Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 28

तस्मात्तिलोदकीस्नानं सर्वपापहरं मुने । कर्त्तव्यं सुप्रयत्नेन प्राणिभिर्धर्मकांक्षिभिः । स्नानं दानं व्रतं होमं सर्वमक्षयतां व्रजेत्

tasmāttilodakīsnānaṃ sarvapāpaharaṃ mune | karttavyaṃ suprayatnena prāṇibhirdharmakāṃkṣibhiḥ | snānaṃ dānaṃ vrataṃ homaṃ sarvamakṣayatāṃ vrajet

پس اے مُنی! تیلودکی میں غسل—جو تمام گناہوں کو ہر لیتا ہے—دھرم کے خواہاں جانداروں کو بڑی کوشش سے کرنا چاہیے۔ وہاں غسل، دان، ورت اور ہوم—ہر عمل اَکشَی (لازوال) پھل کو پہنچتا ہے۔

तस्मात्therefore
तस्मात्:
Sambandha (Logical connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formहेतौ/तस्मात्-इत्यव्ययीभाववत् प्रयोगः (indeclinable sense: therefore)
तिलोदकीस्नानम्bathing in Tilodakī
तिलोदकीस्नानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतिलोदकी + स्नान (प्रातिपदिक)
Formसमास: तत्पुरुष (षष्ठी-तत्पुरुष: तिलोदक्याः स्नानम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
सर्वपापहरम्removing all sins
सर्वपापहरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + पाप + हर (धातु √हृ)
Formसमास: तत्पुरुष; कृदन्त (ण्वुल्/कर्तरि-प्रत्ययान्त: हर 'remover' as adjective); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; स्नानम् इति विशेषण
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
कर्त्तव्यम्should be done
कर्त्तव्यम्:
Kriya (Predicate complement/क्रिया)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु √कृ)
Formकृदन्त (तव्यत्/gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय-विशेषण (ought to be done)
सुप्रयत्नेनwith great effort
सुप्रयत्नेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसु + प्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formसमास: कर्मधारय; पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करणवाचक
प्राणिभिःby living beings
प्राणिभिः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्राणिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; कर्तृवाचक
धर्मकांक्षिभिःdesiring dharma
धर्मकांक्षिभिः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधर्म + कांक्षिन् (धातु √काङ्क्ष्)
Formसमास: तत्पुरुष (धर्मं कांक्षन्ति ये); पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; प्राणिभिः इति विशेषण
स्नानम्bathing
स्नानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
दानम्giving, charity
दानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
व्रतम्vow, observance
व्रतम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
होमम्fire-offering
होमम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (प्रयोगभेद), प्रथमा (1st), एकवचन
सर्वम्all (of these)
सर्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समाहारार्थे (collectively)
अक्षयताम्to imperishability
अक्षयताम्:
Gati/Karma (Goal/कर्म)
TypeNoun
Rootअक्षयता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; गत्यर्थक-क्रियायां लक्ष्य (to imperishability)
व्रजेत्may go, attains
व्रजेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootव्रज् (धातु √व्रज्)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन

Unspecified (addressing a muni within the Ayodhyāmāhātmya dialogue)

Tirtha: Tilodakī

Type: river

Listener: Muni (addressed: 'muṇe')

Scene: A sage instructs pilgrims at Tilodakī: some bathe, others distribute alms, some keep vrata marks, and a small homa fire burns on the bank; the river’s dark holy water glows; the atmosphere conveys ‘akṣaya’ through enduring light.

T
Tilodakī

FAQs

Pilgrimage becomes most fruitful when paired with intentional dharma—discipline, charity, vows, and worship—yielding akṣaya (imperishable) merit.

The Tilodakī tīrtha/river associated with Ayodhyā.

Tilodakī-snāna is recommended, along with dāna (charity), vrata (vows), and homa (oblations), performed with earnest effort.