Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 82›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

। देव्युवाच । चक्रतीर्थेति किं नाम त्वया प्रोक्तं वृषध्वज । कुत्र तिष्ठति तत्तीर्थं किं प्रभावं वदस्व मे

Transliteration

| devyuvāca | cakratīrtheti kiṃ nāma tvayā proktaṃ vṛṣadhvaja | kutra tiṣṭhati tattīrthaṃ kiṃ prabhāvaṃ vadasva me

Translation

دیوی نے کہا: “اے ورشدھوج پروردگار! آپ نے ‘چکر تیرتھ’ کا ذکر کیا—اس کا نام کیا ہے؟ وہ مقدس تیرتھ کہاں واقع ہے، اور اس کی تاثیر کیا ہے؟ مجھے بتائیے۔”

Word by Word
देवीthe Goddess
देवी:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
चक्रतीर्थेति‘Cakratīrtha’—thus
चक्रतीर्थेति:
Sambandha (Quotative/apposition)
TypeIndeclinable
Rootचक्रतीर्थ + इति (प्रातिपदिक + अव्यय)
Formइति-समास/उक्त्यर्थक प्रयोग: ‘cakratīrtha’ इति (thus called ‘Cakratīrtha’)
किम्what
किम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक (here: ‘what’)
नामindeed/then
नाम:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formप्रश्न-समर्थक/अवधारणार्थक-अव्यय (particle: ‘indeed/then’)
त्वयाby you
त्वया:
Karaṇa (Instrument/Agent in passive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
प्रोक्तम्spoken
प्रोक्तम्:
Kriyā (Predicate, passive sense)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘spoken/said’
वृषध्वजO Bull-bannered one (Śiva)
वृषध्वज:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootवृष + ध्वज (प्रातिपदिक)
Formसमास: बहुव्रीहि (यस्य ध्वजः वृषः); पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
कुत्रwhere
कुत्र:
Adhikaraṇa (Interrogative location)
TypeIndeclinable
Rootकुत्र (अव्यय)
Formप्रश्नवाचक-अव्यय (interrogative adverb of place)
तिष्ठतिstands/is situated
तिष्ठति:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; संकेतवाचक (demonstrative)
तीर्थम्sacred place (tīrtha)
तीर्थम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
किम्what
किम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक
प्रभावम्power/effect
प्रभावम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootप्रभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
वदस्वtell (me)
वदस्व:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
मेto me
मे:
Sampradāna (Recipient)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
Speaker

Devī (Pārvatī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Cakra-tīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Īśvara (Vṛṣadhvaja)

Visual Art Cues

Scene: Devī respectfully questions Vṛṣadhvaja (Śiva) about Cakra-tīrtha—an intimate teaching moment set near a sacred landscape, with the tīrtha hinted in the background.

Characters & Entities
D
Devī
V
Vṛṣadhvaja (Śiva)
C
Cakratīrtha

FAQs

Purāṇic teaching proceeds through inquiry: sacred geography is learned by respectful questioning about a tīrtha’s name, location, and spiritual efficacy.

Cakratīrtha in Prabhāsakṣetra (introduced by inquiry).

None directly; the verse initiates the explanation of the tīrtha’s greatness.

←Previous Verse
Next Verse→