HomeUpanishadsAmritnadaVerse 18
Previous Verse
Next Verse

Verse 18

Amritnada

भूमिभागे समे रम्ये सर्वदोषविवर्जिते ।

कृत्वा मनोमयीं रक्षां जप्त्वा चैवाथ मण्डले ॥

पद्मकं स्वस्तिकं वापि भद्रासनमथापि वा ।

बद्ध्वा योगासनं सम्यगुत्तराभिमुखः स्थितः ॥

नासिकापुटमङ्गुल्या पिधायैकेन मारुतम् ।

आकृष्य धारयेदग्निं शब्दमेवाभिचिन्तयेत् ॥१८–२०॥

भूमि-भागे । समे । रम्ये । सर्व-दोष-विवर्जिते ।

कृत्वा । मनः-मयीम् । रक्षाम् । जप्त्वा । च । एव । अथ । मण्डले ।

पद्मकम् । स्वस्तिकम् । वा । अपि । भद्र-आसनम् । अथ । अपि । वा ।

बद्ध्वा । योग-आसनम् । सम्यक् । उत्तर-अभिमुखः । स्थितः ।

नासिका-पुटम् । अङ्गुल्या । पिधाय । एकेन । मारुतम् ।

आकृष्य । धारयेत् । अग्निम् । शब्दम् । एव । अभिचिन्तयेत् ।

bhūmibhāge same ramye sarvadoṣavivarjite |

kṛtvā manomayīṃ rakṣāṃ japtvā caivātha maṇḍale ||

padmakaṃ svastikaṃ vāpi bhadrāsanam athāpi vā |

baddhvā yogāsanaṃ samyag uttarābhimukhaḥ sthitaḥ ||

nāsikāpuṭam aṅgulyā pidhāyaikena mārutam |

ākṛṣya dhārayed agniṃ śabdam evābhicintayet ||18–20||

ہموار، خوشگوار اور ہر عیب سے پاک زمین پر ‘منومئی رکشا’ قائم کر کے اور منڈل میں جپ کر کے، پدمک، سوستک یا بھدرآسن میں سے کسی یوگ آسن کو درست باندھ کر شمال رُخ ہو کر بیٹھے۔ ایک انگلی سے ایک نتھنا بند کر کے پران (مارُت) کو اندر کھینچے، باطنی آگنی کو دھارے اور صرف ‘شبد’ ہی کا دھیان کرے॥۱۸–۲۰॥

On a level, pleasant piece of ground free from all defects, having made a mental protection (manomayī rakṣā) and having performed japa in a maṇḍala, one should assume a yogic posture properly—padmaka, svastika, or bhadrāsana—standing/sitting facing north. Closing one nostril with a finger, one should draw in the breath (māruta) and retain the fire (agni); one should contemplate sound alone.

Nāda (inner sound) and prāṇa; yogic sādhanā as support for Self-realizationMahavakya: Indirect—yogic purification and nāda-upāsanā are presented as preparatory/auxiliary means (sādhana) toward non-dual insight taught by mahāvākyas.AtharvaChandas: Mixed śloka (predominantly Anuṣṭubh); procedural yogic verses rather than strict Vedic metrical recitation.