Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 21

Devanagari script

शब्दब्रह्मगतं शान्तं स शब्दांतगमास्पदम् । सर्वातिरिक्त विषयं सर्वध्यानपदे स्थितम्

Transliteration

śabdabrahmagataṃ śāntaṃ sa śabdāṃtagamāspadam | sarvātirikta viṣayaṃ sarvadhyānapade sthitam

Translation

وہ شبد-برہمن میں قائم سراسر سکون ہے؛ وہی آخری ٹھکانہ ہے جہاں تمام الفاظ اپنی انتہا کو پہنچتے ہیں۔ ہر تجرباتی شے سے ماورا، وہی ہر دھیان کا مقصد اور بنیاد بن کر قائم ہے۔

Word by Word

• शब्द-ब्रह्म-गतम्: gone into/abiding in the sound-Brahman
• शब्द-ब्रह्म-गतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शब्द (प्रातिपदिक) + ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + गत (कृदन्त; √गम् धातु, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त — Neuter, Accusative/Nominative Singular

• शान्तम्: peaceful
• शान्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शान्त (कृदन्त; √शम् धातु, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा एकवचन — Neuter, Accusative/Nominative Singular

• सः: he/that (one)
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन — Masculine, Nominative Singular (pronoun)

• शब्द-अन्त-गम-आस्पदम्: the abode/receptacle of the going-to the end of sound
• शब्द-अन्त-गम-आस्पदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शब्द (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक) + गम (प्रातिपदिक) + आस्पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा एकवचन — Neuter, Accusative/Nominative Singular

• सर्व-अतिरिक्तम्: beyond all
• सर्व-अतिरिक्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + अतिरिक्त (कृदन्त; √रिच्/√रिच्?; क्त; उपसर्ग अति)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा एकवचन — Neuter, Accusative/Nominative Singular

• विषयम्: object; domain
• विषयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विषय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा एकवचन — Masculine, Accusative/Nominative Singular

• सर्व-ध्यान-पदे: in the state/position of all meditation
• सर्व-ध्यान-पदे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + ध्यान (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचन — Neuter, Locative Singular

• स्थितम्: situated; abiding
• स्थितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्थित (कृदन्त; √स्था धातु, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त — Neuter, Accusative/Nominative Singular

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced from Māhātmya-style narration in Prabhāsa Khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa—Someśvara/Somnatha

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Inside the sanctum, the liṅga is surrounded by faint script-like glyphs dissolving into pure light above it; a meditator’s lips are closed, rosary lowered—signifying the end of words and the beginning of silent dhyāna.

Characters & Entities

• Sadāśiva
• Prabhāsa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Supreme in Prabhāsa is beyond speech and objects, yet is realized as the still goal of meditation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where Śiva is praised as the ultimate refuge beyond words.

What ritualistic prescription is mentioned?

No external rite is stated here; the emphasis is on dhyāna (meditative realization).