Verse 14
Sita
सूर्यादिसकलभुवनप्रकाशिनी दिवा च रात्रिः कालकलानिमेषमारभ्य घटिकाष्टयामदिवसवाररात्रिभेदेन पक्षमासर्त्वयनसंवत्सरभेदेन मनुष्याणां शतायुःकल्पनया प्रकाशमाना चिरक्षिप्रव्यपदेशेन निमेषमारभ्य परार्धपर्यन्तं कालचक्रं जगच्चक्रमित्यादिप्रकारेण चक्रवत्परिवर्तमानाः सर्वस्यैतस्यैव कालस्य विभागविशेषाः प्रकाशरूपाः कालरूपा भवन्ति॥१४॥
सूर्य-आदि-सकल-भुवन-प्रकाशिनी । दिवा । च । रात्रिः । काल-कला-निमेषम्-आरभ्य । घटिका । अष्ट-याम । दिवस । वार । रात्रि-भेदेन । पक्ष । मास । ऋतु । अयन । संवत्सर-भेदेन । मनुष्याणाम् । शत-आयुः-कल्पनया । प्रकाशमाना । चिर-क्षिप्र-व्यपदेशेन । निमेषम्-आरभ्य । पर-अर्ध-पर्यन्तम् । काल-चक्रम् । जगत्-चक्रम् । इति-आदि-प्रकारेण । चक्र-वत् । परि-वर्तमानाः । सर्वस्य । एतस्य । एव । कालस्य । विभाग-विशेषाः । प्रकाश-रूपाः । काल-रूपाः । भवन्ति ।
sūryādisakalabhuvanaprakāśinī divā ca rātriḥ kālakalānimeṣam ārabhya ghaṭikāṣṭayāmadivasavārarātribhedena pakṣamāsartvayanasaṃvatsarabhedena manuṣyāṇāṃ śatāyuḥkalpanayā prakāśamānā cira-kṣipra-vyapadeśena nimeṣam ārabhya parārdhaparyantaṃ kālacakraṃ jagaccakram ityādiprakāreṇa cakravat parivartamānāḥ sarvasyaitasyaiva kālasya vibhāgaviśeṣāḥ prakāśarūpāḥ kālarūpā bhavanti ||14||
وہی (دیوی) سورج سے لے کر تمام جہانوں کو روشن کرنے والی ہے؛ وہی دن اور رات ہے۔ نیمیش سے اور اس کی باریک تقسیمات سے لے کر گھٹیکا، یام، دن، ہفتے کے دن، اور رات کے امتیازات تک؛ پھر پکش، ماس، رِتو، اَیَن اور سَنوَتسر کے فرق تک؛ اور انسانوں کی رائج پیمائش کے مطابق سو برس کی عمر کے تصور تک—وہ ‘طویل’ اور ‘مختصر’ کے نام سے ظاہر ہوتی ہے، نیمیش سے لے کر پراردھ تک۔ وہی کال چکر، جگت چکر وغیرہ ہے، جو چکر کی طرح گردش کرتا ہے۔ یہ سب اسی ایک زمان (کال) کی خاص خاص تقسیمیں ہیں—جو نور کی صورت بھی ہیں اور زمان کی صورت بھی۔
She, who illumines all the worlds beginning with the sun, (appears as) day and night; beginning from the time-unit called the nimeṣa and its subdivisions, through the distinctions of ghaṭikā, yāma, day, weekday, and night; through the distinctions of fortnight, month, season, solstice, and year; and through the human convention of a hundred-year lifespan—manifesting as ‘long’ and ‘short’ (time), from a nimeṣa up to a parārdha—(she is) the wheel of time, the wheel of the world, and so forth, revolving like a wheel. All these are particular divisions of that very time, having the nature of illumination and having the nature of time.