Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 61

ततः शेषात्मतां यातं लक्ष्मणं सत्यसंगरम् । उवाच मधुरं शक्रः सुराणां तत्र पश्यताम्

tataḥ śeṣātmatāṃ yātaṃ lakṣmaṇaṃ satyasaṃgaram | uvāca madhuraṃ śakraḥ surāṇāṃ tatra paśyatām

پھر لکشمن کو—جو شیش کی حالت کو پہنچ چکا تھا اور سچ میں ثابت قدم تھا—دیکھ کر، دیوتاؤں کے دیکھتے دیکھتے شکر (اندر) نے شیریں کلام کہا۔

tataḥthen
tataḥ:
Adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (कालवाचक)
śeṣa-ātmatāmthe state of being Śeṣa (Śeṣa-nature)
śeṣa-ātmatām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśeṣa (प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक) + -tā (तद्धित)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भाववाचक -ताम्; तत्पुरुषः = 'śeṣasya ātmatā'
yātamhaving attained
yātam:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootyā (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'having attained' (लक्ष्मणम् इति विशेषण)
lakṣmaṇamLakṣmaṇa
lakṣmaṇam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootlakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
satya-saṃgaramtrue in battle; of truthful combat
satya-saṃgaram:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootsatya (प्रातिपदिक) + saṃgara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः = 'satye saṃgaraḥ yasya' (सत्ये संग्रामः/प्रतिज्ञा-युद्धः)
uvācasaid/spoke
uvāca:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
madhuramsweetly
madhuram:
Kriya-viseshana (Manner/प्रकार)
TypeAdjective
Rootmadhura (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (मधुरं उवाच)
śakraḥŚakra (Indra)
śakraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśakra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
surāṇāmof the gods
surāṇām:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन
tatrathere
tatra:
Adhikarana (Locative/देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (देशवाचक)
paśyatāmas they watched
paśyatām:
Adhikarana (Circumstantial/सापेक्ष)
TypeVerb
Rootpaśy (धातु; √dṛś)
Formलट् (Present), परस्मैपद, तृतीयपुरुष, बहुवचन; वर्तमानकाले 'while (they) were seeing' (सामान्यतः सति-सप्तमीभावार्थ)

Agastya

Tirtha: Sarayū-tīra (Śeṣa-lakṣmaṇa-sākṣitva)

Type: ghat

Scene: Lakṣmaṇa stands or sits in luminous composure, subtly transfigured with Śeṣa’s aura; Indra addresses him sweetly while devas watch in reverent astonishment; the Sarayū flows as a calm witness.

L
Lakṣmaṇa
Ś
Śeṣa (Ananta)
I
Indra (Śakra)
D
Devas

FAQs

True identity aligned with cosmic dharma is revealed; steadfast truth becomes a mark of divine nature.

Ayodhyā’s Sarayū vicinity, where Lakṣmaṇa’s divine identity is disclosed.

None; the verse is a recognition scene preceding Indra’s instruction.