Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 82

Devanagari script

तदाप्रभृति तत्तीर्थं विख्यातिं परमां ययौ । वैशाखे मासि तीर्थस्य माहात्म्यं परमं स्मृतम्

Transliteration

tadāprabhṛti tattīrthaṃ vikhyātiṃ paramāṃ yayau | vaiśākhe māsi tīrthasya māhātmyaṃ paramaṃ smṛtam

Translation

اسی وقت سے وہ تیرتھ اعلیٰ ترین شہرت کو پہنچا۔ ماہِ ویشاکھ میں اس تیرتھ کی عظمت کو نہایت ممتاز طور پر یاد کیا جاتا ہے۔

Word by Word

• तदा: then
• तदा: Adhikaraṇa (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (adverb of time)

• प्रभृति: from then onward
• प्रभृति: Adhikaraṇa (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रभृति (अव्यय)
• Form: अव्यय, आरम्भार्थे ‘from (that time) onwards’

• तत्: that
• तत्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘तीर्थम्’ इति विशेषणम्

• तीर्थम्: sacred ford
• तीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• विख्यातिम्: fame
• विख्यातिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विख्याति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• परमाम्: supreme
• परमाम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘विख्यातिम्’ इति विशेषणम्

• ययौ: attained/went to
• ययौ: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• वैशाखे: in Vaiśākha
• वैशाखे: Adhikaraṇa (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वैशाख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; मासनाम

• मासि: in the month
• मासि: Adhikaraṇa (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• तीर्थस्य: of the tīrtha
• तीर्थस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• माहात्म्यम्: greatness/glory
• माहात्म्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• परमम्: supreme
• परमम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘माहात्म्यम्’ इति विशेषणम्

• स्मृतम्: is remembered/declared
• स्मृतम्: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेयविशेषणम् (is said/remembered)

Speaker

Agastya (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: (contextual) interlocutor in the ongoing dialogue of the section

Visual Art Cues

Scene: A sacred ford in Ayodhyā becomes renowned; pilgrims gather in Vaiśākha, listening to māhātmya recitation near calm waters and flowering trees.

Characters & Entities

• Tīrtha
• Vaiśākha
• Māhātmya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places gain enduring power through sanctifying events, and sacred time (Vaiśākha) intensifies their māhātmya.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The same Ayodhyā-region tīrtha established in the preceding narrative (connected with Śeṣa and Lakṣmaṇa).

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicit seasonal guidance: approach and practice at the tīrtha particularly in Vaiśākha.