Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15

Devanagari script

यस्तत्र भोजयेद्विप्रं षड्रसं विधिपूर्वकम् । एकेन भोजितेनैव कोटिर्भवति भोजिता

Transliteration

yastatra bhojayedvipraṃ ṣaḍrasaṃ vidhipūrvakam | ekena bhojitenaiva koṭirbhavati bhojitā

Translation

جو کوئی وہاں شرعی و ویدک طریقے کے مطابق چھ ذائقوں والا کھانا ایک برہمن کو کھلائے، تو صرف ایک کو کھلانے سے ہی ثواب ایسا ہوتا ہے گویا ایک کروڑ کو کھلایا گیا ہو۔

Word by Word

• यः: whoever
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (देशवाचक)

• भोजयेत्: should feed
• भोजयेत्: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु) [णिच् causative: भोजय-]
• Form: लोट्/विधिलिङ् (optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्; णिच्-प्रयोगः (causative)

• विप्रम्: a brāhmaṇa
• विप्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचनम्

• षड्रसम्: six-taste meal (six kinds of flavors)
• षड्रसम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: षट् (संख्या) + रस (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचनम्; द्विगुसमासः: 'षड् रसाः' (six tastes/dishes)

• विधिपूर्वकम्: according to proper procedure
• विधिपूर्वकम्: Sambandha (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: विधि (प्रातिपदिक) + पूर्वक (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावः (क्रियाविशेषणम्): 'विधिना पूर्वकम्' = विधिपूर्वकं (according to rule)

• एकेन: by one
• एकेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया (3rd) एकवचनम्; साधन/करण

• भोजितेन: by (a single) feeding
• भोजितेन: Karana (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: भोजित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √भुज्, णिच्; क्त)
• Form: नपुंसक/पुं, तृतीया एकवचनम्; 'भोजनकर्म' (act of feeding) इत्यर्थे

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात/particle): एवकारः (emphasis)

• कोटिः: a crore (ten million)
• कोटिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कोटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम्

• भवति: becomes
• भवति: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

• भोजिता: (the) fed person/guest
• भोजिता: Karta (Subject complement)
• Type: Noun
• Root: भोजित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √भुज्, णिच्; क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle used substantively): 'भोजितः' (one who has been fed)

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Saṃnihita vicinity)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: On the ghāṭa-side rest house near Saṃnihita, a pilgrim respectfully serves a brāhmaṇa a full meal of six tastes on a leaf-plate; attendants bring water for ācamana; the sacred kṣetra atmosphere suggests the merit multiplying to a crore.

Characters & Entities

• Saṃnihityā (tīrtha)
• Brāhmaṇa (vipra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Charity performed in a highly sanctified tīrtha multiplies in merit when done with proper reverence and ritual care.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Saṃnihityā tīrtha within Prabhāsa-kṣetra, praised in the Prabhāsakṣetra Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Feeding a brāhmaṇa with a complete six-taste meal (ṣaḍrasa) according to vidhi (proper procedure).