Home›Skanda Purana›Vishnu Khanda›Ayodhya Mahatmya›Adhyaya 7›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 1

Devanagari script

अगस्त्य उवाच । तीर्थमन्यत्प्रवक्ष्यामि क्षीरोदकमिति स्मृतम् । सीताकुण्डाच्च वायव्ये वर्त्तते गुणसुन्दरम् । पुण्यैकनिचयस्थानं सर्वदुःखविनाशनम्

Transliteration

agastya uvāca | tīrthamanyatpravakṣyāmi kṣīrodakamiti smṛtam | sītākuṇḍācca vāyavye varttate guṇasundaram | puṇyaikanicayasthānaṃ sarvaduḥkhavināśanam

Translation

اگستیہ نے کہا: میں ایک اور تیرتھ بیان کرتا ہوں جو ‘کشیرو دک’ کے نام سے یاد کیا جاتا ہے۔ سیتا کنڈ کے شمال مغرب میں وہ واقع ہے، نیک اوصاف سے حسین—ثواب کے ذخیرے کی جگہ اور ہر غم کو مٹانے والا۔

Word by Word
agastyaḥAgastya
agastyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootagastya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
tīrthama sacred ford/place
tīrtham:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
anyatanother
anyat:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम् (qualifying tīrtham)
pravakṣyāmiI shall describe
pravakṣyāmi:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-vac (धातु)
Formलृट् (simple future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपदम्
kṣīra-udakammilk-like water; ‘Kṣīrodaka’
kṣīra-udakam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkṣīra (प्रातिपदिक) + udaka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारयः—क्षीरं यद् उदकम्
itithus
iti:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formनामनिर्देश/उद्धरण-अव्यय (quotative)
smṛtamis known/called
smṛtam:
Kriya (Predicative/विधेय)
TypeAdjective
Rootsmṛ (धातु)
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विधेय-विशेषणम् (predicate: ‘is called/remembered’)
sītā-kuṇḍātfrom Sītā’s pond
sītā-kuṇḍāt:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootsītā (प्रातिपदिक) + kuṇḍa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (sītāyāḥ kuṇḍāt)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
vāyavyein the northwest
vāyavye:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootvāyavya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (दिशावाचक), सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; दिक्-विशेषः (northwest)
varttateexists/is situated
varttate:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvṛt (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपदम्
guṇa-sundarambeautiful with virtues
guṇa-sundaram:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootguṇa (प्रातिपदिक) + sundara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (qualifying tīrtham/kṣīrodakam)
puṇya-eka-nicaya-sthānama place that is a single storehouse of merit
puṇya-eka-nicaya-sthānam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpuṇya (प्रातिपदिक) + eka (प्रातिपदिक) + nicaya (प्रातिपदिक) + sthāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुषः—पुण्यानाम् एकः निचयः यस्मिन् तत् स्थानम्; विशेषणम्
sarva-duḥkha-vināśanamdestroyer of all sorrow
sarva-duḥkha-vināśanam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + duḥkha (प्रातिपदिक) + vināśana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुषः—सर्वेषां दुःखानां विनाशनम्; विशेषणम्
Speaker

Agastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kṣīrodaka

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: Sage Agastya, seated in a hermitage setting, points out a luminous tīrtha called Kṣīrodaka; the water appears milky-bright, with lotuses and gentle ripples; a path leads northwest from Sītākuṇḍa.

Characters & Entities
A
Agastya
K
Kṣīrodaka
S
Sītākuṇḍa

FAQs

Sacred geography is a dharmic map: approaching the right tīrtha with faith gathers puṇya and removes duḥkha.

Kṣīrodaka tīrtha, situated northwest of Sītākuṇḍa in the Ayodhyā sacred landscape.

No specific rite yet—this verse introduces the tīrtha and its location and praise.

←Previous Verse
Next Verse→