Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 85

Devanagari script

सहैवाहं गता देव युद्धं जातं नृपैः सह । हारितं सैनिकैस्तस्य गता नष्टा दिशो दश

Transliteration

sahaivāhaṃ gatā deva yuddhaṃ jātaṃ nṛpaiḥ saha | hāritaṃ sainikaistasya gatā naṣṭā diśo daśa

Translation

اے پروردگار، میں بھی اس کے ساتھ گیا۔ اُن راجاؤں کے ساتھ جنگ چھڑ گئی۔ اس کی فوج شکست کھا گئی، اور میں دسوں سمتوں میں بھٹکتا ہوا بھاگ نکلا۔

Word by Word

• सह: together/with
• सह: Sahakāraka (Accompaniment/सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय; सह (सहकारक-प्रयोगः) = with

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक-निपात (emphatic particle)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; उत्तमपुरुष; एकवचन; प्रथमा (Nominative singular)

• गता: went
• गता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; कर्तरि-प्रयोगे ‘I (f.) went’

• देव: O god/lord
• देव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative); एकवचन

• युद्धम्: battle
• युद्धम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (here: subject of ‘जातम्’)

• जातम्: arose/occurred
• जातम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; ‘arose/occurred’

• नृपैः: by the kings
• नृपैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया (Instrumental); बहुवचन

• सह: with
• सह: Sahakāraka (Accompaniment/सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय; सह = with

• हारितम्: was carried off
• हारितम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हृ (धातु) → हारित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: णिच्-प्रत्ययान्त धातु (हारयति) से क्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; ‘was carried off/removed’

• सैनिकैः: by the soldiers
• सैनिकैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सैनिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया (Instrumental); बहुवचन

• तस्य: of him/of that
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी (Genitive); एकवचन

• गता: went
• गता: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; (repeated predicate)

• नष्टा: lost/ruined
• नष्टा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नश् (धातु) → नष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण (qualifying implied subject)

• दिशः: directions
• दिशः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; बहुवचन

• दश: ten
• दश: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक; अव्ययवत्/अविकारी; (qualifies ‘दिशः’)

Speaker

Mṛgyu

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A revered figure within the story (possibly a sage/king/deity depending on surrounding verses)

Visual Art Cues

Scene: A chaotic battlefield aftermath: broken chariots, scattered weapons, fleeing soldiers. The narrator figure runs with torn garments, looking back in terror, horizon spinning—ten directions symbolized by swirling banners and dust.

Characters & Entities

• kings (nṛpa)
• soldiers (sainika)
• ten directions (daśa diśaḥ)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Adharma culminates in defeat and disorientation; suffering becomes the narrative pressure that turns one toward sacred refuge.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The story sits within Vastrāpatha-kṣetra Māhātmya (Prabhāsa), preparing the ground for the tīrtha’s redemptive significance.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.