Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

Devanagari script

एतद्वस्त्रापथं क्षेत्रं रत्नधात्वोस्तथाऽकरम् । कथितं तव देवेशि पुनः संक्षेपतो मया

Transliteration

etadvastrāpathaṃ kṣetraṃ ratnadhātvostathā'karam | kathitaṃ tava deveśi punaḥ saṃkṣepato mayā

Translation

اے دیویشِی! یہ وسترآپتھ کا مقدّس کْشَیتر—جو جواہرات اور دھاتوں کی کان کے طور پر بھی مشہور ہے—میں نے تم سے پھر اختصار کے ساتھ بیان کر دیا۔

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — neuter nom/acc sg (demonstrative)

• वस्त्रापथम्: Vastrāpatha (name of the place/route)
• वस्त्रापथम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वस्त्र + पथ (प्रातिपदिके)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुषः: वस्त्रस्य पथः); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — masculine accusative singular

• क्षेत्रम्: the sacred field
• क्षेत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — neuter accusative singular (in apposition)

• रत्नधात्वोः: of gems and minerals/metals
• रत्नधात्वोः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: रत्न + धातु (प्रातिपदिके)
• Form: द्वन्द्व-समास (रत्नं च धातुः च); षष्ठी (6th/षष्ठी), द्विवचन — genitive dual

• तथा: also/thus
• तथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus/also)

• अकरम्: a mine (source)
• अकरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अकर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — neuter accusative singular

• कथितम्: has been told/described
• कथितम्: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु) → कथित (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — past passive participle; neuter nom/acc sg

• तव: to you/for you
• तव: Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन — genitive singular (2nd person pronoun)

• देवेशि: O goddess (lady of gods)
• देवेशि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवेशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन — vocative singular

• पुनः: again
• पुनः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: काल/पुनरावृत्ति-वाचक-अव्यय (adverb: again)

• संक्षेपतः: briefly
• संक्षेपतः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: संक्षेपतः (अव्यय)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त-अव्यय; प्रकारवाचक (adverb: briefly)

• मया: by me
• मया: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन — instrumental singular (1st person pronoun)

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Deveśi)

Visual Art Cues

Scene: A narrator addressing the Goddess, gesturing to a stylized map of Vastrāpatha with icons of shrines, mountains, and a glittering ‘mine’ motif symbolizing ratna-dhātu abundance.

Characters & Entities

• Vastrāpatha-kṣetra
• Devī (addressed as Deveśī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha is praised not only for worldly abundance but as a dharmic landscape whose true wealth is merit, remembrance, and sanctity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vastrāpatha-kṣetra in Prabhāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this verse functions as a concise recap of the kṣetra’s greatness.