Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 22

महदादि विशेषांतं भूतजालं यदीरितम् । पंचविंशति संख्याकं तेषामीशो यतः स्मृतः

mahadādi viśeṣāṃtaṃ bhūtajālaṃ yadīritam | paṃcaviṃśati saṃkhyākaṃ teṣāmīśo yataḥ smṛtaḥ

مہت سے لے کر خاص عناصر تک جن بھوتوں/اصولوں کا مجموعہ کہا گیا ہے، وہ پچیس کی تعداد میں ہے؛ چونکہ وہ ان سب کا ایشور (مالک) یاد کیا جاتا ہے، اس لیے (وہ) بھوتیشور کہلاتا ہے۔

mahadādibeginning with Mahat
mahadādi:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahat (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (आदिः यस्य तत्)
viśeṣāntamending with Viśeṣa
viśeṣāntam:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootviśeṣa (प्रातिपदिक) + anta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (अन्तः यस्य/यावत् विशेषः)
bhūtajālamthe aggregate/network of beings/elements
bhūtajālam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootbhūta (प्रातिपदिक) + jāla (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (भूतानां जालम्)
yatwhich
yat:
Anvaya-sambandha (Relative pronoun/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम
īritamis stated/declared
īritam:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√īr (धातु)
Formकृदन्त—क्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगः
paṃcaviṃśatitwenty-five
paṃcaviṃśati:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpaṃca (प्रातिपदिक) + viṃśati (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; समासः—द्विगुः (पञ्च च विंशतिः)
saṃkhyākamhaving the number
saṃkhyākam:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsaṃkhyāka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
teṣāmof them
teṣām:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन
īśaḥthe Lord
īśaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootīśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
yataḥbecause/from whom
yataḥ:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootyatas (अव्यय)
Formअव्यय; कारणार्थक (causal)
smṛtaḥis remembered/considered
smṛtaḥ:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√smṛ (धातु)
Formकृदन्त—क्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Śiva (deduced)

Tirtha: Bhūteśvara

Type: kshetra

Listener: (ṛṣi assembly)

Scene: A teaching moment: the narrator/sage explains the 25 tattvas—from Mahat to the specific elements—while indicating the Bhūteśvara liṅga as the Lord over them; subtle cosmological diagram motifs appear around the shrine.

B
Bhūteśvara
M
Mahat
T
Tattva (25 principles)

FAQs

Śiva is praised not only as a deity of place but as the Lord of the entire tattva-structure underlying embodied existence.

Bhūteśvara at Prabhāsa Kṣetra, whose name is linked to lordship over the cosmic principles.

No direct rite here; it provides doctrinal grounding (tattva-meaning) that sanctifies the act of worship and pilgrimage.