Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

देव्युवाच । तत्र संनिहिता प्रोक्ता या त्वया वृषभध्वज । कथं देव समायाता कुरुक्षेत्रान्महानदी । किं प्रभावा तु सा प्रोक्ता फलं स्नानादिकेन किम्

devyuvāca | tatra saṃnihitā proktā yā tvayā vṛṣabhadhvaja | kathaṃ deva samāyātā kurukṣetrānmahānadī | kiṃ prabhāvā tu sā proktā phalaṃ snānādikena kim

دیوی نے کہا: “اے وِرشبھ دھوج پروردگار! آپ نے وہاں سنّہِتا نامی ندی کے حاضر ہونے کا ذکر فرمایا تھا۔ اے دیو! وہ مہانَدی کُرُکشیتر سے کیسے آئی؟ اس کی تاثیر کیا ہے، اور اس میں اشنان وغیرہ سے کون سا پھل حاصل ہوتا ہے؟”

देवीthe Goddess
देवी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); परस्मैपदम्
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
संनिहिताpresent
संनिहिता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-नि-√धा (धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (Singular); क्त-प्रत्ययान्त — ‘present/nearby’
प्रोक्ताwas declared
प्रोक्ता:
Kriyā (Predicative/क्रिया-भाव)
TypeAdjective
Rootप्र-√वच् (धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (Singular); क्त-प्रत्ययान्त — ‘said/declared’
याwhich (she)
या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (Singular); सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular)
वृषभध्वजO Bull-bannered one
वृषभध्वज:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवृषभ-ध्वज (प्रातिपदिक; वृषभ + ध्वज)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular); बहुव्रीहिः — ‘वृषभो ध्वजः यस्य सः’ (epithet of Śiva)
कथम्how
कथम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
देवO god
देव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)
समायाताhas come
समायाता:
Kriyā (Predicative/क्रिया-भाव)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-√या (धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (Singular); क्त-प्रत्ययान्त — ‘arrived’
कुरुक्षेत्रात्from Kurukṣetra
कुरुक्षेत्रात्:
Apādāna (Ablative/source/अपादान)
TypeNoun
Rootकुरु-क्षेत्र (प्रातिपदिक; कुरु + क्षेत्र)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन (Singular)
महानदीthe great river
महानदी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा-नदी (प्रातिपदिक; महा + नदी)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (Singular); ‘समायाता’ इत्यस्य कर्ता
किम्what
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular); प्रश्नार्थक
प्रभावाpower/effect
प्रभावा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभाव (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक (particle: ‘but/indeed’)
साthat (river)
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
प्रोक्ताis said
प्रोक्ता:
Kriyā (Predicative/क्रिया-भाव)
TypeAdjective
Rootप्र-√वच् (धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (Singular); क्त-प्रत्ययान्त — ‘said/declared’
फलम्result/fruit
फलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular)
स्नानादिकेनby bathing and the like
स्नानादिकेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्नान-आदि (प्रातिपदिक; स्नान + आदि)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular); ‘आदि’ = ‘and the like’
किम्what
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular); प्रश्नार्थक

Devī (Pārvatī)

Tirtha: Saṃnihitā

Type: sangam

Listener: Īśvara (Śiva, Vṛṣabhadhvaja)

Scene: Devī questions Śiva (Vṛṣabhadhvaja) about the Saṃnihitā river’s presence at Prabhāsa, her coming from Kurukṣetra, her power, and the fruits of bathing.

D
Devī
Ś
Śiva (Vṛṣabhadhvaja)
S
Saṃnihitā (river)
K
Kurukṣetra
S
Snāna

FAQs

Sacred geography is approached through inquiry: understanding a tīrtha’s origin and power is part of dharmic engagement with pilgrimage.

Prabhāsakṣetra, specifically the Saṃnihitā tīrtha/river said to be present there, with links to Kurukṣetra.

Snāna (tīrtha-bathing) and associated observances are referenced as practices whose fruits are being asked about.