Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 91

Devanagari script

सा बभौ कांतिसर्वस्वकोशः कुसुमधन्वनः । उर्वश्यनल्पसामान्यलावण्यामृतवाहिनी

Transliteration

sā babhau kāṃtisarvasvakośaḥ kusumadhanvanaḥ | urvaśyanalpasāmānyalāvaṇyāmṛtavāhinī

Translation

وہ یوں درخشاں ہوئی گویا پُھولوں کے کمان والے کام دیو کے لیے ساری کانتی کا خزانہ ہو؛ حسن کے امرت کی بہتی ہوئی نہر—اُروشی جیسی اپسراؤں میں بھی نایاب۔

Word by Word

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• बभौ: shone, appeared
• बभौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• कांतिसर्वस्वकोशः: a treasury of all radiance
• कांतिसर्वस्वकोशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कान्ति (प्रातिपदिक) + सर्वस्व (प्रातिपदिक) + कोश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — बहुपद-तत्पुरुषः: कान्तेः सर्वस्वं (यस्य) सः कोशः; उपमेय-रूपेण स्त्री (सा) प्रति पुंलिङ्ग-प्रातिपदिक-प्रयोगः (काव्य)

• कुसुमधन्वनः: (like) the flower-bowed one (Cupid)
• कुसुमधन्वनः: Karta (Apposition/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कुसुम (प्रातिपदिक) + धन्वन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — तत्पुरुषः: कुसुमैः धन्वा (धनुषा) यस्य (मन्मथस्य) / 'flower-bowed (Cupid)'

• उर्वश्यनल्पसामान्यलावण्यामृतवाहिनी: bearing nectar-like beauty extraordinary even for Urvaśī
• उर्वश्यनल्पसामान्यलावण्यामृतवाहिनी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उर्वशी (प्रातिपदिक) + अनल्प (प्रातिपदिक) + सामान्य (प्रातिपदिक) + लावण्य (प्रातिपदिक) + अमृत (प्रातिपदिक) + वाहिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — बहुपद-तत्पुरुषसमासः; विशेषणम् (सा): उर्वश्याः अनल्पसामान्यं (असाधारणं) लावण्यामृतं वहति इति

Speaker

Brahmā (deduced; Vaiṣṇava Khaṇḍa narrative frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A personified vision of Ayodhyā’s beauty: she appears as the very treasury of radiance for Kāma, surpassing even Urvaśī—like a river flowing with nectar of loveliness.

Characters & Entities

• Kusumadhanvan (Kāma)
• Urvaśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic māhātmyas often depict beauty as a power that can test ascetic steadiness, underscoring vigilance and self-mastery in dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The scene remains the Raibhya āśrama region; the verse heightens the sanctified narrative atmosphere rather than naming a new tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is descriptive, setting up a dharmic trial motif common in āśrama narratives.