Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 79

पूजनीयौ प्रयत्नेन वस्त्रैश्च द्विजदंपती । कर्तव्यं च ततो भूरिदक्षिणादानमुत्तमम्

pūjanīyau prayatnena vastraiśca dvijadaṃpatī | kartavyaṃ ca tato bhūridakṣiṇādānamuttamam

برہمن جوڑے کی پوری کوشش کے ساتھ اور لباسوں کے ذریعے تعظیم کی جائے۔ اس کے بعد بہترین اور کثیر مقدار میں دَکشنَا (نذرانہ) دینا چاہیے۔

पूजनीयौworthy of worship
पूजनीयौ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpūj (धातु) → pūjanīya (कृदन्त)
Formअनीयर्/नीयत्-प्रत्ययान्त (gerundive: ‘worthy to be worshipped’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; द्विजदंपती इत्यस्य विशेषण
प्रयत्नेनwith effort
प्रयत्नेन:
Karaṇa (Means/करण)
TypeNoun
Rootprayatna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन
वस्त्रैःwith garments
वस्त्रैः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootvastra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), बहुवचन
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
द्विजदंपतीthe Brahmin couple (husband and wife)
द्विजदंपती:
Kartṛ (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक) + dampatī (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (द्विजयोः दंपती); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन
कर्तव्यम्should be done
कर्तव्यम्:
Kriyā (Predicate obligation/विधेय-क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु) → kartavya (कृदन्त)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/obligatory), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘(दानम्) कर्तव्यम्’
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (Temporal adverb/काल)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formअव्यय (क्रमवाचक adverb)
भूरिabundant, much
भूरि:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhūri (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् परिमाणवाचक विशेषण (indeclinable-like): ‘बहु/अत्यधिक’
दक्षिणादानम्gift of fees/donations
दक्षिणादानम्:
Kartṛ (Subject—thing to be done/कर्ता)
TypeNoun
Rootdakṣiṇā (प्रातिपदिक) + dāna (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (दक्षिणायाः दानम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उत्तमम्excellent, best
उत्तमम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootuttama (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; दक्षिणादानम् इत्यस्य विशेषण

Brahmā (deduced; Vaiṣṇava-khaṇḍa narration style)

Tirtha: Ayodhyā

Type: kshetra

Scene: A brāhmaṇa couple seated on a clean āsana receives folded garments and a dakṣiṇā offering from a devotee; attendants hold trays with cloth, coins, and flowers; a temple doorway frames the act.

D
Dvija-daṃpatī (brāhmaṇa couple)
D
Dakṣiṇā

FAQs

Ritual culminates in service: honoring dharma-bearers and giving generously seals the merit of worship.

Ayodhyā is the māhātmya context in which these concluding acts of charity are prescribed.

Honor a brāhmaṇa couple with garments and then give excellent, plentiful dakṣiṇā.