Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 59

Devanagari script

कामक्रोधेन ये बद्धा लोभेन च वशीकृताः । अज्ञानतिमिराक्रांता मायातत्त्वे च संस्थिताः

Transliteration

kāmakrodhena ye baddhā lobhena ca vaśīkṛtāḥ | ajñānatimirākrāṃtā māyātattve ca saṃsthitāḥ

Translation

جو لوگ خواہش اور غضب میں بندھے ہوئے ہیں، لالچ کے تابع کر دیے گئے ہیں، جہالت کی تاریکی سے ڈھکے ہوئے ہیں، اور مایا کے تتو میں قائم ہیں—

Word by Word

• कामक्रोधेन: by desire and anger
• कामक्रोधेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: काम + क्रोध (प्रातिपदिक)
• Form: इतरेतर-द्वन्द्व (कामः च क्रोधः च); पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन (समाहार/समुदाय-रूपेण)

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• बद्धाः: bound
• बद्धाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: बन्ध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘ये’ इत्यस्य विशेषणम्

• लोभेन: by greed
• लोभेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: लोभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha/Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• वशीकृताः: subjugated/brought under control
• वशीकृताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वशी + कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त) ‘वशीकृत’ = वशं कृतः; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘ये’ इत्यस्य विशेषणम्

• अज्ञानतिमिराक्रान्ताः: overwhelmed by the darkness of ignorance
• अज्ञानतिमिराक्रान्ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अज्ञान + तिमिर + आक्रान्त (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: तत्पुरुष-समास (अज्ञानस्य तिमिरम्; तेन आक्रान्ताः); ‘आ-क्रम्’ धातोः क्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• मायातत्त्वे: in the principle of māyā
• मायातत्त्वे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: माया + तत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (मायायाः तत्त्वम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha/Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• संस्थिताः: situated/established
• संस्थिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम् + स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘ये’ इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: An allegorical scene: a human figure bound by serpentine cords labeled kāma, krodha, lobha; a dark veil of avidyā; behind it, the shimmering outline of Prabhāsa/Śiva-linga as the liberating light that will be revealed in subsequent verses.

Characters & Entities

• Kāma
• Krodha
• Lobha
• Ajñāna
• Māyā-tattva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It diagnoses the classic bonds—desire, anger, greed, and ignorance—framing them as māyā-based entanglements that the tīrtha’s grace will soon be shown to overcome.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The surrounding passage belongs to Prabhāsa-kṣetra māhātmya, preparing to state how even the bound may attain the highest end there.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this half-verse; it is doctrinal/diagnostic rather than prescriptive.