Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 100

अगस्त्य उवाच । इति शप्ता रुषा तेन मुनिना सा शुभेक्षणा । उवाच वनिता भूत्वा प्रांजलिर्मुनिमादरात्

agastya uvāca | iti śaptā ruṣā tena muninā sā śubhekṣaṇā | uvāca vanitā bhūtvā prāṃjalirmunimādarāt

اگستیہ نے کہا: اُس مُنی نے غصّے میں جب اُسے شاپ دیا تو وہ نیک نظر والی دیوی گویا انسانی عورت بن گئی۔ پھر ہاتھ جوڑ کر ادب سے اُس مُنی سے مخاطب ہوئی۔

अगस्त्यःAgastya
अगस्त्यः:
Karta (Speaker/Subject)
TypeNoun
Rootअगस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वक्तृ-निर्देशः
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)
शप्ताcursed
शप्ता:
Karta (Subject-qualifier)
TypeVerb
Rootशप् (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (Past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘शप्ता’ = शप्ताऽभवत्
रुषाby anger
रुषा:
Karana (Instrument/Cause)
TypeNoun
Rootरुष्/रोष (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
तेनby him
तेन:
Karana/Agent-marker (by him)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
मुनिनाby the sage
मुनिना:
Kartr̥ (Agent in passive sense)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
साshe
सा:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
शुभेक्षणाof auspicious gaze
शुभेक्षणा:
Karta (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootशुभ + ईक्षण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (सा)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
वनिताthe woman
वनिता:
Karta (Apposition to subject)
TypeNoun
Rootवनिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अपि ‘स्त्री’ इत्यर्थे
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive), अव्ययवत्; ‘भूत्वा’ = having become
प्राञ्जलिःwith folded hands
प्राञ्जलिः:
Karta (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootप्राञ्जलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (सा—स्त्रीलिङ्गे अपि पुंरूपेण प्रयोगः) = ‘हस्ताञ्जलिं कृत्वा’
मुनिम्the sage
मुनिम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आदरात्out of respect
आदरात्:
Hetu (Cause)
TypeNoun
Rootआदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; हेतौ (cause)

Agastya

Scene: A radiant apsaras, now appearing as a mortal woman due to a sage’s curse, stands with folded hands before an austere ṛṣi in a forest hermitage; Agastya narrates the episode.

A
Agastya
R
Raibhya
U
Urvāśī

FAQs

When confronted with the consequences of wrongdoing, humility and respectful supplication are presented as the first steps toward purification and relief.

Ayodhyā is the narrative frame; the next verses identify the particular purifying tīrtha within Ayodhyā.

Not yet; the verse sets the scene for the instruction of bathing at a sacred tīrtha.