Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

वाच्यः स पौंड्रको राजा त्वया हंत वचो मम । गृहीतचक्र एवाहं काशीमागम्य ते पुरीम्

Transliteration

vācyaḥ sa pauṃḍrako rājā tvayā haṃta vaco mama | gṛhītacakra evāhaṃ kāśīmāgamya te purīm

Translation

“اس پونڈ्रک راجہ سے میرا یہ پیغام کہنا: ‘میں ہاتھ میں چکر لیے کاشی آؤں گا، تیری اسی نگری میں۔’”

Word by Word

• वाच्यः: should be told/addressed
• वाच्यः: Karya (Obligation/विधेय)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: कृदन्त; भविष्यत्/विधेयार्थे यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/णीयत्-तुल्य: "to be spoken"), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सः: that
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पौंड्रकः: Pauṇḍraka
• पौंड्रकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पौंड्रक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• राजा: the king
• राजा: Apposition (Karta-viśeṣaṇa/कर्ता-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• हन्त: indeed!/alas!/lo!
• हन्त: Sambandha (Interjection/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हन्त (अव्यय)
• Form: अव्यय; विस्मय/उद्गार (interjection)

• वचः: words/message
• वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• मम: my
• मम: Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी, एकवचन

• गृहीतचक्रः: one who has taken up the discus
• गृहीतचक्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गृहीत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √ग्रह्) + चक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (गृहीतं चक्रं यस्य/गृहीत-चक्रः)

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphasis: only/indeed)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• काशीम्: Kāśī
• काशीम्: Karma (Goal/कर्म-गति)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आगम्य: having come to
• आगम्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-गम् (धातु)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया (having come)

• ते: your
• ते: Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी, एकवचन

• पुरीम्: city
• पुरीम्: Karma (Goal/कर्म-गति)
• Type: Noun
• Root: पुरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Speaker

Viṣṇu (speaking to the messenger/dūta)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages

Visual Art Cues

Scene: Kṛṣṇa/Vişṇu sends a firm message: he will come to Kāśī, entering the sacred city with the cakra in hand—an image of dharma arriving at the mokṣa-kṣetra.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Pauṇḍraka
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine justice is deliberate and direct; dharma is upheld through clear resolve, not impulsive wrath.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī) is explicitly named, presented as a significant royal-sacred city within Purāṇic geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is a command delivered through a messenger.