Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 24

Devanagari script

तत्रांते सुमहत्कुडं तीर्थं स्वच्छोदपूरितम् । यः स्नानमाचरेत्तत्र मुच्यते सर्वपातकैः

Transliteration

tatrāṃte sumahatkuḍaṃ tīrthaṃ svacchodapūritam | yaḥ snānamācarettatra mucyate sarvapātakaiḥ

Translation

وہاں آخری کنارے پر ایک نہایت عظیم تیرتھ کنڈ ہے جو شفاف پانی سے بھرا ہے۔ جو کوئی وہاں اشنان کرے وہ تمام پاپوں سے آزاد ہو جاتا ہے۔

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्थानवाचक

• अन्ते: at the end
• अन्ते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular (at the end)

• सुमहत्: very great
• सुमहत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु+महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular; विशेषणम् (कुडम्)

• कुडम्: a pond/reservoir
• कुडम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (apposition with 'तीर्थम्')

• तीर्थम्: a sacred bathing place
• तीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (in apposition)

• स्वच्छोदपूरितम्: filled with clear water
• स्वच्छोदपूरितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वच्छ+उद+पूरित (प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (पूरित); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (तीर्थम्/कुडम्); समासः—तत्पुरुष (स्वच्छेन उदकेन पूरितम्)

• यः: who (he)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Relative pronoun, nominative singular

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular

• आचरेत्: should perform
• आचरेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ+चर् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; Optative, 3rd person singular

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्थानवाचक

• मुच्यते: is freed
• मुच्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive); Present passive, 3rd person singular

• सर्वपातकैः: from all sins
• सर्वपातकैः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सर्व+पातक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; Instrumental plural (ablatival sense 'from'); समासः—कर्मधारय (सर्वाणि पातकानि)

Speaker

Narratorial voice (contextual Purāṇic narrator within Prabhāsakṣetra-māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Unnamed Mahā-kuṇḍa at Prabhāsa (as described)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrim-audience within the dialogue frame of the māhātmya

Visual Art Cues

Scene: A large stone-lined sacred pool filled with crystal-clear water; pilgrims descend steps with folded hands; sunlight glints on ripples; priests chant on the bank; the sea-breeze carries salt and incense.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purificatory pilgrimage bathing (snāna) at a tīrtha is praised as a direct means for pāpa-kṣaya (removal of sin).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A great sacred pool (sumahat-kuḍa) situated within Prabhāsa Kṣetra, celebrated in the Prabhāsakṣetra-māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna—performing a ritual bath in the tīrtha’s clear waters.