Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 16

Devanagari script

चित्तावलोकविषयं बहिरंतरसंस्थितम् । प्रभासे तं विजानीहि प्रणवं लिंगरूपिणम्

Transliteration

cittāvalokaviṣayaṃ bahiraṃtarasaṃsthitam | prabhāse taṃ vijānīhi praṇavaṃ liṃgarūpiṇam

Translation

پر بھاس میں اُسے پہچانو—باطنی دھیان کا موضوع، باہر بھی اور اندر بھی قائم؛ وہی پرنَو ‘اوم’ ہے، جو لِنگ کے روپ میں جلوہ گر ہے۔

Word by Word

• चित्तावलोकविषयम्: object of the mind’s contemplation
• चित्तावलोकविषयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: चित्त (प्रातिपदिक) + अवलोक (प्रातिपदिक) + विषय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (चित्तस्य अवलोकः) + तत्पुरुषः (अवलोकस्य विषयः)

• बहिरन्तरसंस्थितम्: situated outside and inside
• बहिरन्तरसंस्थितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: बहिस् (अव्यय/प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक) + संस्थित (कृदन्त; √स्था, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; समासः—द्वन्द्वः (बहिः+अन्तर) ततः तत्पुरुषः/उपपद-समासः (…संस्थितम् = स्थितम्)

• प्रभासे: in Prabhāsa
• प्रभासे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन

• तम्: him/that
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• विजानीहि: know clearly; recognize
• विजानीहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + √ज्ञा (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम; उपसर्गः—वि

• प्रणवम्: Praṇava (Oṃ)
• प्रणवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रणव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• लिङ्गरूपिणम्: having the form of the liṅga
• लिङ्गरूपिणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक) + रूपिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (लिङ्गं रूपं यस्य)

Speaker

Deductive: narrator/teacher figure in Prabhāsa-māhātmya addressing the listener

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa (Somnātha Liṅga)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee-sage before the Somnātha Liṅga; the syllable Oṃ subtly formed as luminous mist above the Liṅga, extending into the devotee’s heart-lotus, showing outside-and-inside presence.

Characters & Entities

• Prabhāsa
• Praṇava (Oṃ)
• Liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Liṅga at Prabhāsa is to be contemplated as Oṃ itself—present within and without—uniting devotion with inner meditation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa kṣetra explicitly.

What ritualistic prescription is mentioned?

An implicit practice is indicated: contemplation (dhyāna) on the Liṅga as praṇava (Oṃ).