Verse 13
Sita
सा देवी त्रिविधा भवति—शक्त्यासना, इच्छाशक्तिः, क्रियाशक्तिः, साक्षाच्छक्तिरिति। इच्छाशक्तिस्त्रिविधा भवति—श्रीभूमिनीलात्मिका, भद्ररूपिणी, प्रभावरूपिणी; सोमसूर्याग्निरूपा भवति। सोमात्मिका ओषधीनां प्रभवति—कल्पवृक्षपुष्पफललतागुल्मात्मिका, औषधभेषजात्मिका, अमृतरूपा; देवानां महस्तोमफलप्रदा, अमृतेन तृप्तिं जनयन्ती; देवानामन्नेन, पशूनां तृणेन, तत्तज्जीवानाम्॥११–१३॥
सा । देवी । त्रि-विधा । भवति । शक्त्या-आसना । इच्छा-शक्तिः । क्रिया-शक्तिः । साक्षात्-शक्तिः । इति । इच्छा-शक्तिः । त्रि-विधा । भवति । श्री-भूमि-नील-आत्मिका । भद्र-रूपिणी । प्रभाव-रूपिणी । सोम-सूर्य-अग्नि-रूपा । भवति । सोम-आत्मिका । ओषधी-नाम् । प्रभवति । कल्प-वृक्ष-पुष्प-फल-लता-गुल्म-आत्मिका । औषध-भेषज-आत्मिका । अमृत-रूपा । देवा-नाम् । महा-स्तोम-फल-प्रदा । अमृतेन । तृप्तिम् । जनयन्ती । देवा-नाम् । अन्नेन । पशू-नाम् । तृणेन । तत्-तत्-जीवा-नाम् ।
sā devī trividha bhavati—śaktyāsanā, icchāśaktiḥ, kriyāśaktiḥ, sākṣācchaktir iti | icchāśaktis trividha bhavati—śrībhūminīlātmikā, bhadrarūpiṇī, prabhāvarūpiṇī; somasūryāgnirūpā bhavati | somātmikā oṣadhīnāṃ prabhavati—kalpavṛkṣapuṣpaphalalatāgulmātmikā, auṣadhabheṣajātmikā, amṛtarūpā; devānāṃ mahāstomaphalapradā, amṛtena tṛptiṃ janayantī; devānām annena, paśūnāṃ tṛṇena, tattajjīvānām ||11–13||
وہ دیوی تین رُخی ہے—(۱) آسن/آدھار کی شکتی، (۲) اِچھا شکتی، (۳) کریا شکتی، اور (۴) ساکشات، یعنی براہِ راست شکتی۔ اِچھا شکتی بھی تین طرح کی ہے: شری، بھومی اور نیلا کی سَروپ؛ بھدر یعنی مبارک صورت؛ اور پربھا یعنی جلال و نور کی صورت۔ وہ سوما، سوریا اور اگنی کے روپ دھارتی ہے۔ سوما-سَروپ میں وہ نباتات کو اُگاتی ہے—کلپَورِکش کے پھول، پھل، بیلیں اور جھاڑیاں بن کر؛ دوا اور علاج بن کر؛ اور امرت کی صورت میں۔ وہ دیوتاؤں کو مہا سوما یَجْن کا پھل دیتی ہے، امرت سے تَسکین پیدا کرتی ہے—دیوتاؤں کو اَنّ سے، پشوؤں کو گھاس سے، اور ہر جاندار کو اس کے مناسب رزق سے پالتی ہے۔
That Goddess is threefold: (as) the power that is the seat (of all), the power of will, the power of action, and the power that is immediate (direct). The power of will is threefold: having the nature of Śrī, Bhūmi, and Nīlā; of auspicious form; of the form of splendor. She becomes of the forms of Soma, Sūrya, and Agni. As Soma in essence she brings forth the plants—having the nature of the wish-fulfilling tree’s flowers, fruits, creepers, and shrubs; having the nature of medicines and remedies; of the form of nectar; bestowing upon the gods the fruit of the great Soma-rite; producing satisfaction by nectar—(nourishing) the gods by food, cattle by grass, and each class of living beings accordingly.