Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 52

Devanagari script

कापालिकेभ्यस्तद्देयं दासीदासजने तथा । ततोऽपराह्नसमये नवम्यां स्यन्दने स्थिताम्

Transliteration

kāpālikebhyastaddeyaṃ dāsīdāsajane tathā | tato'parāhnasamaye navamyāṃ syandane sthitām

Translation

وہ نذر کَپالِک سنیاسیوں کو دی جائے، اور اسی طرح داسیوں اور خادموں کو بھی۔ پھر نوَمی کے دن دوپہر کے بعد (دیوی) کو رتھ پر بٹھایا جائے۔

Word by Word

• कापालिकेभ्यः: to the Kāpālikas
• कापालिकेभ्यः: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: कापालिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/सम्प्रदान), बहुवचन

• तत्: that
• तत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचनरूप (समासपूर्वपदत्वे)

• देयम्: should be given
• देयम्: Kriya (विधेय)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: तव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/passive necessity), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; अर्थः—कर्तव्य/देय (to be given)

• दासीदासजने: among maidservants and servants (the household folk)
• दासीदासजने: Adhikarana (संबन्ध-आश्रय)
• Type: Noun
• Root: दासी (प्रातिपदिक) + दास (प्रातिपदिक) + जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/अधिकरण) एकवचनरूपेण (समूहवाचक); समासः—द्वन्द्वः (दासी च दासश्च) + जन (समूह)

• तथा: likewise
• तथा: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय/तुल्यताबोधक (likewise)

• ततः: then
• ततः: Kriya-viseshana (क्रम/अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, अपादान/क्रमबोधक (then/from that)

• अपराह्नसमये: at the time of afternoon
• अपराह्नसमये: Adhikarana (कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अपराह्न (प्रातिपदिक) + समय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुषः (अपराह्नस्य समये)

• नवम्याम्: on the ninth (tithi)
• नवम्याम्: Adhikarana (कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नवमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/अधिकरण), एकवचन

• स्यन्दने: in/on the chariot
• स्यन्दने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्यन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/अधिकरण), एकवचन

• स्थिताम्: seated/standing (placed)
• स्थिताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/कर्म), एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Offerings are distributed to Kāpālika ascetics with skull-bowl insignia and to household servants; later, the Devī image is ceremonially installed on a decorated chariot in the afternoon light of Navamī.

Characters & Entities

• Kāpālika
• Devī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pūjā is joined with dāna—sharing offerings with religious specialists and dependents—so worship becomes socially and ethically complete.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where Navamī observances and processional worship are described.

What ritualistic prescription is mentioned?

Distribution of offerings to Kāpālikas and servants, followed by Navamī afternoon ratha/chariot seating of the Goddess for procession.