Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

पंचगव्यूतिमात्रं तु तत्क्षेत्रं संप्रकीर्तितम् । मृगीकुण्डं च तत्रैव सर्वपातकनाशनम्

paṃcagavyūtimātraṃ tu tatkṣetraṃ saṃprakīrtitam | mṛgīkuṇḍaṃ ca tatraiva sarvapātakanāśanam

وہ مقدّس کْشَیتر پانچ گویوتی تک پھیلا ہوا بیان کیا گیا ہے۔ وہیں مِرگی کُنڈ بھی ہے—ایسا تالاب جو تمام گناہوں کا نाश کرتا ہے۔

पञ्चfive
पञ्च:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्या-विशेषणम्; नपुंसकलिङ्गे एकवचने प्रथमा/द्वितीया (अव्यक्त-समासाङ्गत्वात्) — numeral adjective; neuter sg nom/acc (as compound member)
गव्यूतिa measure of distance ‘gavyūti’
गव्यूति:
Viśeṣya (Qualified noun/विशेष्य)
TypeNoun
Rootगव्यूति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; (समासाङ्ग) — feminine (as compound member)
मात्रम्only to the extent; measure
मात्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — neuter accusative singular
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle); विरोध/अन्वयार्थक — particle (but/indeed)
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — neuter nominative singular (demonstrative)
क्षेत्रम्sacred field/place
क्षेत्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — neuter nominative singular
संप्रकीर्तितम्has been proclaimed/declared
संप्रकीर्तितम्:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+प्र+कीर्त् (धातु) → संप्रकीर्तित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — past passive participle; neuter nom sg
मृगीकुण्डम्the ‘Mṛgī’ pond
मृगीकुण्डम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमृगी + कुण्ड (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुषः: मृग्याः कुण्डम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — neuter nom/acc sg
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
एवjust/indeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic particle)
सर्वपातकनाशनम्destroyer of all sins
सर्वपातकनाशनम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + पातक + नाशन (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुषः: सर्वेषां पातकानां नाशनम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — neuter nom/acc sg; विशेषणरूपेण

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Mṛgīkuṇḍa (within Tailasāraṇika/Vastrāpatha-kṣetra)

Type: kund

Listener: Devī (implied)

Scene: A sacred pool named Mṛgīkuṇḍa within a marked five-gavyūti kṣetra boundary; pilgrims bathing at dawn, priests chanting, sin-symbols dissolving into ripples.

V
Vastrāpatha-kṣetra
M
Mṛgīkuṇḍa
G
gavyūti

FAQs

Sacred geography is not abstract: the Purāṇa defines a tīrtha’s bounds and highlights a specific kuṇḍa whose contact grants purification.

Mṛgīkuṇḍa within the Vastrāpatha-kṣetra of Prabhāsa.

The verse implies tīrtha-purification through the kuṇḍa (typically via snāna), though the act is not explicitly stated.