Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 41

Devanagari script

ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रोऽपीदं पठेद्यदि । निर्मुक्तः सर्वपापेभ्यः सर्वान्कामानवाप्नुयात्

Transliteration

brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaḥ śūdro'pīdaṃ paṭhedyadi | nirmuktaḥ sarvapāpebhyaḥ sarvānkāmānavāpnuyāt

Translation

خواہ برہمن ہو، کشتری ہو، ویش ہو یا شودر بھی—جو کوئی اس (ماہاتمیہ) کا پاٹھ کرے، وہ تمام گناہوں سے آزاد ہو جاتا ہے اور سب نیک و جائز خواہشیں پا لیتا ہے۔

Word by Word

• ब्राह्मणः: a Brahmin
• ब्राह्मणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• क्षत्रियः: a Kshatriya
• क्षत्रियः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षत्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• वैश्यः: a Vaishya
• वैश्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वैश्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• शूद्रः: a Shudra
• शूद्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शूद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• अपि: even/also
• अपि: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (also/even)

• इदम्: this (text)
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (object)

• पठेत्: should recite
• पठेत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पठ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; ‘should read/recite’

• यदि: if
• यदि: Condition marker (शर्त)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: अव्यय; शर्त-सम्बन्धी अव्यय (conditional conjunction)

• निर्मुक्तः: freed
• निर्मुक्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: निर् (उपसर्ग) + √मुच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त—‘freed/released’

• सर्वपापेभ्यः: from all sins
• सर्वपापेभ्यः: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), बहुवचन; कर्मधारय—‘सर्वाणि पापानि’; अपादान (from)

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; विशेषण (of कामान्)

• कामान्: desires
• कामान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• अवाप्नुयात्: would attain
• अवाप्नुयात्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव (उपसर्ग) + √आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; ‘would obtain/should attain’

Speaker

Narrative voice (implied Purāṇic narrator; exact speaker not explicit in this single verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Someśvara/Somnatha māhātmya)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (frame audience)

Visual Art Cues

Scene: A diverse assembly—brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, śūdra—recites or listens to the Prabhāsa māhātmya; a luminous liṅga or temple silhouette symbolizes the shared fruit of recitation.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Recitation of the sacred site’s māhātmya is presented as universally accessible and spiritually transformative, removing sin and granting auspicious aims.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra (Prabhāsatīrtha) is being praised through its māhātmya and the fruit of reading/hearing it.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pāṭha (recitation/reading) of the māhātmya; the verse emphasizes the merit of textual recitation rather than a specific bath or donation.