Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 34

Devanagari script

निर्मलं मानसातीतं भावग्राह्यमनूपमम् । सदा शांतं विरूपाक्षं शूलहस्तं जटाधरम्

Transliteration

nirmalaṃ mānasātītaṃ bhāvagrāhyamanūpamam | sadā śāṃtaṃ virūpākṣaṃ śūlahastaṃ jaṭādharam

Translation

وہ بے داغ ہے، ذہن سے ماورا؛ پاکیزہ بھکتی کے بھاو سے ہی قابلِ ادراک، بے مثال؛ سدا پرشانت، فراخ چشم، ہاتھ میں شُول، اور جٹا دھاری۔

Word by Word

• निर्मलम्: spotless, pure
• निर्मलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: निर्-मल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (acc. sg. n.); विशेषणम्

• मानसातीतम्: beyond the mind
• मानसातीतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: मानस-अतीत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (acc. sg. n.); समासः—पञ्चमी-तत्पुरुषः (मानसात् अतीतम्)

• भावग्राह्यम्: apprehensible by devotion/feeling
• भावग्राह्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: भाव-ग्राह्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (acc. sg. n.); समासः—तत्पुरुषः (भावेन ग्राह्यम्)

• अनूपमम्: incomparable
• अनूपमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अनूपम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (acc. sg. n.); विशेषणम्

• सदा: always
• सदा: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• शान्तम्: peaceful
• शान्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शान्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (acc. sg. n.); विशेषणम्

• विरूपाक्षम्: Virūpākṣa (the odd/unique-eyed one)
• विरूपाक्षम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वि-रूप-अक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (acc. sg. m.); समासः—बहुव्रीहिः (विरूपे अक्षिणी यस्य)

• शूलहस्तम्: having a trident in hand
• शूलहस्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शूल-हस्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (acc. sg. m.); समासः—बहुव्रीहिः (शूलः हस्ते यस्य)

• जटाधरम्: wearing matted locks
• जटाधरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: जटा-धर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (acc. sg. m.); समासः—उपपद-तत्पुरुषः (जटां धरति)

Speaker

Unspecified (within Prabhāsakṣetra Māhātmya narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Somnātha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Inside the sanctum, the Liṅga is worshiped while a subtle vision of Virūpākṣa Śiva appears: calm face, wide eyes, trident in hand, matted locks—yet the atmosphere suggests he is beyond thought, present through devotion.

Characters & Entities

• Virūpākṣa
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva is known not merely by intellect but through purified devotion; His peace and purity are the model for inner worship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, in whose Māhātmya the Lord’s qualities and iconography are celebrated.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit prescription; it supports dhyāna (meditation) and bhakti as modes of approach.