Adhyaya 163

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे धर्मशास्त्रं नाम द्विषष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः अथ त्रिषष्ठ्यधिकशततमो ऽध्यायः श्राद्धकल्पकथनं पुष्कर उवाच श्राद्धकल्पं प्रवक्ष्यामि भुक्तिमुक्तिप्रदं शृणु निमन्त्र्य विप्रान् पूर्वेद्युः स्वागतेनापराह्णतः

Như vậy, trong Agni Mahāpurāṇa, chương mang tên «Dharmaśāstra», tức chương thứ 162, kết thúc. Nay bắt đầu chương thứ 163: «Trình bày nghi thức Śrāddha». Puṣkara nói: «Ta sẽ giảng nghi trình của Śrāddha, pháp đem lại cả hưởng thụ thế gian lẫn giải thoát—hãy lắng nghe. Sau khi đã thỉnh các brāhmaṇa từ ngày hôm trước, đến buổi chiều nên đón tiếp và tôn kính họ bằng sự nghênh tiếp đúng phép»។

Verse 2

प्राच्योपवेशयेत् पीठे युग्मान्दैवे ऽथ पित्रके अयुग्मान् प्राङ्मुखान्दैवे त्रीन् पैत्रे चैकमेव वा

Nên cho các brāhmaṇa được thỉnh ngồi trên chỗ ngồi bày về hướng đông: đối với lễ dâng cho chư Deva thì số người ngồi là số chẵn; đối với lễ dâng cho các Pitṛ thì là số lẻ. Trong phần dâng Deva, họ nên quay mặt về hướng đông; trong phần dâng Pitṛ có thể sắp ba vị brāhmaṇa, hoặc chỉ một vị cũng được.

Verse 3

मातामहानामप्येवन्तन्त्रं वा वैश्यदेविकं प्राणिप्रक्षालनं दत्त्वा विष्टरार्थं कुशानपि

Cũng vậy, đối với các ông ngoại (mātāmahā) cũng nên thực hiện cùng nghi thức ấy—tức theo phép Vaiśvadeva—sau khi đã dâng phần gọi là «prāṇi-prakṣālana», và cũng đặt cỏ kuśa để chuẩn bị chỗ ngồi (viṣṭara).

Verse 4

आवाहयेदनुज्ञातो विश्वे देवास इत्य् ऋचा यवैरन्ववकीर्याथ भाजने सपवित्रके

Sau khi được cho phép, vị ấy nên thỉnh mời (các thần) bằng câu Ṛg-veda mở đầu “Viśve devāsaḥ…”. Rồi, trong một bình có pavitra (vòng cỏ kuśa/đồ tẩy tịnh nghi lễ), vị ấy nên rắc hoặc vãi hạt lúa mạch xung quanh theo nghi thức.

Verse 5

शन्नोदेव्या पयः क्षिप्त्वा यवोसीति यवांस् तथा यादिव्या इतिमन्त्रेण हस्ते ह्य् अर्घं विनिक्षिपेत्

Tụng thần chú “śanno devyā”, vị ấy nên rót sữa vào lễ phẩm; tụng “yavo’si”, vị ấy cũng nên thêm lúa mạch. Rồi, với thần chú “yā divyā”, vị ấy đặt lễ arghya vào lòng bàn tay.

Verse 6

दत्वोदकं गन्धमाल्यं धूपदानं प्रदीपकं अपसव्यं ततः कृत्वा पितॄणामप्रदक्षिणं

Sau khi dâng nước, hương liệu và vòng hoa, hương đốt và đèn, vị ấy nên đeo dây thiêng theo thế đảo (apasavya), rồi thực hiện nghi thức nhiễu quanh dành cho các Pitṛ (Tổ linh) theo chiều không phải bên phải, tức giữ các Ngài ở bên trái.

Verse 7

द्विगुणांस्तु कुशान् कृत्वा ह्य् उशन्तस्त्वेत्यृचा पितॄन् आवाह्य तदनुज्ञातो जपेदायान्तु नस्ततः

Sau khi làm các bó cỏ kuśa thành gấp đôi (về số lượng/độ dài), vị ấy nên thỉnh mời các Pitṛ bằng câu Ṛk mở đầu “uśantas tvā…”. Rồi, khi đã được các Ngài chấp thuận, vị ấy nên trì tụng: “Nguyện các Ngài từ đó đến với chúng con.”

Verse 8

यवार्थास्तु तिलैः कार्याः कुर्यादर्घ्यादि पूर्ववत् दत्त्वार्घ्यं संश्रवान् शेषान् पात्रे कृत्वा विधानतः

Nhưng các lễ vật vốn làm bằng lúa mạch thì nên chuẩn bị bằng mè (vừng) thay thế; và nghi thức arghya cùng các phần liên hệ phải được cử hành đúng như đã quy định trước. Sau khi dâng arghya, phần còn lại cùng với dòng chảy đã được thánh hóa (saṃśrava) nên được thu vào một bình theo đúng phép tắc.

Verse 9

पितृभ्यः स्थानमसीति न्युब्जं पात्रं करोत्यधः अग्नौ करिष्य आदाय पृच्छत्यन्नं घृतप्लुतं

Nói rằng: “Ngươi là chỗ ngồi của các Tổ phụ (pitṛs)”, người ấy đặt chiếc bình úp xuống đất. Rồi, với ý định dâng vào lửa, người ấy nâng lên và trình bày thức ăn đã thấm bơ ghee, và theo nghi thức hỏi xin sự cho phép/sự chấp nhận.

Verse 10

कुरुष्वेति ह्य् अनुज्ञातो हुत्वाग्नौ पितृयज्ञवत् हुतशेषं प्रदद्यात्तु भाजनेषु समाहितः

Khi được cho phép bằng lời “Hãy làm”, sau khi dâng vào lửa theo nghi thức tế Tổ (pitṛyajña), người ấy nên với tâm chuyên nhất phân phát phần lễ còn lại (hutaśeṣa) vào các bình bát.

Verse 11

यथालाभोपपन्नेषु रौप्येषु तु विशेषतः दत्वान्नं पृथिवीपात्रमिति पात्राभिमन्त्रणं

Trong các bình bát có được tùy theo khả năng—đặc biệt là bình bạc—sau khi đặt thức ăn làm lễ vật, nên làm phép cho bình bằng lời chú: “Đây là bình bằng đất (sinh từ đất)”; đó là nghi thức chú nguyện cho bình.

Verse 12

कृत्वेदं विष्णुरित्यन्ने द्विजाङ्गुष्ठं निवेशयेत् सव्याहृतिकां गायत्रीं मधुवाता इति त्यचं

Sau khi tụng: “Đây thật là Viṣṇu” trên thức ăn, nên đặt ngón cái của vị dvija (Bà-la-môn) lên thức ăn. Rồi tụng thần chú Gāyatrī cùng các vyāhṛti, và cũng tụng câu Ṛg-veda mở đầu “madhu-vātāḥ …” làm công thức gia trì.

Verse 13

जप्त्वा यथासुखं वाच्यं भुञ्जीरंस्ते ऽपि वाग्यताः अन्नमिष्टं हविष्यञ्च दद्याज्जप्त्वा पवित्रकं

Sau khi tụng japa xong, có thể nói năng tùy thuận; họ cũng có thể dùng bữa nhưng giữ tiết chế lời nói. Sau khi lại tụng japa, nên trao thức ăn mong muốn và lễ vật havis (xứng đáng để cúng), cùng với pavitraka—vòng/loại cỏ thanh tịnh.

Verse 14

अन्नमादाय तृप्ताः स्थ शेषं चैवान्नमस्य च तदन्नं विकिरेद् भूमौ दद्याच्चापः सकृत् सकृत्

Sau khi thọ thực và đã no đủ, cũng nên để riêng phần thức ăn còn lại; phần còn thừa ấy hãy rải xuống đất, và dâng nước nhiều lần (lặp đi lặp lại).

Verse 15

सर्वमन्नमुपादाय सतिलं दक्षिणामुखः उच्छिष्टसन्निधौ पिण्डान् प्रदद्यात् पितृयज्ञवत्

Gom tất cả thức ăn đã chuẩn bị cùng với mè, quay mặt về phương Nam, hãy dâng các viên cơm (piṇḍa) gần phần dư thừa của bữa ăn, theo nghi thức tế tổ tiên (pitṛ-yajña).

Verse 16

मातामहानामप्येवं दद्यादाचमनं ततः स्वस्ति वाच्यं ततः कुर्यादक्षय्योदकमेव च

Cũng theo cách ấy, hãy dâng nước súc miệng (ācamana) cho các ông ngoại; rồi tụng lời chúc lành (svasti). Sau đó, thực hiện lễ dâng ‘akṣayya-udaka’—phần nước cúng “bất tận”.

Verse 17

दत्वा तु दक्षिणां शक्त्या स्वधाकारमुदाहरेत् वाच्यतामित्यनुज्ञातः स्वपितृभ्यः स्वधोच्यतां

Sau khi dâng lễ vật thù lao (dakṣiṇā) tùy theo khả năng, hãy xướng công thức Svadhā. Khi được cho phép—“Hãy tụng lên”—thì hãy đọc “Svadhā” hướng đến chính các Pitṛ (tổ tiên) của mình.

Verse 18

मातामहानामित्यादिः, स्वपितृभ्यः स्वधोच्यतामित्यन्तः पाठः झ पुस्तके नास्ति कुर्युरस्तु स्वधेत्युक्ते भूमौ सिञ्चेत्ततो जलं प्रीयन्तामिति वा दैवं विश्वे देवा जलं ददेत्

“Bắt đầu bằng ‘(dâng) cho các ông ngoại…’”: dị bản kết thúc bằng “hãy xướng ‘svadhā’ cho chính các tổ tiên của mình” không có trong bản chép tay Jha. Khi nói “Hãy làm như vậy—‘svadhā’,” thì rót nước xuống đất. Hoặc có thể nói: “Nguyện họ được thỏa mãn.” Lại nữa, như một lễ dâng lên chư thiên, hãy dâng nước cho các Viśve-devas.

Verse 19

दातारो नो ऽभिवर्धन्तां वेदाः सन्ततिरेव च श्रद्धा च नो माव्यगमद्बहुदेयं च नो स्त्विति

Nguyện các bậc thí chủ của chúng ta ngày càng tăng trưởng; nguyện Veda (thánh học) và dòng dõi con cháu của chúng ta cũng hưng thịnh. Nguyện đức tin không bao giờ rời bỏ chúng ta, và nguyện luôn có nhiều của cải để bố thí—đó là lời cầu nguyện nên khởi lên.

Verse 20

इत्युक्त्वा तु प्रिया वाचः प्रणिपत्य विसर्जयेत् वाजे वाज इति प्रीतपितृपूर्वं विसर्जनं

Nói xong những lời êm đẹp ấy, người ta nên cúi lạy rồi làm nghi thức tiễn biệt. Việc tiễn biệt phải được thực hiện trước hết cho các Pitṛ (tổ tiên) đã hoan hỷ, với thần chú “vāje vāja”.

Verse 21

यस्मिंस्तु संश्रवाः पूर्वमर्घपात्रे निपातिताः पितृपात्रं तदुत्तानं कृत्वा विप्रान् विसर्जयेत्

Khi các saṃśravāḥ (phần dư/tràn của lễ vật) đã được rót trước vào bình arghya, thì sau đó, đặt bình dành cho Pitṛ ở tư thế đúng (ngửa lên để kết thúc), người ta nên làm nghi thức tiễn các brāhmaṇa.

Verse 22

प्रदक्षिणमनुब्रज्य भक्त्वा तु पितृसेवितं ब्रह्मचारी भवेत्तान्तु रजनीं ब्राह्मणैः सह

Sau khi theo họ trong nghi thức pradakṣiṇā (đi vòng bên phải với lòng kính lễ), và đã dùng phần thực phẩm dâng để phụng sự tổ tiên, người ấy nên giữ hạnh brahmacarya (tiết dục); và đêm ấy nên lưu lại cùng các brāhmaṇa.

Verse 23

एवं प्रदक्षिणं कृत्वा वृद्धौ नान्दीमुखान् पितॄन् यजेत दधिकर्कन्धुमिश्रान् पिण्डान् यवैः क्रिया

Như vậy, sau khi làm pradakṣiṇā, trong nghi lễ dành cho bậc trưởng thượng, người ta nên tế lễ các tổ tiên Nandīmukha, dâng các viên piṇḍa trộn sữa chua và quả táo ta (karkandhu); nghi thức được thực hiện với lúa mạch (yava).

Verse 24

एकोद्दिष्टं दैवहीनमेकार्घैकपवित्रकं आवाहनाग्नौकरणरहितं ह्य् अपसव्यवत्

Nghi lễ ekoddiṣṭa (śrāddha dâng cho một người mới mất) được cử hành không có phần cúng các thần; chỉ có một arghya và một pavitra (vòng cỏ kuśa); thực hiện không kèm nghi thức āvāhana-agni (thỉnh hỏa), và phải làm theo lối apasavya (đeo dây thiêng sang bên phải).

Verse 25

उपतिष्ठतामित्यक्षय्यस्थाने पितृविसर्जने अभिरम्यतामिति वदेद् ब्रूयुस्ते ऽभिरताः स्म ह

Khi tiễn các Pitṛs, tại akṣayya-sthāna (nơi “bất hoại”), nên nói: “Upatiṣṭhatām—xin hãy đứng dậy/khởi hành.” Rồi nói tiếp: “Abhiramyatām—xin hãy an vui nơi trú xứ của mình.” Các vị, hoan hỷ, quả thật đáp lại như vậy.

Verse 26

गन्धोदकतिलैर् युक्तं कुर्यात् पात्रचतुष्टयं अर्घार्थपितृपात्रेषु प्रेतपात्रं प्रसेचयेत्

Nên chuẩn bị bốn bình/đồ đựng nghi lễ, có pha nước thơm (gandhodaka) và hạt mè; rồi rưới một phần từ bình preta (preta-pātra) vào các bình dành cho arghya và cho các Pitṛs.

Verse 27

ये समाना इति द्वाभ्यां शेषं पूर्ववदाचरेत् एतत् सपिण्डीकरणमेकोद्दिष्टं स्तिया सह

Với hai câu kệ mở đầu “ye samānāḥ…”, nên thực hiện các thủ tục còn lại đúng như đã nêu trước. Đây là nghi lễ sapiṇḍīkaraṇa, tức ekoddiṣṭa (śrāddha cho người mới mất), phải cử hành cùng với người vợ.

Verse 28

अर्वाक्सपिण्डीकरणं यस्य संवत्सराद् भवेत् पितृपूर्वं विसर्जयेदिति ख , छ , झ च स्त्र्या अपीति ख , छ च तस्याप्यन्नं सोदकुम्भं दद्यात् संवत्सरं द्विजे

Đối với người mà nghi lễ sapiṇḍīkaraṇa được làm trước khi đủ một năm, trước hết phải làm visarjana (tiễn) các Pitṛs—đó là theo các bản Kha, Cha và Jha. Ngay cả trường hợp là phụ nữ—theo Kha và Cha—cũng nên vì người ấy mà bố thí cho một Bà-la-môn thức ăn kèm một bình nước (udaka-kumbha) trong suốt một năm.

Verse 29

मृताहनि च कर्तव्यं प्रतिमासन्तु वत्सरं प्रतिसंवत्सरं कार्यं श्राद्धं वै मासिकान्नवत्

Ngay trong ngày qua đời phải cử hành nghi lễ; rồi suốt một năm phải làm mỗi tháng; và về sau, mỗi năm phải làm lễ śrāddha, theo đúng cách thức như lễ dâng thực phẩm hằng tháng.

Verse 30

हविष्यान्नेन वै मासं पायसेन तु वत्सरं मात्स्यहारिणकौरभ्रशाकुनच्छागपार्षतैः

Với thức ăn haviṣyānna thì giữ phép này trong một tháng; với cơm sữa (pāyasa) thì trong một năm; và cũng theo quy tắc đã nêu, có thể dùng cá, thịt nai, lợn rừng, cừu, chim, dê và thỏ làm thực phẩm được phép.

Verse 31

ऐणरौरववाराहशाशैर् मांसैर् यथाक्रमं मासवृद्ध्याभितृप्यन्ति दत्तैर् एव पितामहाः

Nhờ các loại thịt—của linh dương (ena), của nai ruru, của lợn rừng và của thỏ—được dâng theo đúng thứ tự, các bậc tổ phụ (pitāmaha) được thỏa mãn trọn vẹn; và sự thỏa mãn ấy tăng dần theo từng tháng, chính nhờ những lễ dâng ấy.

Verse 32

खड्गामिषं महाशल्कं मधुयुक्तान्नमेव च लोहामिषं कालशाकं मांसं वार्धीनसस्य च

Thịt tê giác; loài cá lớn có vảy; các món cơm/đồ ăn trộn mật ong; thịt loài có thớ đỏ (thuộc nhóm rohita); rau lá sẫm gọi là kāla-śāka; và cả thịt sinh vật thủy sinh gọi là vārdhīnasa—đều được liệt kê ở đây như những phẩm vật ẩm thực đặc định.

Verse 33

यद्ददाति गयास्थञ्च सर्वमानन्त्यमुच्यते तथा वर्षात्रयोदश्यां मघासु च न संशयः

Bất cứ vật gì được bố thí khi lưu trú tại Gayā đều được tuyên bố là đem lại công đức vô tận trên mọi phương diện; cũng vậy, bố thí vào ngày trăng thứ mười ba trong mùa mưa, và bố thí khi Mặt Trăng ở sao Maghā, đều cho kết quả không sai chạy—không còn nghi ngờ gì.

Verse 34

कन्यां प्रजां वन्दिनश् च पशून् मुख्यान् सुतानपि घृतं कृषिं च वाणिज्यं द्विशफैकशफं तथा

Những điều được nói đến như lễ vật/ân phúc gồm: một thiếu nữ, dân chúng (người lệ thuộc), các thi nhân ca tụng, gia súc ưu tú, thậm chí cả các con trai; lại có bơ tinh luyện (ghṛta), nông nghiệp và thương mại; cũng như các loài thú móng chẻ và thú móng một—đều được kể là vật thí tặng.

Verse 35

ब्रह्मवर्चस्विनः पुत्रान् स्वर्णरूप्ये सकुप्यके ज्ञातिश्रैष्ठ्यं सर्वकामानाप्नोति श्राद्धदः सदा

Nhờ dâng trong lễ Śrāddha vàng, bạc và cả kim loại thường, người làm Śrāddha luôn đạt được những người con trai có hào quang thánh (brahma‑varchas), địa vị ưu việt giữa thân tộc, và sự viên mãn mọi ước nguyện.

Verse 36

प्रतिपत्प्रभृतिष्वेतान्वर्जयित्वा चतुर्दशीं शस्त्रेण तु हता ये वै तेषां तत्र प्रदीयते

Đối với các nghi thức/cúng dường này, kể từ ngày mồng một âm lịch trở đi—trừ ngày mười bốn (caturdaśī)—bất cứ vật gì được dâng tại đó đều được quy thuộc cho những người thật sự bị giết bởi vũ khí.

Verse 37

स्वर्गं ह्य् अपत्यमोजश् च शौर्यं क्षेत्रं बलं तथा पुत्रश्रैष्ठ्यं ससौभाग्यमपत्यं मुख्यतां सुतान्

Quả thật, con cháu là nhân duyên của cõi trời; đó là sinh lực và dũng mãnh, là “thửa ruộng” của dòng tộc (sự tiếp nối), và cũng là sức mạnh. Sự ưu việt của các con trai cùng với phúc lộc—con cháu được tuyên xưng là tài sản tối thượng, tức chính là các người con trai.

Verse 38

मात्स्याविहारिणौरभ्रशाकुनच्छागपार्षतैर् इति छ दत्तैर् इहेति घ , ङ , ञ च मधुमुद्गान्नमेव वेति ङ सर्वमानन्त्यमश्नुते इति घ , ङ च स्वर्णमिति ख , छ च प्रवृत्तचक्रतां पुत्रान् वाणिज्यं प्रसुतां तथा अरोगित्वं यशो वीतशोकतां परमाङ्गतिं

Nhờ bố thí/cúng dường các món như cá, thịt, chim, dê và những vật thích hợp khác—người ta được thịnh vượng ngay trong đời này. Nhờ dâng mật ong, đậu mung và cơm chín—đạt sự sung túc vô tận trong mọi phương diện. Nhờ dâng vàng—được sự hưng thịnh của công cuộc (bánh xe hoạt động vận hành), con trai, thành tựu trong thương mại, con cháu, không bệnh tật, danh tiếng, trạng thái không sầu khổ, và cảnh giới tối thượng.

Verse 39

घनं विद्यां भिषकसिद्धिं रूप्यं गाश्चाप्यजाविकं अश्वानायुश् च विधिवत् यः श्राद्धं सम्प्रयच्छति

Người nào theo đúng nghi thức dâng lễ Śrāddha (cúng tổ tiên) thì nhờ đó được ban phúc: của cải vững bền, học vấn, thành tựu trong y thuật, bạc, bò, lại thêm dê và cừu, ngựa, cùng thọ mạng lâu dài.

Verse 40

कृत्तिकादिभरण्यन्ते स कामानाप्नुयादिमान् वसुरुद्रादितिसुताः पितरः श्राद्धदेवताः

Từ Kṛttikā cho đến Bharaṇī—ai thực hành nghi lễ đúng như vậy sẽ đạt được các điều mong cầu ấy. Các Vasus, Rudras, các Ādityas cùng với các Pitṛs là những vị thần chủ trì của lễ Śrāddha.

Verse 41

प्रीणयन्ति मनुष्याणां पितॄन् श्राद्धेन तर्पिताः आयुः प्रजां धनं विद्यां स्वर्गं मोक्षं सुखानि च

Khi các Pitṛ (tổ tiên) của loài người được làm no đủ và thỏa lòng nhờ lễ Śrāddha, các ngài hoan hỷ và ban cho thọ mạng, con cháu, tài sản, học vấn, cõi trời, giải thoát (mokṣa) và mọi an lạc.

Verse 42

प्रयच्छन्ति तथा राज्यं प्रीता नॄणां पितामहाः

Cũng vậy, khi các bậc tổ phụ của loài người được thỏa lòng, các ngài ban cho vương quyền, tức quyền cai trị tối thượng.