Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 23

Devanagari script

देवा ऊचुः । नमो देवि महाभागे गम्भीरे भीमदर्शने । नयस्थिते सुसिद्धांते त्रिनेत्रे विश्वतोमुखि

Transliteration

devā ūcuḥ | namo devi mahābhāge gambhīre bhīmadarśane | nayasthite susiddhāṃte trinetre viśvatomukhi

Translation

دیوتاؤں نے کہا: اے دیویِ مہابھاگے! تجھے نمسکار—تو گہری، ہیبت ناک دیدار والی؛ نیائے میں قائم، کامل سدھّانت والی، سہ چشمہ اور ہر سمت رُخ رکھنے والی ہے۔

Word by Word

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• नमः: salutation
• नमः: Sambodhana/Prayojana (सम्बोधन/प्रयोजन)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: निपातवत् प्रयोग (indeclinable interjection), नमस्कारार्थ

• देवि: O Goddess
• देवि: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• महाभागे: O greatly fortunate one
• महाभागे: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; विशेषण (devi)

• गम्भीरे: O profound one
• गम्भीरे: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: गम्भीर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; विशेषण

• भीमदर्शने: O one of terrible appearance
• भीमदर्शने: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: भीम (प्रातिपदिक) + दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (भीमं दर्शनं यस्याः/भीमदर्शन); स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; विशेषण

• नयस्थिते: O one established in right conduct/policy
• नयस्थिते: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: नय (प्रातिपदिक) + स्थित (√स्था धातु, क्त)
• Form: तत्पुरुष (नये स्थिता); स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; विशेषण

• सुसिद्धान्ते: O one of excellent doctrine/conclusion
• सुसिद्धान्ते: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: सु (अव्यय) + सिद्धान्त (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; विशेषण

• त्रिनेत्रे: O three-eyed one
• त्रिनेत्रे: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या/प्रातिपदिक) + नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास (त्रीणि नेत्राणि यस्याः); स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; विशेषण

• विश्वतोमुखि: O one with faces in all directions
• विश्वतोमुखि: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: विश्वतः (अव्यय) + मुखिन् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास (विश्वतः मुखि/सर्वतोमुखी); स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; विशेषण

Speaker

Devas (the gods, led by Indra/Mahendra)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Devas in añjali address Devī; she appears with three eyes and a subtle suggestion of faces/attention in all directions—an iconographic hint of ‘viśvato-mukhī’; her gaze is profound and formidable yet protective.

Characters & Entities

• Devī
• Devas
• Mahendra (Indra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devī is not only power in battle but also the ground of naya—right order, discernment, and the true siddhānta guiding dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, where Devī is praised as the all-seeing protector whose presence sanctifies the region.

What ritualistic prescription is mentioned?

Stuti and namaskāra (salutation) are exemplified; no additional ritual detail is given.