Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 75

Devanagari script

तस्मादत्र प्रकर्तव्यं माधवे यत्नतो नरैः । स्नानं दानं हरिः पूज्यो ब्राह्मणाश्च विशेषतः । तीर्थे कृतेऽत्र मनुजैः सर्वकामफलप्रदः

Transliteration

tasmādatra prakartavyaṃ mādhave yatnato naraiḥ | snānaṃ dānaṃ hariḥ pūjyo brāhmaṇāśca viśeṣataḥ | tīrthe kṛte'tra manujaiḥ sarvakāmaphalapradaḥ

Translation

پس ماہِ مادھو (ویشاکھ) میں لوگوں کو چاہیے کہ یہاں پوری کوشش سے اشنان اور دان کریں؛ ہری کی پوجا کریں اور خاص طور پر برہمنوں کی تعظیم کریں۔ اس تیرتھ میں یہ اعمال انجام دیے جائیں تو انسانوں کو ہر مطلوبہ مراد کا پھل ملتا ہے۔

Word by Word

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (तस्मात्-प्रयोगः), अपादानार्थे/हेतौ; 'therefore/from that'

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक (locative adverb)

• प्रकर्तव्यम्: should be done
• प्रकर्तव्यम्: Vidhi (Injunction/विधि)
• Type: Verb
• Root: प्र + कृ (कृ धातु) → कर्तव्य (कृत्य-प्रत्यय)
• Form: कृत्य-प्रत्ययान्त (कर्तव्य), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-भावः 'to be done'

• माधवे: in Mādhava (month of Mādhava)
• माधवे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: माधव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• यत्नतः: with effort, diligently
• यत्नतः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्न (प्रातिपदिक) + तस् (तसिल्-प्रत्यय)
• Form: अव्यय, तसिलन्त-क्रियाविशेषण (manner adverb)

• नरैः: by men/people
• नरैः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• दानम्: charity, giving
• दानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• हरिः: Hari (Viṣṇu)
• हरिः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• पूज्यः: should be worshipped
• पूज्यः: Vidhi (Injunction/विधि)
• Type: Verb
• Root: पूज् (पूज् धातु) → पूज्य (कृत्य-प्रत्यय)
• Form: कृत्य-प्रत्ययान्त (पूज्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-भावः 'to be worshipped'

• ब्राह्मणाः: Brahmins
• ब्राह्मणाः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• विशेषतः: especially
• विशेषतः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेष (प्रातिपदिक) + तस् (तसिल्-प्रत्यय)
• Form: अव्यय, तसिलन्त-क्रियाविशेषण

• तीर्थे: at/in the sacred ford (tīrtha)
• तीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• कृते: when performed/done
• कृते: Kriya-vishesana (Circumstantial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: कृ (कृ धातु) → कृत (क्त-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; 'when done'

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक

• मनुजैः: by humans
• मनुजैः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनुज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• सर्वकामफलप्रदः: giver of the fruits of all desires
• सर्वकामफलप्रदः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + काम + फल + प्रद (प्रातिपदिक); प्रद = प्र + दा (दा धातु) → प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वकामानां फलस्य प्रदः)

Speaker

Narrator (Vaiṣṇavakhaṇḍa context; speaker not explicit in this verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā-tīrtha

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A structured pilgrimage day: devotees bathe at the ghat, then offer lamps and flowers to Hari in a shrine, distribute alms, and feed brāhmaṇas under a pavilion; the tīrtha is depicted as granting boons symbolically (kalpavṛkṣa/overflowing pot).

Characters & Entities

• Hari
• Mādhava (Vaiśākha)
• Brāhmaṇas
• Tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Diligent Vaiśākha observance—bathing, charity, Viṣṇu-worship, and honoring Brāhmaṇas—becomes highly fruitful when done at a tīrtha.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A tīrtha within the Ayodhyā Māhātmya section (Ayodhyā sacred region), praised as wish-fulfilling when properly approached.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (sacred bath), dāna (charity), Hari-pūjā (worship of Viṣṇu), and special honoring of Brāhmaṇas—especially in Vaiśākha.