Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 39

Devanagari script

श्रीभगवानुवाच । जानामि विबुधाः सर्वमभिप्रायं समाधितः । दैतेयैर्विक्रमाक्रान्तं पदं समरदर्पितैः

Transliteration

śrībhagavānuvāca | jānāmi vibudhāḥ sarvamabhiprāyaṃ samādhitaḥ | daiteyairvikramākrāntaṃ padaṃ samaradarpitaiḥ

Translation

شری بھگوان نے فرمایا: اے دیوتاؤ، میں سمادھی میں ثابت قدم ہو کر تمہارا سارا منشا جانتا ہوں۔ جنگی غرور اور زورِ بازو میں مست دَیتیہ تمہاری جگہ پر چڑھ آئے ہیں اور اسے پامال کر چکے ہیں۔

Word by Word

• श्री-भगवान्: the Blessed Lord
• श्री-भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + भगवान् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (श्रीमान् भगवान्); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• जानामि: I know
• जानामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• विबुधाः: O gods/wise ones
• विबुधाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विबुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संबोधनार्थे (vocative-sense)

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अभिप्रायम्: intention
• अभिप्रायम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अभिप्राय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• समाधितः: composed/collected (in samādhi)
• समाधितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: समाधि (प्रातिपदिक) + त (कृत्)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) ‘समाधित’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• दैतेयैः: by the Daityas
• दैतेयैः: Karta (Agent in passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दैतेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• विक्रम-आक्रान्तम्: overrun by valorous assault
• विक्रम-आक्रान्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विक्रम (प्रातिपदिक) + आक्रान्त (आ√क्रम् धातु + त कृत्)
• Form: तत्पुरुष-समास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• पदम्: position/realm
• पदम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• समर-दर्पितैः: made proud by battle
• समर-दर्पितैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: समर (प्रातिपदिक) + दर्पित (दृप् धातु + इत कृत्)
• Form: तत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

Speaker

Śrī Bhagavān (Viṣṇu/Garuḍadhvaja)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Vibudhāḥ (the devas)

Visual Art Cues

Scene: The Lord addresses the bowed devas with calm authority; behind them, a shadowy suggestion of Daityas occupying celestial seats; the Lord’s face shows composed resolve—peaceful yet ready to act.

Characters & Entities

• Śrī Bhagavān (Viṣṇu)
• Devas (Vibudhāḥ)
• Daityas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Lord is omniscient and responsive; when dharma is threatened, divine guidance arises to restore balance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ayodhyā is the broader sacred geography of this section; this verse sets up the divine plan connected to that holy city.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the emphasis is on the Lord’s awareness and the cosmic struggle affecting dharma.