Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 16

पौंड्रकोक्तं त्वया यत्तु दूतवक्त्रेण मां प्रति । समुत्सृजेति चिह्नानि तच्च सर्वं त्यजाम्यहम्

pauṃḍrakoktaṃ tvayā yattu dūtavaktreṇa māṃ prati | samutsṛjeti cihnāni tacca sarvaṃ tyajāmyaham

“پونڈراک نے تمہارے منہ سے بطورِ قاصد مجھ سے جو کہا تھا—کہ ‘یہ نشانیاں چھوڑ دو’—وہ سب میں اب ترک کرتا ہوں۔”

पौंड्रकोक्तम्said by Pauṇḍraka
पौंड्रकोक्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootpauṃḍraka (प्रातिपदिक) + ukta (कृदन्त-प्रातिपदिक; √vac)
Formतत्पुरुष-समासः (पौंड्रकेन उक्तम्); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; वाक्यविषय-विशेषणम्
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीयपुरुष-सर्वनाम; तृतीया-विभक्तिः (करण/हेतु), एकवचनम्
यत्which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धसूचक-यत् (relative pronoun)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (particle), विरोध/विशेषार्थकः
दूतवक्त्रेणthrough the messenger’s mouth
दूतवक्त्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootdūta (प्रातिपदिक) + vaktra (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (दूतस्य वक्त्रम्); नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
प्रतिtowards
प्रति:
Adhikarana (Directional/अधिकरण-प्राय)
TypeIndeclinable
Rootprati (अव्यय)
Formअव्ययम्; उपसर्ग/पूर्वसर्ग-निपातः, ‘towards/against’ अर्थे
समुत्सृजdiscard, give up
समुत्सृज:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-ut-sṛj (धातु)
Formलोट्-लकारः (आज्ञार्थ/imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्ययम्; उद्धरण-समाप्तिसूचकः (quotative)
चिह्नानिinsignia, marks
चिह्नानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootcihna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; निर्देश-सर्वनाम
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)
सर्वम्all
सर्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
त्यजामिI abandon
त्यजामि:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Roottyaj (धातु)
Formलट्-लकारः (वर्तमान/Present), उत्तमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Viṣṇu (addressing the messenger and, by extension, Pauṇḍraka)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (contextual frame)

Type: kshetra

Listener: Naimiṣāraṇya sages

Scene: Kṛṣṇa speaks with controlled irony: ‘What Pauṇḍraka said through you—cast away the emblems—I abandon all that now,’ implying the futility of the demand and foreshadowing decisive action.

V
Viṣṇu
P
Pauṇḍraka
M
Messenger (Dūta)
C
Cihna (divine emblems)

FAQs

Dharma confronts falsehood on its own terms; the Lord’s words set the stage to reveal the emptiness of imposture.

No site is praised directly in this verse; it is part of the Prabhāsa-kṣetra māhātmya’s narrative material.

None; it is rhetorical dialogue about insignia.