Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 33

Devanagari script

भोजनं सततं देयं यथाशक्त्या घृत प्लुतम् । तन्मया हि यतः प्राणा अतः पुष्यंति प्राणिनः

Transliteration

bhojanaṃ satataṃ deyaṃ yathāśaktyā ghṛta plutam | tanmayā hi yataḥ prāṇā ataḥ puṣyaṃti prāṇinaḥ

Translation

کھانا ہمیشہ دینا چاہیے، اپنی طاقت کے مطابق گھی سے آراستہ کر کے؛ کیونکہ اسی سے جان قائم رہتی ہے، اس لیے مخلوق غذا ہی سے پھلتی پھولتی ہے۔

Word by Word

• भोजनम्: food
• भोजनम्: Karma (Object to be given/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भोजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (1st/2nd), एकवचनम्; अत्र विधेय-वाक्ये प्रथमा (predicate-nominative sense)

• सततम्: always, continually
• सततम्: Kriya-viseshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सतत (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण)

• देयम्: should be given
• देयम्: Vidhi (Obligation predicate/विधेय)
• Type: Verb
• Root: √दा (धातु)
• Form: कृदन्त (तव्यत्/यत्-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; विधिलिङ्गार्थकं—‘to be given/should be given’

• यथाशक्त्या: according to one’s ability
• यथाशक्त्या: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय) + शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; समस्तपदम् अव्ययवत्; अर्थः—‘शक्त्यानुसारम्’; (तृतीया-एकवचन-आधारः ‘शक्त्या’ अन्तर्भूतः)

• घृतप्लुतम्: soaked with ghee
• घृतप्लुतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: घृत (प्रातिपदिक) + प्लुत (कृदन्त; √प्लु धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया/प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः—‘घृतेन प्लुतम्’ (soaked/filled with ghee)

• तन्मयाः: consisting of that (food)
• तन्मयाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), बहुवचनम्; तत्पुरुषः—‘तद्-मय’ (consisting of that)

• हि: indeed, for
• हि: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic/causal particle)

• यतः: because, since
• यतः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: यत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (सम्बन्ध-प्रदर्शक; ‘because/from which’)

• प्राणाः: vital breaths, lives
• प्राणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), बहुवचनम्

• अतः: therefore
• अतः: Nidana (Result marker/फल-निर्देशक)
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: अव्यय (तस्मात्-अर्थे; inferential particle)

• पुष्यन्ति: thrive, are nourished
• पुष्यन्ति: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पुष् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्

• प्राणिनः: living beings
• प्राणिनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्राणिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), बहुवचनम्

Speaker

Skanda (deduced from Māhātmya instruction tone)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A king / general audience within the māhātmya

Visual Art Cues

Scene: A continuous annadāna scene: large pots of food, servers ladling ghee over rice, lines of pilgrims and the poor receiving meals; the atmosphere is nourishing and orderly, suggesting ‘prāṇa’ being sustained.

Characters & Entities

• Vastrāpatha Kṣetra
• Prabhāsa Kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Food-giving is life-giving; consistent charity, suited to one’s capacity, is upheld as sustaining dharma itself.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vastrāpatha Kṣetra in the Prabhāsa Khaṇḍa setting, where anna-dāna is praised as especially fruitful.

What ritualistic prescription is mentioned?

Regular offering of meals, ideally with ghee, as part of ongoing dāna and hospitality.