Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 19

Devanagari script

पीतांबरमतिस्मेरविकाशद्भावभावितम् । बिभ्रतं कुण्डलं स्थूलं कर्णाभ्यां मौक्तिकोज्ज्वलम्

Transliteration

pītāṃbaramatismeravikāśadbhāvabhāvitam | bibhrataṃ kuṇḍalaṃ sthūlaṃ karṇābhyāṃ mauktikojjvalam

Translation

انہوں نے اُسے دیکھا جو پیلا لباس (پیتامبر) پہنے ہوئے تھا، نرم مسکراہٹ کی تابناک شان سے معمور؛ اور جس کے کانوں میں بڑے کُنڈل تھے جو موتیوں کی چمک سے روشن تھے۔

Word by Word

• pīta: yellow
• pīta: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: pīta (कृदन्त; √pā/पा)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासपूर्वपद

• ambara: garment
• ambara: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: ambara (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासमध्यपद

• ati: very; exceedingly
• ati: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ati (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपसर्ग/अतिशयार्थक अव्यय (intensifier) — समासपूर्वपद

• smera: smiling; gentle
• smera: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: smera (प्रातिपदिक)
• Form: प्रातिपदिक — समासमध्यपद

• vikāśat: blooming; expanding
• vikāśat: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: vikāśat (कृदन्त; √kāś/काश् with vi-)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), प्रातिपदिकरूप — समासमध्यपद

• bhāva: state; expression
• bhāva: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: bhāva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रातिपदिक — समासमध्यपद

• bhāvita: imbued; made expressive
• bhāvita: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: bhāvita (कृदन्त; √bhū/भू caus. √bhāv/भाव्)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समस्तपद (pītāṃbara-ati-smera-vikāśad-bhāva-bhāvita)

• bibhratam: bearing; wearing
• bibhratam: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: bibhrat (कृदन्त; √bhṛ/भृ)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (describing the one being praised)

• kuṇḍalam: earring
• kuṇḍalam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: kuṇḍala (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• sthūlam: large; thick
• sthūlam: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sthūla (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; kuṇḍalam इति विशेषणम्

• karṇābhyām: with (both) ears
• karṇābhyām: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: karṇa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), द्विवचन

• mauktika: pearl
• mauktika: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: mauktika (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/विशेषणप्रातिपदिक — समासपूर्वपद

• ujjvalam: bright with pearls
• ujjvalam: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ujjvala (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समस्तपद (mauktika-ujjvala) kuṇḍalam इति विशेषणम्

Speaker

Narrator (contextual description preceding Śiva’s hymn)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Viṣṇu in yellow garments, a gentle smile blooming; large pearl-bright earrings gleam at his ears, enhancing the calm, auspicious splendor.

Characters & Entities

• Viṣṇu (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Lord’s auspicious form (śubha-rūpa) becomes a support for devotion and steady contemplation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ayodhyā, presented as a sacred landscape where divine presence is vividly encountered.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the emphasis is on darśana and devotional remembrance.