Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

Devanagari script

ब्रह्महत्या नोपसर्पेत्सत्यमेतन्मयोदितम् । मासोपवासी तत्क्षेत्रे अग्निहोत्री यतव्रतः

Transliteration

brahmahatyā nopasarpetsatyametanmayoditam | māsopavāsī tatkṣetre agnihotrī yatavrataḥ

Translation

اس کشیتر میں برہماہتیا کا پاپ قریب نہیں آتا—یہ سچ میں کہتا ہوں۔ اس دھام میں جو ایک ماہ کا اُپواس رکھے، اگنی ہوترا قائم کرے اور یت ورت کا پابند رہے—

Word by Word

• ब्रह्महत्या: brahmin-slaying sin (brahmahatyā)
• ब्रह्महत्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् + हत्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्रह्मणः हत्या)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• उपसर्पेत्: would approach/afflict
• उपसर्पेत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप + सृप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सत्यम्: true
• सत्यम्: Karta (Predicative nominal/विधेय)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता/वाक्यविधेय), एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Karta (Predicative nominal/विधेय)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• मया: by me
• मया: Karana (Agent in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd/करण), एकवचन; सर्वनाम

• उदितम्: spoken
• उदितम्: Kriya (Predicative participle/क्रियाविशेष)
• Type: Verb
• Root: उद् + वद् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; ‘said/uttered’

• मासोपवासी: one who fasts for a month
• मासोपवासी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मास + उपवासिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; तत्पुरुषः (मासं उपवासः यस्य/मास-उपवासी)

• तत्क्षेत्रे: in that sacred region
• तत्क्षेत्रे: Adhikarana (Location/देशाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुषः (तस्य क्षेत्रे)

• अग्निहोत्री: an agnihotra-performer
• अग्निहोत्री: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अग्निहोत्रिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; ‘अग्निहोत्रं करोति’ (one who maintains/performs agnihotra)

• यतव्रतः: one of restrained vows
• यतव्रतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: यत + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (यतं व्रतं यस्य/यत-व्रतः)

Speaker

Śiva (deduced from Mahādevī-addressed dialogue in this adhyāya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa/Viṣṇu-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Interlocutor receiving Prabhāsa-kṣetra instructions

Visual Art Cues

Scene: A disciplined pilgrim-householder tends a small sacred fire (agnihotra) near the kṣetra, observing a month-fast; a protective aura around the precinct symbolizes brahma-hatyā being unable to approach.

Characters & Entities

• Brahmahatyā
• Agnihotra
• Vrata
• Kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A supremely holy kṣetra supports purification and protection from grave sin when paired with disciplined practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The sacred kṣetra within Prabhāsakṣetra-māhātmya (contextually the Viṣṇu-kṣetra/Prabhāsa region).

What ritualistic prescription is mentioned?

Māsopavāsa (month-long fast), agnihotra, and observance of restrained vows (vrata-niyama).