Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 7

Devanagari script

स्वर्गद्वारस्य विस्तारः पुराणज्ञैर्विशारदैः । स्वर्गद्वारसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति

Transliteration

svargadvārasya vistāraḥ purāṇajñairviśāradaiḥ | svargadvārasamaṃ tīrthaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati

Translation

سورگ دوار کی وسعت کو پُرانوں کے ماہر اور دانا علما نے بیان کیا ہے؛ سورگ دوار کے برابر کوئی تیرتھ نہ پہلے ہوا ہے اور نہ آئندہ ہوگا۔

Word by Word

• स्वर्गद्वारस्य: of the gate of heaven
• स्वर्गद्वारस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग-द्वार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (स्वर्गस्य द्वारम्)

• विस्तारः: extent; expanse
• विस्तारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विस्तार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पुराणज्ञैः: by the knowers of the Purāṇas
• पुराणज्ञैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पुराण-ज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (पुराणं जानन्ति)

• विशारदैः: (who are) learned
• विशारदैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: विशारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; ‘learned/adept’ (पुराणज्ञैः इति विशेषण)

• स्वर्गद्वारसमम्: equal to the gate of heaven
• स्वर्गद्वारसमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वर्ग-द्वार-सम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (स्वर्गद्वारेण समम्)

• तीर्थम्: a sacred ford/pilgrimage place
• तीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (negation particle)

• भूतम्: (has) been; existed
• भूतम्: Kriya (Predicate complement/क्रियापूरक)
• Type: Adjective
• Root: भूत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘been/existed’ (here: ‘has existed’)

• न: nor
• न: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय

• भविष्यति: will be
• भविष्यति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (simple future), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Agastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Svargadvāra

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Vipra/suvrata interlocutor

Visual Art Cues

Scene: A triumphant yet serene proclamation: learned sages (purāṇajña) gesture to a sanctified ghāṭ; above it, a symbolic celestial gateway opens in light, suggesting ‘no equal in past or future’.

Characters & Entities

• Agastya
• Svargadvāra
• Purāṇajñas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred tradition asserts hierarchies of merit among tīrthas, guiding pilgrims toward places of exceptional purifying power.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Svargadvāra is proclaimed incomparable among tīrthas.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it establishes Svargadvāra’s unique status to motivate pilgrimage and practice.