Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

देव्युवाच । पुनः कथय देवेश माहात्म्यं लोकशंकर । श्रीसोमेश्वरदेवस्य सर्वपातकनाशनम् । ब्रह्मविष्ण्वीशदैवत्यं तथात्र त्रितयं वद

Transliteration

devyuvāca | punaḥ kathaya deveśa māhātmyaṃ lokaśaṃkara | śrīsomeśvaradevasya sarvapātakanāśanam | brahmaviṣṇvīśadaivatyaṃ tathātra tritayaṃ vada

Translation

دیوی نے کہا: ‘اے دیوتاؤں کے پروردگار، اے جہانوں کے خیرخواہ، شری سومیشور دیو کی مہاتمیا پھر بیان کیجیے—جو تمام پاپوں کا ناس کرنے والا ہے۔ نیز یہاں برہما، وشنو اور ایش (شیو) کی الٰہی تثلیث کا بھی بیان فرمائیے۔’

Word by Word

• देवी: the Goddess
• देवी: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• पुनः: again
• पुनः: Sambandha (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: पुनरावृत्ति-वाचक-अव्यय (adverb)

• कथय: tell/narrate
• कथय: Kriya (Command/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन

• देवेश: O Lord of gods
• देवेश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवेश (प्रातिपदिक; देव + ईश)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• माहात्म्यम्: greatness, sacred glory
• माहात्म्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• लोकशंकर: O benefactor of the world (Śaṅkara)
• लोकशंकर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: लोकशंकर (प्रातिपदिक; लोक + शंकर)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• श्रीसोमेश्वरदेवस्य: of Śrī Someśvara-deva
• श्रीसोमेश्वरदेवस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: श्रीसोमेश्वरदेव (प्रातिपदिक; श्री + सोमेश्वर + देव)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• सर्वपातकनाशनम्: destroyer of all sins
• सर्वपातकनाशनम्: Karma (Object/apposition to ‘माहात्म्यम्’)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + पातक (प्रातिपदिक) + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘सर्वेषां पातकानां नाशनम्’

• ब्रह्मविष्ण्वीशदैवत्यम्: the divinity (aspect) of Brahmā, Viṣṇu, and Īśa
• ब्रह्मविष्ण्वीशदैवत्यम्: Karma (Object/apposition)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + विष्णु (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक) + दैवत्यम् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘ब्रह्म-विष्णु-ईश-दैवत्यम्’ = having Brahmā, Viṣṇu, Īśa as deities (triad-context)

• तथा: also/likewise
• तथा: Sambandha (Connector/adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb; ‘also/likewise’)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• त्रितयम्: the triad/threefold set
• त्रितयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रितय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वद: say/tell
• वद: Kriya (Command/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन

Speaker

Pārvatī (Devī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Someśvara/Somnātha at Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Īśvara (Devadeva)

Visual Art Cues

Scene: Devī, radiant and composed, addresses Īśvara with folded hands, requesting a renewed telling of Someśvara’s sin-destroying greatness and the mystery of the Trimūrti presence at Prabhāsa.

Characters & Entities

• Devī (Pārvatī)
• Someśvara
• Brahmā
• Viṣṇu
• Īśa (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse frames Someśvara as universally purifying and presents the kṣetra as a locus of supreme divine presence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, especially the shrine of Śrī Someśvara/Somnātha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite; it requests an exposition of māhātmya and the theological triad (Brahmā–Viṣṇu–Śiva).