Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 10

विश्वामित्रस्तपोनिष्ठस्तदा सानुरिवाऽचलः । दिव्यं वर्षसहस्रं स तस्थौ स्थिरमतिस्तदा

viśvāmitrastaponiṣṭhastadā sānurivā'calaḥ | divyaṃ varṣasahasraṃ sa tasthau sthiramatistadā

پھر تپ میں ثابت قدم وشوامتر، پہاڑ کی چوٹی کی مانند اٹل کھڑے رہے؛ ایک دیویہ ہزار برس تک اُن کی متی بے جنبش رہی۔

विश्वामित्रःViśvāmitra
विश्वामित्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ऋषिनाम
तपो-निष्ठःsteadfast in austerity
तपो-निष्ठः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootतपस् (प्रातिपदिक) + निष्ठ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (तपसि निष्ठः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (विश्वामित्रः)
तदाthen
तदा:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (then)
सानुःa mountain-peak
सानुः:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootसानु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (सानु), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपमान (like a peak)
इवlike
इव:
Upama-dyotaka (Comparative particle/उपमाद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमार्थक (like/as)
अचलःimmovable, firm
अचलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअचल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (विश्वामित्रः)
दिव्यम्divine
दिव्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (वर्षसहस्रम्)
वर्ष-सहस्रम्a thousand years
वर्ष-सहस्रम्:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (वर्षाणां सहस्रम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कालपरिमाण (accusative of duration)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
तस्थौstood, remained
तस्थौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
स्थिर-मतिḥsteady-minded
स्थिर-मतिḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्थिर (प्रातिपदिक) + मति (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (स्थिरा मतिः यस्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (सः/विश्वामित्रः)
तदाthen
तदा:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (then)

Narrator (Ayodhyāmāhātmya frame; Vaiṣṇavakhaṇḍa—traditionally Brahmā to Nārada)

Tirtha: Ayodhyā

Type: kshetra

Scene: Viśvāmitra stands in unwavering posture, eyes half-closed, surrounded by a subtle radiance; seasons pass—sun, rain, and wind implied—yet he remains like a mountain ridge.

V
Viśvāmitra

FAQs

Tapas supported by steadiness of mind is portrayed as a transformative spiritual force.

Ayodhyā provides the sacred narrative frame, though the verse emphasizes the ṛṣi’s austerity rather than a named tīrtha.

No explicit ritual; it describes prolonged tapas (austerity) and mental steadiness.