Adhyaya 291

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे गजशान्तिर्नाम नवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः कृद्वान्यस्मिन्निति ख , ज , ञ च अथैकनवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः शान्त्यायुर्वेदः धन्वन्तरिर् उवाच गोविप्रपालनं कर्यं रज्ञा गोशान्तिमावदे गावः पवित्रा माङ्गल्या गोषु लोकाः प्रतिष्ठिताः

Như vậy, trong Agni Mahāpurāṇa, chương thứ 290 mang tên “Gaja-śānti (Nghi thức an tức cho voi)” kết thúc. Nay bắt đầu chương thứ 291, “Śāntyāyurveda (Ayurveda cho các nghi lễ an tức)”. Dhanvantari nói: “Nhà vua phải bảo hộ bò và các brāhmaṇa; nay ta sẽ giảng nghi thức an tức liên quan đến bò. Bò là thanh tịnh và cát tường; các thế giới được an lập nơi bò.”

Verse 2

शकृन्मूत्रं परं तासामलक्ष्मीनाशनं परं गवां कण्डूयनं वारि शृङ्गस्याघौघमर्दनम्

Phân bò và nước tiểu bò là tối thượng đối với loài bò, đứng đầu trong việc tiêu trừ alakṣmī (điềm xấu, bất hạnh). Nước là phương tiện tốt nhất để làm dịu cơn ngứa của bò; và đối với chiếc sừng, (nước ấy) là thứ nghiền nát từng đám tội lỗi và điều ác.

Verse 3

गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधि सर्पश् च रोचना शडङ्गं परमं पाने दुःस्वप्नाद्यादिवारणं

Nước tiểu bò, phân bò, sữa, sữa chua (dadhi), sarpa (chất liên hệ đến rắn), và rocanā (sắc vàng/mật) hợp thành hỗn hợp sáu phần tối thượng để uống; nó ngăn trừ ác mộng và các chứng khổ tương tự.

Verse 4

रोचना विषरक्षोघ्नी ग्रासदः स्वर्गगो गवां यद्गृहे दुःखिता गावः स याति नरकन्नरः

Rocanā (sắc vàng của bò) diệt trừ chất độc và xua đuổi các loài tà linh gây hại; người cho bò ăn cỏ rơm sẽ đạt cõi trời. Nhưng kẻ trong nhà mình để bò phải khổ sở thì người ấy đi vào địa ngục.

Verse 5

परगोग्रासदः स्वर्गी गोहितो ब्रह्मलोकभाक् गोदानात्कीर्तनाद्रक्षां कृत्वा चोद्धरते कुलम्

Người không chiếm đoạt cỏ ăn hay bãi chăn của bò người khác, vốn có phần lên cõi trời; và người vì lợi ích của bò sẽ được dự phần cõi Phạm Thiên (Brahmaloka). Nhờ bố thí bò, nhờ xưng tụng công đức (của việc ấy), và nhờ che chở bảo hộ, người ấy còn nâng đỡ cả dòng tộc mình.

Verse 6

गवां श्वासात् पवित्रा भूः स्पर्शनात्किल्विषक्षयः गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधि सर्पिः कुशोदकम्

Nhờ hơi thở của bò mà đất được thanh tịnh; nhờ sự chạm của (bò) mà tội lỗi tiêu tan. Cũng vậy, các vật thanh tịnh là: nước tiểu bò, phân bò, sữa, sữa chua (dadhi), bơ tinh khiết (ghee), và nước đã được thánh hóa bằng cỏ kuśa.

Verse 7

एकरात्रोपवासश् च श्वपाकमपि शोधयेत् सर्वाशुभविनाशाय पुराचीरतमीश्वरैः

Việc nhịn ăn chỉ trong một đêm cũng có thể thanh tịnh hóa ngay cả śvapāka (người bị quy ước xã hội xem là ô uế nhất); đó là pháp được các bậc Chúa Tể ấn định từ thời cổ để diệt trừ mọi điều bất tường.

Verse 8

प्रत्येकञ्च त्र्यहाभ्यम्तं महासान्तपनं स्मृतं सर्वकामप्रदञ्चैतत् सर्वाशुभविमर्दनम्

Và mỗi pháp hành, khi thực hiện trong ba ngày, được gọi là Mahā-sāntapana (Sāntapana vĩ đại). Quả thật pháp này ban sự thành tựu mọi mục đích và nghiền nát (loại trừ) mọi điều bất tường.

Verse 9

कृच्छ्रातिकृच्छ्रं पयसा दिवसानेकविंशतिं निर्मलाः सर्वकामाप्त्या स्युर्गगाः स्पुर् नतोत्तमाः

Thực hành pháp Kṛcchrātikṛcchra bằng sữa trong hai mươi mốt ngày, họ trở nên thanh tịnh; và nhờ đạt được mọi điều mong cầu, họ trở nên tối thượng, rực sáng, du hành trong các cõi trời.

Verse 10

त्र्यहमुष्णं पिवेन्मूत्रं त्र्यहमुष्णं घृतं पिवेत् त्र्यहमुष्णं पयः पीत्वा वायुभक्षः परं त्र्यहम्

Trong ba ngày, nên uống nước tiểu ấm; trong ba ngày, nên uống bơ tinh luyện (ghṛta) ấm. Sau khi uống sữa ấm trong ba ngày, ba ngày kế tiếp chỉ nên sống nhờ khí (tức là nhịn ăn hoàn toàn).

Verse 11

तप्तकृच्छ्रव्रतं सर्वपापघ्नं ब्रह्मलोकदं शीतैस्तु शीतकृच्छ्रं स्याद्ब्रह्मोक्तं ब्रह्मलोकदं

Pháp nguyện gọi là Taptakṛcchra-vrata diệt trừ mọi tội lỗi và ban sự đạt đến Brahmaloka. Cũng vậy, khi thực hành với các khổ hạnh lạnh, nó trở thành Śītakṛcchra; như lời Phạm Thiên (Brahmā) đã dạy, pháp ấy cũng ban Brahmaloka.

Verse 12

गोमूत्रेणाचरेत्स्नानं वृत्तिं कुर्याच्च गोरसैः गोभिर्व्रजेच्च भुक्तासु भुञ्जीताथ च गोव्रती

Người giữ Govrata nên tắm bằng nước tiểu bò, mưu sinh bằng các sản vật của bò, đi lại cùng đàn bò trong chuồng/bãi chăn, và chỉ ăn sau khi bò đã ăn xong.

Verse 13

मासेनैकेन निष्पापो गोलोकी स्वर्गगो भवेत् विद्याञ्च गोमतीं जप्त्वा गोलोकं परमं व्रजेत्

Chỉ trong một tháng, người ấy được sạch tội và đạt đến cõi Goloka, lên thiên giới. Lại nữa, sau khi tụng niệm Gomati-vidyā, người ấy đi đến Goloka tối thượng.

Verse 14

गितैर् नृत्यैर् अप्सरोभिर्विमाने तत्र मोदते गावः सुरभयो नित्यं गावो गुग्गुलगन्धिकाः

Tại đó, trong cỗ xe trời (vimāna), người ấy hoan hỷ giữa tiếng hát và điệu múa của các Apsarā. Những con bò nơi ấy luôn thơm ngát—bò tỏa hương dịu ngọt, bò ướp mùi guggulu (nhựa bdellium).

Verse 15

गावः प्रतिष्ठा भूतानां गावः स्वस्त्ययनं परं अन्नमेव परं गावो देवानां हविरुत्तमम्

Bò là nền tảng của mọi loài hữu tình; bò là phương tiện tối thượng đem lại an lạc và cát tường. Bò thật là nguồn dưỡng thực cao quý nhất; và đối với chư thiên, bò là lễ phẩm havis thượng hạng.

Verse 16

पावनं सर्वभूतानां क्षरन्ति च वदन्ति च हविषा मन्त्रपूतेन तर्पयन्त्यमरान्दिवि

Thanh tịnh hóa mọi loài, họ rưới đổ (lễ phẩm) và tụng niệm (thần chú); với lễ phẩm bơ sữa (ghee) đã được chú nguyện bằng mantra, họ làm thỏa mãn các bậc bất tử trên cõi trời.

Verse 17

ऋषीणामग्निहोत्रेषु गावो होमेषु योजिताः सर्वेषामेव भूतानां गावः शरणमुत्तमं

Trong các nghi lễ Agnihotra của các bậc hiền triết, bò được dùng trong tế lễ homa; đối với mọi loài hữu tình, bò thật là nơi nương tựa tối thượng.

Verse 18

गावः पवित्रं परमं गावो माङ्गल्यमुत्तमं गावः स्वर्गस्य सोपानं गावो धन्याः सनातनाः

Bò là bậc tẩy uế tối thượng; bò là điềm lành tối thượng. Bò là nấc thang dẫn lên cõi trời; bò là bậc hằng hữu được phúc và ban phúc.

Verse 19

नमो गोभ्यः श्रीमतीभ्यः सौरभेयीभ्य एव च नमो ब्रह्मसुताभ्यश् च पवित्राभ्यो नमो नमः

Kính lễ các bò—đầy phúc tướng và cát tường; kính lễ các bò Saurabheyī; kính lễ các ái nữ của Phạm Thiên (Brahmā); kính lễ, kính lễ mãi đến các bậc thanh tịnh, linh thiêng.

Verse 20

ब्राह्मणाश् चैव गावश् च कुलमेकं द्विधा कृतम् एकत्र मन्त्रास्तिष्ठन्ति हविरेकत्र तिष्ठति

Bà-la-môn và bò vốn là một ‘gia tộc’ duy nhất, nhưng được phân làm hai: một nơi an trụ các thần chú, và nơi kia an trụ lễ vật tế tự (havis).

Verse 21

देवब्राह्मणगोसाधुसाध्वीभिः सकलं जगत् धार्यते वै सदा तस्मात् सर्वे पूज्यतमा मताः

Nhờ chư thiên, các Bà-la-môn, loài bò, các bậc thánh nhân và các thánh nữ giữ hạnh thanh tịnh, toàn thể thế gian luôn được nâng đỡ; vì thế, tất cả đều được xem là đáng tôn thờ bậc nhất.

Verse 22

पिवन्ति यत्र तत्तीर्थं गङ्गाद्या गाव एव हि गवां माहात्म्यमुक्तं हि चिकित्साञ्च तथा शृणु

Nơi nào bò uống nước, nơi ấy thật là một thánh độ (tīrtha), ngang hàng với sông Hằng và các dòng sông linh thiêng khác. Sự vĩ đại của bò đã được nói rõ; nay hãy lắng nghe thêm về các phép trị liệu (cikitsā) của chúng.

Verse 23

शृङ्गामयेषु धेनूनां तैलं दद्यात् ससैन्धवं शृङ्गवेरबलामांसकल्कसिद्धं समाक्षिकं

Trong các chứng bệnh ở sừng của bò, nên cho dùng dầu trộn muối đá (saindhava)—dầu được nấu với hồ (kalkā) từ gừng khô (śṛṅgavera), balā và thịt—rồi hòa thêm mật ong.

Verse 24

कर्णशूलेषु सर्वेषु मञ्जिष्ठाहिङ्गुसैन्धवैः सिद्धं तैलं प्रदातव्यं रसोनेनाथ वा पुनः

Trong mọi loại đau tai, nên nhỏ vào tai dầu được nấu với mañjiṣṭhā, hiṅgu và muối saindhava; hoặc lại dùng dầu chế với tỏi.

Verse 25

बिल्वमूलमपामार्गन्धातकी चसपाटला कुटजन्दन्तमूलेषु लेपात्तच्छूलनाशनं

Hồ đắp làm từ rễ bael (bilva), apāmārga, dhātakī và pāṭalā, cùng với kuṭaja, khi bôi vào chân răng (lợi) sẽ diệt trừ cơn đau răng ấy.

Verse 26

दन्तशूलहरैर् द्रव्यैर् घृतं राम विपाचितं मुखरोगहरं ज्ञेयं जिह्वारोगेषु सैन्धवं

Hỡi Rāma, bơ sữa (ghṛta) được nấu làm thuốc với các dược chất trừ đau răng nên được hiểu là phương dược diệt các bệnh của miệng; còn trong các chứng bệnh của lưỡi thì dùng muối saindhava (muối đá).

Verse 27

शृङ्गवेरं हरिद्रे द्वे त्रिफला च गलग्रहे हृच्छूले वस्तिशूले च वातरोगे क्षये तथा

Gừng khô (śṛṅgavera), hai loại haridrā (nghệ và daruharidrā) cùng Triphalā được chỉ định cho chứng tắc/hẹp họng; cũng dùng cho đau vùng tim, đau bàng quang/đường tiểu, các bệnh do vāta gây ra, và cả chứng hao mòn (kṣaya).

Verse 28

त्रिफला घृतमिश्रा च गवां पाने प्रशस्यते अतीसारे हरिद्रे द्वे पाठाञ्चैव प्रदापयेत्

Triphalā trộn với bơ sữa (ghṛta) được đặc biệt tán dương để cho uống trong chứng tiêu chảy. Khi tiêu chảy, cũng nên dùng hai haridrā (nghệ và daruharidrā) cùng pāṭhā.

Verse 29

सर्वेषु कोष्ठरोगेषु तथाशाखागदेषु च शृङ्गवेरञ्च भार्गीञ्च कासे श्वासे प्रदापयेत्

Trong mọi bệnh của phần thân trong/tạng phủ (koṣṭha), và cả các chứng bệnh ở chi thể, mô ngoại vi (śākhā), nên dùng gừng khô và bhārgī; cũng dùng trong ho và khó thở (śvāsa).

Verse 30

दातव्या भग्नसन्धाने प्रियङ्गुर्लबणान्विता तैलं वातहरं पित्ते मधुयष्टीविपाचितं

Để nắn nối xương gãy, nên dùng dầu được chế với priyangu và muối; đó là loại dầu làm giảm vāta, và trong các tình trạng pitta thì dùng dầu được nấu (chế biến) với cam thảo madhuyaṣṭī.

Verse 31

कफे व्योषञ्च समधु सपुष्टकरजो ऽस्रजे तैलाज्यं हरितालञ्च भग्नक्षतिशृतन्ददेत्

Trong các chứng thuộc kapha, nên dùng vyōṣa (bộ ba cay) cùng mật ong và bột puṣṭakaraja. Với các tình trạng liên quan đến huyết (asṛj), nên dùng dầu và bơ sữa (taila-ājya), cùng haritāla; và nên dùng các chế phẩm đã được nấu/chế biến cho gãy xương và vết thương.

Verse 32

मासास्तिलाः सगोधूमाः पशुक्षीरं घृतं तथा एषां पिण्डी सलवणा वत्सानां पुष्टिदात्वियं

Đậu (māṣa), hạt mè và lúa mì, cùng với sữa động vật và bơ sữa tinh luyện (ghee) — khi vo thành viên có muối (piṇḍī) — chế phẩm này ban dưỡng chất và sức lực cho bê con.

Verse 33

बलप्रदा विषाणां स्यद्ग्रहनाशाय धूपकः देवदारु वचा मांसी गुग्गुलुर्हिङ्गुसर्षपाः

Một loại hương xông dược (fumigant) ban sức mạnh và dùng làm biện pháp giải độc được chỉ định để trừ các chứng graha-quấy nhiễu: gỗ tuyết tùng deodar (devadāru), xương bồ (vacā), cam tùng hương (māṁsī), nhựa guggulu, a ngùy (hiṅgu) và hạt mù tạt (sarṣapa).

Verse 34

ग्रहादिगदनाशाय एष धूपो गवां हितः घण्ठा चैव गवां कार्या धूपेनानेन भूपिता

Để diệt trừ các chứng do graha gây ra và những bệnh khác, phép xông hương này có lợi cho đàn bò. Lại nữa, nên làm chuông cho bò và làm lễ tịnh hoá (consecrate) bằng chính hương xông này.

Verse 35

अश्वगन्धातिलैः शुक्लं तेन गौः क्षीरिणी भवेत् रसायनञ्च पिन्याकं मत्तो यो धार्यते गृहे

Với chế phẩm mè trắng trộn aśvagandhā và hạt mè, nhờ đó bò trở nên dồi dào sữa. Cũng vậy, bánh dầu (pinyāka) dùng làm thức ăn dưỡng sinh (rasāyana), khi được giữ trong nhà và cho ăn, sẽ phát huy hiệu quả mong muốn.

Verse 36

भवां पुरीषे पञ्चभ्यां नित्यं शान्त्यै श्रियं यजेत् वासुदेवञ्च गन्धाद्यैर् अपरा शान्तिरुच्यते

Để cầu sự an hòa (śānti), nên thường xuyên thờ cúng Śrī (Lakṣmī) bằng năm sản phẩm của bò, kể cả phân và những thứ tương tự. Và cũng nên thờ Vāsudeva bằng hương liệu và các phẩm vật cúng dường khác—đó được tuyên dạy là một nghi thức an hòa khác.

Verse 37

अश्वयुक्शुक्लपक्षस्य पञ्चदश्यां यजेद्धरिं हरिरुद्रमजं सूर्यं श्रियमग्निं घृतेन च

Vào ngày trăng tròn (ngày thứ mười lăm) của nửa tháng sáng trong tháng Aśvayuj, nên cúng bái Hari; đồng thời thờ phụng Hari, Rudra, Đấng Vô Sinh (Brahmā), Sūrya, Śrī (Lakṣmī) và Agni, dâng bơ tinh luyện (ghee) làm lễ vật hỏa cúng.

Verse 38

दधि सम्प्राश्य गाः पूज्य कार्यं वाह्निप्रदक्षिणं वृषाणां योजेयेद् युद्धं गीतवाद्यरवैर् वहिः

Sau khi dùng sữa chua (dadhi), nên lễ bái đàn bò và thực hiện nghi thức đi nhiễu (pradakṣiṇā) quanh lửa thiêng. Ở bên ngoài khu vực nghi lễ, nên sắp đặt cuộc thi đấu bò đực, kèm theo tiếng hát và nhạc khí.

Verse 39

गवान्तु लवणन्देयं ब्राह्मणानाञ्च दक्षिणा नैमित्तिके माकरादौ यजेद्विष्णुं सह श्रिया

Nên bố thí bò kèm muối, và cũng trao dakṣiṇā (lễ phí) cho các Brāhmaṇa. Trong nghi lễ theo dịp đặc biệt (naimittika)—như vào thời Makara (Makara-saṅkrānti) v.v.—nên thờ phụng Viṣṇu cùng với Śrī (Lakṣmī).

Verse 40

स्थण्डिलेब्जे मध्यगते दिक्षु केशरगान् सुरान् सुभद्राजो रविः पूज्यो बहुरूपो बलिर्वहिः

Trong đồ hình hoa sen vẽ trên nền nghi lễ, đặt thần ở trung tâm, nên an trí các vị thần trên các sợi nhụy theo các phương hướng. Mặt Trời (Ravi), mang danh Subhadrāja, cần được thờ phụng—với nhiều hình tướng—cùng với lễ vật cúng (bali) được đem vào nghi thức.

Verse 41

खं विश्वरूपा सिद्धिश् च ऋद्धिः शान्तिश् च रोहिणी दिग्धेनवो हि पूर्वाद्याः कृशरैश् चन्द्र ईश्वरः

‘Khaṃ’; Viśvarūpā; Siddhi; Ṛddhi; Śānti; và Rohiṇī. “Những con bò theo phương” quả thật là phương Đông và các phương còn lại; và Candra, Đấng Tối Chủ, được tưởng niệm/thờ phụng với lễ vật kṛśara (cơm trộn đậu).

Verse 42

दिक्पालाः पद्मपत्रेषु कुम्भेष्वग्नौ च होमयेत् क्षीरवृक्षस्य समिधः सर्षपाक्षततण्डुलान्

Đối với các Hộ Phương (Dikpāla), nên cử hành lễ hiến cúng (homa) bằng lá sen, đặt phẩm vật vào các bình nghi lễ (kumbha) và cũng dâng vào lửa—cúng các que củi (samidh) từ những cây tiết nhựa sữa, cùng hạt mù tạt, gạo nguyên hạt (akṣata) và hạt lúa gạo.

Verse 43

शतं शतं सुवर्णञ्च कांस्यादिकं द्विजे ददेत् गावः पूज्या विमोक्तव्याः शान्त्यै क्षीरादिसंयुताः

Nên bố thí, theo từng trăm, vàng và cả đồng cùng các vật tương tự cho bậc nhị sinh (brāhmaṇa). Để cầu sự an hòa (śānti), những con bò—đầy đủ sữa và các sản vật khác—phải được tôn kính cúng dường rồi thả cho tự do.

Verse 44

अग्निर् उवाच शालिहोत्रः सुश्रुताय हयायुर्वेदमुक्तवान् पालकाप्यो ऽङ्गराजाय गजायुर्वेदमब्रवीत्

Agni nói: Śālihotra đã truyền dạy cho Suśruta ngành Āyurveda về ngựa; còn Pālakāpya đã giảng giải Āyurveda về voi cho vị vua xứ Aṅga.