Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ईश्वर उवाच । तस्यैव पूर्वदिग्भागे लिंगं पातकनाशनम् । गौतमेश्वरनामाढ्यं दैत्यसूदनपश्चिमे

Transliteration

īśvara uvāca | tasyaiva pūrvadigbhāge liṃgaṃ pātakanāśanam | gautameśvaranāmāḍhyaṃ daityasūdanapaścime

Translation

ایشور نے فرمایا: اسی مقدس دھام کے مشرقی حصے میں ایک لِنگ ہے جو گناہوں کا ناش کرتا ہے؛ ‘گوتَمیشور’ کے نام سے مشہور، اور دَیتیہ سُودن کے مغرب میں واقع ہے۔

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara
• ईश्वरः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Speech act/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), तृतीयपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपद

• तस्य: of that; its
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी (6), एकवचन; सम्बन्ध

• एव: indeed; just
• एव: Sambandha (Particle/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण

• पूर्वदिग्भागे: in the eastern part (direction)
• पूर्वदिग्भागे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पूर्व + दिक् + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (पूर्वायाः दिशः भागः)

• लिङ्गम्: liṅga (emblem)
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• पातकनाशनम्: destroyer of sins
• पातकनाशनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पातक + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषणम् (लिङ्गम्); समासः—तत्पुरुषः (पातकस्य नाशनम्)

• गौतमेश्वरनामाढ्यम्: bearing the name ‘Gautameśvara’
• गौतमेश्वरनामाढ्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गौतमेश्वर + नाम + आढ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषणम् (लिङ्गम्); समासः—तत्पुरुषः (‘endowed with the name Gautameśvara’)

• दैत्यसूदनपश्चिमे: to the west of Daityasūdana
• दैत्यसूदनपश्चिमे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दैत्यसूदन + पश्चिम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (दैत्यसूदनस्य पश्चिमः/पश्चिमे भागे)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gautameśvara

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Śiva instructs Devī, pointing to the eastern quarter of Prabhāsa: a radiant liṅga labeled ‘Gautameśvara’ stands amid a small shrine; nearby, another shrine ‘Daityasūdana’ serves as a landmark. Pilgrims move with lamps and offerings along a coastal sacred path.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Gautameśvara-liṅga
• Daityasūdana
• Prabhāsa Kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred geography is mapped as salvific: approaching specific liṅgas in a tīrtha is presented as a direct means of pāpa-kṣaya (sin-removal).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gautameśvara-liṅga within Prabhāsa Kṣetra, located relative to Daityasūdana.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is stated in this verse; it identifies the liṅga and its sin-destroying potency.