Varaha Purana 166.1: Adhyaya 166, Shloka 1

The Greatness of the Sacred Pond Called Asikuṇḍa

Devanagari script

धरण्युवाच ॥ श्रुतानि तु महादेव तीर्थानि विविधानि तु ॥ असिकुण्डेति संज्ञेयं तन्मे त्वं कथय प्रभो

Recitation with translationVaraha Purana 166.1

Transliteration

dharaṇy uvāca || śrutāni tu mahādeva tīrthāni vividhāni tu || asikuṇḍeti saṃjñeyaṃ tan me tvaṃ kathaya prabho

Translation

زمین نے کہا: ‘اے مہادیو! میں نے گوناگوں تیرتھوں کا ذکر سنا ہے۔ اے پروردگار، جسے “اسیکُنڈ” کے نام سے جانا جاتا ہے، اس کے بارے میں مجھے بیان فرمائیے۔’

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• धरणी: Earth (goddess)
• धरणी: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: धरणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• श्रुतानि: heard
• श्रुतानि: विधेय (predicate)
• Type: Adjective
• Root: श्रुत (प्रातिपदिक; √श्रु क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle used adjectivally), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'heard'

• तु: indeed
• तु: सम्बन्ध (discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle)

• महादेव: O Mahādeva
• महादेव: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: महादेव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; Vocative singular

• तीर्थानि: holy places
• तीर्थानि: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; Nominative plural

• विविधानि: various
• विविधानि: कर्तृविशेषण (subject-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: विविध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (qualifying 'तीर्थानि')

• तु: indeed
• तु: सम्बन्ध (discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle)

• असि-कुण्ड-इति: (called) ‘Asikuṇḍa’
• असि-कुण्ड-इति: विधेय (predicate nominative/name)
• Type: Noun
• Root: असि (प्रातिपदिक) + कुण्ड (प्रातिपदिक) + इति (अव्यय)
• Form: तत्पुरुषसमास (असिकुण्ड); 'इति' नामनिर्देशार्थक-अव्यय; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (संज्ञा-रूपेण)

• संज्ञेयम्: should be designated
• संज्ञेयम्: विधेय (predicative)
• Type: Verb
• Root: सम्-ज्ञा (धातु)
• Form: तव्यत्/अनीयर्-अर्थे क्तव्य-भाव (gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'to be designated/should be called'

• तत्: that
• तत्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular

• मे: to me
• मे: सम्प्रदान (Sampradāna/Recipient)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी, एकवचन; enclitic 'me' (for me/of me); here चतुर्थी (dative)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन; Nominative singular pronoun

• कथय: tell/explain
• कथय: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: कथय् (धातु; नामधातु from कथा)
• Form: लोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• प्रभो: O Lord
• प्रभो: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; Vocative singular

Speaker

Pṛthivī (Dharaṇī)

Tags

• Classical Literature
• Ancient Geography
• Sacred Hydrology
• Purāṇic Dialogue

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It marks a new chapter transition framed as a question-answer unit, a standard Purāṇic method for cataloging sacred sites and their cultural functions.

Which geographic location is identified?

A site named Asikuṇḍa (a 'kuṇḍa' or sacred pond/tank). The verse itself does not provide a modern identification.

What is the primary ethical instruction?

It models inquiry-based transmission of knowledge: the inquirer requests precise information about sacred geography rather than asserting it without examination.