Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 36

तद्वशेऽदाच्च स मुनिर्धनं सकलमुत्तमम् । तद्रक्षायै प्रयत्नेन यक्षं स्थापितवानसौ

tadvaśe'dācca sa munirdhanaṃ sakalamuttamam | tadrakṣāyai prayatnena yakṣaṃ sthāpitavānasau

اسے اپنے قابو میں لا کر اُس مُنی نے وہ سارا بہترین مال و دولت حوالے کروا دیا؛ پھر اس کی حفاظت کے لیے پوری کوشش سے ایک یَکش کو نگہبان مقرر کیا۔

तद्वशेunder his control
तद्वशे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + वश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (तस्य वशः = तद्वशः), अधिकरणे प्रयोगः
अदात्gave
अदात्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलङ् (Imperfect/भूत), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सः इत्यस्य समनाधिकरण
धनम्wealth
धनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
सकलम्entire
सकलम्:
Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; धनम् इत्यस्य विशेषणम्
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; धनम् इत्यस्य विशेषणम्
तद्रक्षायैfor its protection
तद्रक्षायै:
Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + रक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (तस्य रक्षा)
प्रयत्नेनwith effort
प्रयत्नेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
यक्षम्a yakṣa (guardian spirit)
यक्षम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
स्थापितवान्appointed/installed
स्थापितवान्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formकृदन्त (क्तवत्/Perfect participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तरि प्रयोगः—‘having established/appointed’
असौthat very one (he)
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम; सः/मुनिः इत्यस्य पुनर्निर्देशः

Brahmā (deduced; Vaiṣṇavakhaṇḍa narration style)

Tirtha: Ayodhyā (Sarayū-kṣetra)

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis/assembly (contextual)

Scene: Viśvāmitra, austere and radiant, compels the transfer of excellent wealth and ritually stations a Yakṣa as guardian—an unseen protective presence at the edge of the sacred precinct.

V
Viśvāmitra (context)
Y
Yakṣa
H
Hariścandra (context)

FAQs

Power and wealth are to be restrained and protected within dharmic order, not left to chaos or exploitation.

The Ayodhyā tīrtha associated with the Dhana-Yakṣa tradition and guardianship motif.

None; it describes the establishment of a guardian Yakṣa as part of the site’s sacred history.