Varaha Purana 149.4: Adhyaya 149, Shloka 4

The Sacred Geography and Merit of Dvārakā

Devanagari script

एवं हि गुणमाहात्म्यं स्तुतस्वामिनि मच्छ्रुतम् ॥ अस्माच्छेदं परं श्रेष्ठं तन्मे वद कृपानिधे ॥

Recitation with translationVaraha Purana 149.4

Transliteration

evaṃ hi guṇamāhātmyaṃ stutasvāmini macchrutam || asmāc chedaṃ paraṃ śreṣṭhaṃ tan me vada kṛpānidhe

Translation

یوں اے ستائش کے لائق مالک! میں نے آپ کے اوصاف کی عظمت سن لی۔ اب اس بیان سے آگے جو سب سے بلند اور نہایت افضل ہے، اے خزینۂ رحمت، وہ مجھے بتائیے۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण/Adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (manner adverb: ‘thus’)

• हि: indeed; for
• हि: Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle; emphasis/causal nuance)

• गुण-माहात्म्यम्: the greatness of the qualities
• गुण-माहात्म्यम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: गुण (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (गुणस्य माहात्म्यम्)

• स्तुत-स्वामिनि: in/unto the praised Lord (O Lord who is praised)
• स्तुत-स्वामिनि: Sambodhana/Adhikarana (सम्बोधन/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्तुत (कृदन्त; √स्तु धातु, क्त) + स्वामिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कर्मधारयः—स्तुतः स्वामी यस्मिन्/यः (addressed: ‘in/unto the praised lord’)

• मत्-श्रुतम्: heard by me
• मत्-श्रुतम्: Karma (कर्म/Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: मत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + श्रुत (कृदन्त; √श्रु धातु, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (मया श्रुतम् = heard by me); विशेषणम् (गुणमाहात्म्यम्)

• अस्मात्: from this; from me/this (contextual)
• अस्मात्: Apadana (अपादान/Source)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उभयलिङ्ग-प्रयोग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; सर्वनाम

• छेदम्: cutting; section; solution
• छेदम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: छेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• परम्: supreme; highest
• परम्: Karma (कर्म/Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (छेदम्)

• श्रेष्ठम्: best
• श्रेष्ठम्: Karma (कर्म/Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (छेदम्)

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम (refers to the ‘best supreme section/teaching’)

• मे: to me; for me
• मे: Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive) एकवचन; enclitic form

• वद: tell; speak
• वद: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: √वद् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन

• कृपा-निधे: O treasure of compassion
• कृपा-निधे: Sambodhana (सम्बोधन/Address)
• Type: Noun
• Root: कृपा (प्रातिपदिक) + निधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (कृपायाः निधिः)

Speaker

Pṛthivī (implied in dialogue framework)

Tags

• Classical Literature
• Purāṇic Dialogue
• Vaishnavism
• Didactic Literature

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It shows the pedagogical form common in Purāṇas: a listener requests a ‘higher’ teaching, prompting the next doctrinal or narrative unit.

Which geographic location is identified?

None in this verse; it is a conversational pivot rather than a place description.

What is the primary ethical instruction?

Inquiry and humility are presented as appropriate methods for receiving authoritative instruction.