HomeUpanishadsNirvanaVerse 14
Previous Verse
Next Verse

Verse 14

Nirvana

ऊर्ध्वाम्नायः। निरालम्बपीठः। संयोगदीक्षा। वियोगोपदेशः। दीक्षासन्तोषपानं च। द्वादशादित्यावलोकनम्। विवेकरक्षा। करुणैव केलिः। आनन्दमाला। एकान्तगुहायां मुक्तासनसुखगोष्ठी। अकल्पितभिक्षाशी। हंसाचारः। सर्वभूतान्तर्वर्ती हंस इति प्रतिपादनम्॥१२–२४॥

ऊर्ध्व-आम्नायः । निरालम्ब-पीठः । संयोग-दीक्षा । वियोग-उपदेशः । दीक्षा-सन्तोष-पानम् च । द्वादश-आदित्य-अवलोकनम् । विवेक-रक्षा । करुणा एव केलिः । आनन्द-माला । एकान्त-गुहायाम् मुक्त-आसन-सुख-गोष्ठी । अ-कल्पित-भिक्षा-आशी । हंस-आचारः । सर्व-भूत-अन्तः-वर्ती हंसः इति प्रतिपादनम् ॥

ūrdhvāmnāyaḥ | nirālambapīṭhaḥ | saṃyogadīkṣā | viyogopadeśaḥ | dīkṣāsantoṣapānaṃ ca | dvādaśādityāvalokanam | vivekarakṣā | karuṇaiva keliḥ | ānandamālā | ekāntaguhāyāṃ muktāsanasukhagoṣṭhī | akalpitabhikṣāśī | haṃsācāraḥ | sarvabhūtāntarvartī haṃsa iti pratipādanam ||12–24||

(یہ اوصاف/ریاضات ہیں:) اُردھوامنایہ، یعنی اوپر کی روحانی روایت؛ نِرالَمب پیٹھ، یعنی بے سہارا آسن؛ سَمیوگ دیکشا، یعنی اتحاد کی دیक्षा؛ ویوگ اُپدیش، یعنی بے ربطی/ویراغیہ کی تعلیم؛ اور دیक्षा کی قناعت کا رس پینا؛ بارہ آدتیوں کا مراقبہ؛ وِویک کی نگہبانی؛ کرُونا ہی کو لیلا بنانا؛ آنند کی مالا؛ خلوت کی غار میں مُکتی آسن کی سُکھ بھری مجلس؛ بے ساختہ بھکشا کھانے والا؛ ہنس آچار؛ اور یہ تعلیم کہ ہنس تمام جانداروں کے باطن میں مقیم ہے۔

(These are the characteristics/observances:) the ‘upper’ transmission; the supportless seat; initiation into union; instruction in detachment; and the drinking of the contentment of initiation; contemplation of the twelve Ādityas; safeguarding of discrimination; compassion alone as play; a garland of bliss; in the solitary cave, a pleasant assembly in the posture of liberation; one who eats unpremeditated alms; the conduct of the Haṃsa; and the teaching that the Haṃsa dwells within all beings.

Jīvanmukti; Ātman as immanent Brahman (sarvabhūtāntarvartin)Mahavakya: Indirect—aligns with ‘Tat Tvam Asi’/‘Aham Brahmāsmi’ through the immanence of the one Self in all beings.AtharvaChandas: Prose (gadyam)