là ‘cây của ba mục đích đời người’ (trivarga); ai bảo hộ nó thì được hưởng phần quả của nó.”

Verse 3

कामाधीनाः स्त्रियो राम तदर्थं रत्नसङ्ग्रहः सेव्यास्ता नातिसेव्याश् च भूभुजा विषयैषिणा

“Phụ nữ bị chi phối bởi dục (kāma), hỡi Rāma; vì họ mà có việc tích trữ châu báu. Bậc quân vương ham cầu lạc thú thế gian có thể giao hảo với họ, nhưng chớ buông mình quá độ.”

Verse 4

आहारो मैथुनन्निद्रा सेव्या नाति हि रुग् भवेत् मञ्चाधिकारे कर्तव्याः स्त्रियः सेव्याः स्वरामिकाः

Ăn uống, giao hợp và ngủ nghỉ đều nên thực hành có chừng mực, chớ quá độ; vì quá độ thì quả thật sinh bệnh. Với sự đúng mực về giường chiếu và hoàn cảnh, nên gần gũi những người nữ thích hợp và hòa hợp với mình.

Verse 5

दुष्टान्याचरते या तु नाबिनन्दति तत्कथां ऐक्यं द्विषद्भिर्व्रजति गर्वं वहति चोद्धता

Nhưng người nữ nào làm điều ác, không hoan hỷ với lời bàn luận (đạo lý) ấy, kết giao liên minh với kẻ ác ý, và—vì kiêu mạn—mang nặng tự phụ, thì nên biết là có bản tính bại hoại.

Verse 6

चुम्बिता मार्ष्टि वदनं दत्तन्न बहु मन्यते स्वपित्यादौ प्रसुप्तापि तथा पश्चाद्विबुध्यते

Khi được hôn, nàng lau mặt; khi được dâng thức ăn, nàng cũng chẳng coi trọng. Thoạt đầu tưởng như đang ngủ, nhưng rồi về sau nàng tỉnh dậy và trở nên chú ý.

Verse 7

स्पृष्टा धुनोति गात्राणि गात्रञ्च विरुणद्धि या ईषच्छृणोति वाक्यानि प्रियाण्यपि पराङ्मुखी

Khi bị chạm vào, nàng giũ mạnh tay chân và rụt thân mình lại; nàng chỉ nghe lơ mơ lời nói—dẫu là lời ngọt của người thương—trong khi vẫn quay mặt đi.

Verse 8

न पश्यत्यग्रदत्तन्तु जघनञ्च निगूहति दृष्टे विवर्णवदना मित्रेष्वथ पराङ्मुखी

Nàng không nhìn vật đặt trước mặt; nàng che giấu phần hông. Khi bị nhìn thấy, sắc mặt nàng tái đi; giữa bạn bè nàng vẫn quay mặt đi, tránh né.

Verse 9

तत्कामितासु च स्त्रीसु मध्यस्थेव च लक्ष्यते ज्ञातमण्डनकालापि न करोति च मण्डनं

Giữa những người nữ mà chàng khao khát, chàng lại bị thấy như kẻ đứng giữa, dửng dưng. Dẫu biết rõ thời điểm và dịp thích hợp để trang sức, chàng vẫn không tự trang sức.

Verse 10

या सा विरक्ता तान्त्यक्त्वा सानुरागां स्त्रियम्भजेत् दृष्ट्वैव हृष्टा भवति वीक्षिते च पराङ्मुखी

Người nữ đã nguội lạnh—hãy rời bỏ nàng—nên gắn bó với người nữ còn giữ tình. Vì người còn tình chỉ cần thấy người thương đã vui mừng; nhưng khi bị nhìn thẳng, nàng lại quay mặt đi vì e thẹn đoan trang.

Verse 11

कामाधरा इति घ , ञ च लज्जाधिकारे इति ख , छ च सुवासिका इति क द्विष्टान्याचक्षते इति ञ न पश्यत्यग्रदत्तन्त्वित्यादिः, मित्रेष्वथ पराङ्मुखीत्यन्तः पाठः ज पुस्तके नास्ति स्त्रियं व्रजेदिति घ , ञ च दृश्यमना तथान्यत्र दृष्टिं क्षिपति चञ्चलां तथाप्युपावर्तयितुं नैव शक्नोत्यशेषतः

“Kāmādharā”—bản chép Gha và Ña đọc như vậy; “trong mục về sự thẹn thùng (lajjā-adhikāra)”—bản Kha và Cha đọc như vậy; “Suvāsikā”—bản Ka đọc như vậy; “họ chỉ ra những điều bị ghét (các lỗi)”—bản Ña đọc như vậy. Dị bản “...na paśyati...” mở đầu bằng “agradattantv...” v.v. được ghi nhận; còn câu kết “mitreṣv atha parāṅmukhī...” không thấy trong bản Ja. “striyaṃ vrajet”—bản Gha và Ña đọc như vậy. (Ý nghĩa:) Dẫu đang bị quan sát, nàng vẫn bồn chồn liếc mắt sang nơi khác; nhưng rốt cuộc không thể thu ánh nhìn ấy về hoàn toàn.

Verse 12

विवृणीति तथाङ्गानि स्वस्या गुह्यानि भार्गव गर्हितञ्च तथैवाङ्गं प्रयत्नेन निगूहति

Hỡi Bhārgava, người ta có thể phơi bày cả những phần kín của chính mình; nhưng cũng vậy, bằng nỗ lực, lại che giấu một chi thể đáng chê trách hay một khuyết điểm.

Verse 13

तद्दर्शने च कुरुते बालालिङ्गनचुम्बनं आभाष्यमाणा भवति सत्यवाक्या तथैव च

Vừa thấy chàng, nàng ôm hôn như trẻ thơ; khi được hỏi chuyện, nàng lại trở thành người nói lời chân thật—quả đúng như vậy.

Verse 14

स्पृष्टा पुलकितैर् अङ्गैः स्वेदेनैव च भुज्यते करोति च तथा राम सुलभद्रव्ययाचनं

Khi được chạm đến, thân thể nàng nổi gai ốc và như bị thiêu đốt bởi mồ hôi; và, hỡi Rāma, nàng cũng xin những vật dễ kiếm.

Verse 15

ततः स्वल्पमपि प्राप्य करोति परमां मुदं नामसङ्कीर्तनादेव मुदिता बहु मन्यते

Rồi sau đó, dù chỉ đạt được chút ít, người ta vẫn đạt niềm hoan hỷ tối thượng; chỉ nhờ việc xưng tụng Danh (nāma-saṅkīrtana) mà lòng vui mừng, xem điều nhỏ ấy là lớn.

Verse 16

करजाङ्काङ्कितान्यस्य फलानि प्रेषयत्यपि तत्प्रेषितञ्च हृदये विन्यसत्यपि चादरात्

Dẫu người ấy gửi các thứ quả được đánh dấu bằng ký hiệu tay của mình, và dẫu người ấy kính cẩn đặt trong tâm điều do người sùng tín kia gửi đến, hành vi ấy vẫn được thừa nhận như một lễ vật dâng hiến bằng lòng bhakti.

Verse 17

आलिङ्गनैश् च गात्राणि लिम्पतीवामृतेन या सुप्ते स्वपित्यथादौ च तथा तस्य विबुध्यते

Nàng, do sự ôm ấp, dường như xoa thoa các chi thể bằng cam lộ—khi chàng ngủ, ngay từ lúc đầu chàng đã mộng thấy; và cũng như thế, chàng tỉnh dậy với cảm giác ấy.

Verse 18

उरू स्पृशति चात्यर्थं सुप्तञ्चैनं विबुध्यते कपित्थचूर्णयोगेन तथा दघ्नः स्रजा तथा

Khi chạm vào đùi của chàng quá mức, chàng sẽ thiếp ngủ; có thể đánh thức bằng cách bôi chế phẩm làm từ bột kapittha (trái mộc qua Ấn/wood-apple); cũng vậy, có thể làm chàng tỉnh bởi một vòng hoa (srajā) làm từ sữa chua (dadhi).

Verse 19

घृतं सुगन्धि भवति दुग्धैः क्षिप्तैस् तथा यवैः भोज्यस्य कल्पनैवं स्याद्गन्धमुक्तिः प्रदर्श्यते

Bơ ghee trở nên thơm dịu khi pha thêm sữa, và cũng vậy khi cho thêm lúa mạch. Như thế, trong việc chế biến món ăn, phương pháp tạo (hay làm toả) hương được nêu rõ.

Verse 20

शौचमाचमनं राम तथैव च विरेचनं भावना चैव पाकश् च बोधनं धूपनन्तथा

“Sự thanh tịnh (śauca), nghi thức nhấp nước tẩy uế (ācamana), và cũng vậy phép tẩy xổ (virecana), phép tẩm nhuận/nghiền ngấm (bhāvanā), sự nấu sắc/chế biến (pāka), phép kích tỉnh (bodhana), và cả phép xông hương (dhūpana)—đều cần được thực hành, hỡi Rāma.”

Verse 21

वासनञ्चैव निर्दिष्टं कर्माष्टकमिदं स्मृतं कपित्थबिल्वजम्वाम्रकरवीरकपल्लवैः

Phép tạo hương (vāsana) cũng đã được chỉ dạy; điều này được ghi nhớ như một nghi thức tám phần, chế từ lá non của kapittha (mộc qua Ấn), bilva, jambu (roi), āmra (xoài) và karavīra (trúc đào).

Verse 22

कृत्वोदकन्तु यद्द्रव्यं शौचितं शौचनन्तु तत् तेषामभावे शौचन्तु मृगदर्पाम्भसा भवेत्

Chất nào được thanh tịnh nhờ rưới nước thì chính chất ấy là phương tiện tẩy sạch. Khi thiếu các chất tẩy rửa thông thường, có thể đạt sự thanh tịnh bằng nước hòa xạ hương (musk) của hươu.

Verse 23

नखं कुष्ठं घनं मांसी स्पृक्कशैलेयजं जलं तथैव कुङ्कुमं लाक्षा चन्दनागुरुनीरदं

Nakha (hương móng), kuṣṭha (mộc hương), ghana (nhựa thơm), māṁsī (cam tùng hương/spikenard), spṛkka, nước ngâm śaileya (địa y), cùng với kuṅkuma (nghệ tây), lākṣā (nhựa cánh kiến), candana (đàn hương), aguru (trầm hương/agarwood) và nīrada (xạ hương) — đều là các thành phần hương liệu cần dùng.

Verse 24

सरलं देवकाष्ठञ्च कर्पूरं कान्तया सह बालः कुन्दुरुकश् चैव गुग्गुलुः श्रीनिवासकः

Sarala (nhựa thông), devakāṣṭha (gỗ tuyết tùng/“gỗ thiêng”), long não (camphor) cùng với kāntā; lại có bāla, kunduruka (nhũ hương), guggulu (nhựa guggul) và śrīnivāsaka — đều là các chất cần dùng.

Verse 25

सह सर्जरसेनैवं धूपद्रव्यैकविंशतिः धूपद्रव्यगणादस्मादेकविंशाद्यथेच्छया

Như vậy, kể cả nhựa cây śarja, các chất làm hương này hợp thành hai mươi mốt loại. Từ nhóm vật liệu hương ấy, có thể tùy ý chọn đủ hai mươi mốt thành phần theo sở thích.

Verse 26

द्वे द्वे द्रव्ये समादाय सर्जभागैर् नियोजयेत् नखपिण्याकमलयैः संयोज्य मधुना तथा

Lấy từng đôi dược liệu, dùng theo phần lượng đã định cùng nhựa sarja. Lại phối hợp với nakha, piṇyāka và sợi tơ sen, rồi hòa thêm mật ong.

Verse 27

धूपयोगा भवन्तीह यथावत् स्वेच्छया कृताः त्वचन्नाडीं फलन्तैलं कुङ्कुमं ग्रन्थि प्रवर्तकं

Ở đây, các pháp phối hương xông (dhūpa-yoga) được tạo lập đúng phép khi chế theo ý muốn mà vẫn hợp nghi. Chúng dùng vỏ cây và thân ống, quả và dầu, nghệ tây (saffron), cùng các vị có tác dụng kích phát các khối hạch (granthi).

Verse 28

शैलेयन्तगरं क्रान्तां चोलङ्कर्पूरमेव च मांसीं सुराञ्च कुष्ठञ्च स्नानद्रव्याणि निर्दिशेत्

Nên chỉ định các dược liệu dùng để tắm: śaileya, tagara, krāntā, cola, long não (camphor), māṃsī, surā và kuṣṭha.

Verse 29

एतेभ्यस्तु समादाय द्रव्यत्रयमथेच्छया मृगदर्पयुतं स्नानं कार्यं कन्दर्पवर्धनं

Từ các vị ấy, tùy ý lấy ba thứ, chế thành thuốc tắm hòa với xạ hương (musk); đó là phép tắm làm tăng Kāma, tức sức lực ái dục và năng lực giao cảm.

Verse 30

त्वङ्मुरानलदैस्तुल्यैर् वालकार्धसमायुतैः स्नानमुत्पलगन्धि स्यात् सतैलं कुङ्कुमायते

Thuốc tắm chế từ tvak (vỏ quế), murā và nalada với phần lượng bằng nhau, lại thêm nửa phần vālakā, thì trở nên thơm như sen. Khi hòa với dầu, nó mang tính chất của nghệ tây (saffron) về hương và công năng.

Verse 31

जातीपुषसुगन्धि स्यात् तगरार्धेन योजितं सद्ध्यामकं स्याद्वकुलैस्तुल्यगन्धि मनोहरं

Khi phối với nửa lượng tagara, hương trở nên ngọt thơm như hoa jāti. Đó là một chế phẩm dhyāmaka tinh hảo, có mùi hương duyên dáng sánh với hương hoa vakula.

Verse 32

चन्दनागुरुशैलजमिति ख , छ च देवदारुश्चेति घ , ञ च ग्रन्थिपर्णकमिति ग , घ , ञ च सह सर्जरसेनेत्यादिः चोलं कर्पूरमेव चेत्यन्तः पाठः ट पुस्तके नास्ति मञ्जिष्ठातगरं चोलं त्वचं व्यघ्रनखं नक्खं गन्धपत्रञ्च विन्यस्य गन्धतैलं भवेच्छुभं

Đặt (phối trộn) manjishtha, tagara, vải (để lọc/ngâm), vỏ quế, vyāghranakha, nakkha và các lá thơm chung lại thì thành được một loại dầu thơm cát tường. (Các bản chép tay ghi dị bản về đàn hương, agaru, śailaja, deodara, granthiparṇaka và nhựa sarja; và câu kết “vải và long não” không có trong một bản.)

Verse 33

तैलं निपीडितं राम तिलैः पुष्पाधिवासितैः वासनात् पुष्पसदृशं गन्धेन तु भवेद् ध्रुवं

Hỡi Rāma, dầu ép từ hạt mè đã được ủ hương bằng cách ngâm với hoa; nhờ sự thấm ướp ấy, mùi hương của dầu trở nên như hương hoa—quả thật chắc chắn nó tiếp nhận được hương ấy.

Verse 34

एलालवङ्गकक्कोलजातीफलनिशाकराः जातीपत्रिकया सार्धं स्वतन्त्रा मुखवासकाः

Bạch đậu khấu, đinh hương, kakkola, nhục đậu khấu, long não, cùng với màng nhục đậu khấu (mace)—những thứ ấy, dù dùng riêng từng vị, cũng đều thích hợp làm hương thơm cho miệng (mukhavāsa).

Verse 35

कर्पूरं कुङ्कुमं कान्ता मृगदर्पं हरेणुकं कक्कोलैलालवङ्गञ्च जातौ कोशकमेव च

Long não, nghệ tây (saffron), kāntā, xạ hương, hareṇukā, kakkoḷa, bạch đậu khấu, đinh hương, nhục đậu khấu, và cả kośaka nữa—đều được liệt kê là các chất liệu hương thơm.

Verse 36

त्वक्पत्रं त्रुटिमुस्तौ च लतां कस्तूरिकं तथा कण्टकानि लवङ्गस्य फलपत्रे च जातितः

Vỏ quế và lá nguyệt quế; truṭi và mustā; dây hương thơm (loại như jatāmāṃsī/spikenard); xạ hương cũng vậy; các nụ hoa (nghĩa đen “gai/nhọn”) của đinh hương; cùng quả và lá của nhục đậu khấu—đều được liệt kê ở đây.

Verse 37

कटुकञ्च फलं राम कार्षिकाण्युपकल्पयेत् तच्चूर्णे खदिरं सारं दद्यात्तुर्यं तु वासितं

Và, hỡi Rāma, hãy chuẩn bị phala có vị cay (quả myrobalan) theo lượng karṣa. Vào bột ấy, thêm tinh chất khadira một phần tư, rồi ủ cho thấm hương/được “chín” đúng phép.

Verse 38

सहकाररसेनास्मात् कर्तव्या गुटिकाः शुभाः मुख न्यस्ताः सुगन्धास्ता मुखरोगविनाशनाः

Từ nước ép xoài (sahakāra-rasa) này, nên làm các viên hoàn (gutikā) cát tường; khi đặt trong miệng, chúng tỏa hương thơm và diệt các bệnh nơi miệng.

Verse 39

पूगं प्रक्षालितं सम्यक् पञ्चपल्लववारिणा शक्त्या तु गुटिकाद्रव्यैर् वासितं मुखवासकं

Hạt cau (pūga) phải được rửa thật sạch bằng nước ngâm với năm lá non (pañca-pallava). Rồi tùy khả năng, ướp hương bằng các dược liệu thơm dạng viên (gutikā-dravya); như vậy trở thành “mukhavāsaka”, vật làm thơm miệng.

Verse 40

कटुकं दन्तकाष्ठञ्च गोमूत्रे वासितं त्र्यहं कृतञ्च पूगवद्राम मुखसौगन्धिकारकं

Các chất cay thơm và que chà răng (dantakāṣṭha), khi ngâm trong nước tiểu bò ba ngày rồi chế tác thành hình như miếng cau—hỡi Rāma—sẽ trở thành vật tạo hương thơm dễ chịu cho miệng.

Verse 41

त्वक्पथ्ययोः समावंशौ शशिभागार्धसंयुतौ नागवल्लीसमो भाति मुखवासो मनोहरः

Lấy vỏ quế và harītakī với phần bằng nhau, hòa thêm nửa phần long não, sẽ tạo ra hương thơm dễ chịu cho miệng; công hiệu rạng rõ như lá trầu trong việc ban mùi thơm thanh nhã.

Verse 42

कन्दुकञ्चेति ख , छ च दद्यात्तुर्थं तुलोन्मितमिति ट , छ च कक्कोलैलेत्यादिः गुटिकाः शुभा इत्य् अन्तः पाठः घ , ज पुस्तकद्वये नास्ति एवं कुर्यात् सदा स्त्रीणां रक्षणं पृथिवीपतिः न चासां विश्वसेज्जातु पुत्रमातुर्विशेषतः

“Kandukañca”—cách đọc này có trong các bản chép tay Kha và Cha; “nên cho một phần tư, tính theo trọng lượng”—có trong các bản Ṭa và Cha; còn dị bản nội bộ “kakkola v.v.—những viên hoàn này là cát tường” thuộc truyền thống Gha và Ja, nhưng vắng trong hai bản sách. Vì vậy, bậc chúa tể cõi đất phải luôn bảo hộ phụ nữ; và tuyệt đối không nên đặt lòng tin nơi họ, nhất là đối với mẹ của con trai.

Verse 43

न स्वपेत् स्त्रीगृहे रात्रौ विश्वासः कृत्रिमो भवेत्

Không nên ngủ ban đêm trong nhà của một người phụ nữ; bởi sự tin cậy trong hoàn cảnh ấy có thể chỉ là giả tạo và không đáng nương tựa.